Chương 163: Hệ Sinh Thái Chữa Lành Và Nền Kinh Tế Vị Nhân Sinh (Resource-Based Economy)

Mùa xuân năm sau, một mùa xuân rực rỡ và trong lành nhất mà nhân loại từng chứng kiến trong suốt hàng thế kỷ qua, những mầm xanh non nớt đầu tiên đã bắt đầu dũng cảm nhú lên từ những đống phