Chương 105: Đối Tác Độc Lập Và Chiêu Bóc Lột Của Nền Kinh Tế Gig

Nhờ thành công vang dội của Cuộc Cách mạng hơi nước và việc thúc đẩy toàn dân xài tiền giấy ảo trong Xã hội Không tiền mặt, năng suất lao động của Đại Tiêu đã tăng vọt lên mức không tưởng. Hàng hóa sản xuất ra nhiều như nước lũ đổ về. Tuy nhiên, một hệ lụy đau đầu đối với giới chủ tư bản lại nhanh chóng xuất hiện: Các cỗ máy dệt hơi nước và hệ thống xe lửa chở hàng quá hiệu quả đã khiến cho hàng vạn công nhân làm thuê, thợ dệt thủ công và đội bốc vác cơ bắp bỗng nhiên trở nên dư thừa, thừa thãi cản đường.

Bây giờ, nếu vẫn tiếp tục giữ họ lại làm việc thì Tập đoàn bắt buộc phải è cổ trả lương cố định hàng tháng, bao ăn bao ở, nộp tiền quỹ thuốc men ốm đau (Fixed Costs / Chi phí cố định). Việc này sẽ trực tiếp làm bào mòn biên lợi nhuận (Profit Margin) vô giá của Tập đoàn. Nhưng nếu trắng trợn đuổi việc họ ngay lập tức, đẩy hàng vạn người ra đường chết đói thì rất có thể sẽ kích động bạo loạn, bọn vô sản sẽ vác gậy gộc đập nát xưởng máy. Một bài toán hóc búa cần một cái đầu quỷ quyệt giải quyết.

Vào một buổi sáng sương mù dày đặc, Tần Uyển ngồi trong Dưỡng Tâm Điện, thản nhiên ký một lệnh sa thải (Layoff) khổng lồ: cắt giảm ngay lập tức một loạt năm ngàn thợ bốc vác tại bến cảng kinh thành. Tiêu Cảnh Dực vừa nghe tin đã vội vàng xách vạt áo chạy đến, hốt hoảng la lên: "Uyển nhi! Nàng làm cái trò điên rồ gì thế? Nàng đuổi việc nhiều người đàn ông lực lưỡng cùng một lúc thế này, bọn chúng mà phẫn nộ vác đòn gánh lên đập nát hoàng cung thì lấy ai mà cản?"

Tần Uyển vừa tỉa móng tay sơn đỏ vừa cười nhạt, ánh mắt toát lên sự tinh quái tột độ: "Bệ hạ ngốc quá. Thần thiếp đâu có đuổi việc họ. Thần thiếp vừa ký quyết định thăng chức hàng loạt cho họ đấy chứ! Từ nay, bọn họ đều là 'Ông chủ' cả rồi!"

Ngay chiều hôm đó, Giám đốc Nhân sự Cao Thắng mặc vest lụa đỏ, đứng ra trước đài cao tại Ngọ Môn, dõng dạc đọc thông cáo trước hàng ngàn đám đông công nhân đang tụ tập biểu tình, mặt mũi đỏ gay vì tức giận.

"Hỡi các người anh em thiện lành! Quý phi nương nương vĩ đại đã thấu hiểu nỗi vất vả, gò bó của các vị khi phải làm công ăn lương, bị bóc lột sức lao động. Vì vậy, từ nay, các vị sẽ không còn là người làm thuê thấp kém nữa! Tập đoàn xin long trọng tuyên bố: Các vị chính thức được thăng cấp trở thành những 'Đối tác Độc lập' (Independent Contractors / Freelancers)! Từ giờ phút này, các vị hoàn toàn làm chủ vận mệnh của mình, tự do làm chủ thời gian, không bao giờ bị quản đốc quát tháo hay đánh đập nữa. Thích làm giờ nào thì làm, thích ngủ giờ nào thì ngủ!"

Đám công nhân vốn quen thân phận bèo bọt, ngơ ngác nhìn nhau. Từ vị thế những kẻ làm thuê mạt rệp bỗng nhiên được triều đình gọi một tiếng "Đối tác", nghe sang trọng, oai phong như những ông chủ lớn. Sự tức giận, ấm ức hừng hực trong lòng họ dần chuyển thành sự tò mò và niềm vinh hạnh hão huyền.

Cao Thắng đắc ý, chỉ cây gậy ngọc vào một bảng thông báo điện báo khổng lồ vừa được dựng lên: "Chào mừng các ông chủ đến với 'Nền kinh tế Chia sẻ' (Gig Economy) vĩ đại! Mỗi khi hoàng gia hoặc bất kỳ thương gia nào cần bốc vác một kiện hàng lụa hay giao một lá thư khẩn, chúng ta sẽ ghim yêu cầu lên bảng điện báo này kèm theo một số tiền thưởng (Bounty). Bất cứ vị 'Đối tác' tự do nào rảnh rỗi đều có thể dùng đôi chân của mình chạy tới giật tờ giấy đó. Giao hàng xong, nhận tiền tươi thóc thật ngay lập tức! Làm nhiều ăn nhiều, làm ít ăn ít, hoàn toàn công bằng!"

Nghe đến viễn cảnh "tự làm chủ, làm nhiều ăn nhiều, không bị ai ép uổng", đám công nhân sung sướng reo hò ầm ĩ, tung hô Tần Uyển là Bồ Tát sống giáng trần. Bọn họ hồ hởi vác xe kéo, xách quang gánh chạy thục mạng quanh kinh thành, ngày đêm không ngủ để canh me trước bảng thông báo hòng giật được nhiều việc nhất. Ai cũng hừng hực khí thế cày cuốc, ánh mắt say mê, tin tưởng tuyệt đối rằng mình đang thực sự "Khởi nghiệp" (Startup).

Nhìn đám phu xe mồ hôi nhễ nhại, tranh giành, chửi thề gạt nhau chỉ để giành lấy một đơn hàng chuyển phát bèo bọt giữa trưa nắng cháy da, Sếp tổng đứng trên lầu cao vuốt râu, tấm tắc khen: "Uyển nhi, chiêu trò này của nàng độc đáo thật đấy! Trẫm không cần phải tốn tiền xây doanh trại cho họ ở, cũng cắt đứt được đống tiền lương tháng cứng ngắc trả cho bọn chúng nữa. Tiết kiệm được cả một núi vàng!"

"Tất nhiên rồi thưa bệ hạ." Tần Uyển nhếch môi, vẽ nên một nụ cười tàn nhẫn, lạnh lẽo như ma cà rồng. "Khi dùng danh xưng mỹ miều biến họ thành 'Đối tác độc lập', thực chất chúng ta đã lừa gạt, đẩy toàn bộ Rủi ro tài chính (Financial Risk) và Gánh nặng an sinh xã hội sang đầu họ gánh chịu. Chúng ta không phải trả một đồng nào cho tiền thuốc men khi họ ốm đau, không phải trích quỹ trả tiền hưu trí, không màng đến bảo hiểm tai nạn lao động! Ngày mưa bão không có việc làm, họ tự nhịn đói ở nhà mà chịu đựng, Tập đoàn không mất một xu!"

"Nhưng... nhưng sao nhìn chúng nó vẫn hớn hở, tự nguyện vắt kiệt sức làm việc hơn cả lúc làm thuê thế kia?" Tiêu Cảnh Dực tò mò hỏi, không thể hiểu nổi tâm lý nhân loại.

"Vì thần thiếp đã dùng truyền thông tiêm thẳng vào não bộ họ một liều ma túy ảo mộng mang tên 'Tự do Tài chính'. Khi đẩy hàng vạn người vô sản cùng lao vào một cái rổ chật hẹp để tranh giành vài công việc vụn vặt lẻ tẻ (Micro-tasks), theo quy luật cạnh tranh, bọn họ sẽ tự động thi nhau hạ giá công cán, hạ giá sức lao động của chính mình xuống mức rẻ mạt nhất để giành giật miếng cơm của đồng loại. Bọn họ tự bóc lột chính mình đến kiệt quệ, và bóc lột, đạp lên nhau để sống. Thế nhưng, trong cơn say của danh xưng 'Ông chủ', bọn họ lại mù quáng tưởng rằng mình đang làm chủ vận mệnh, đang theo đuổi tự do!"

Kỷ nguyên Công nghiệp của Đại Tiêu đã đạt đến đỉnh cao đáng sợ và tinh vi nhất. Không cần dùng đến những sợi xiềng xích bằng sắt nặng nề, cũng chẳng cần đến những chiếc roi da tàn bạo, Tần Uyển đã dùng thuật ngữ hoa mỹ mị dân của "Kinh tế Gig" để tạo ra một thế hệ nô lệ tự nguyện. Bọn họ vắt kiệt từng giọt mồ hôi, cày bục mặt cho đế chế Tư bản, mà miệng vẫn luôn tươi cười, rối rít cảm ơn những kẻ bóc lột đã ban phát cho họ hai chữ "Tự do".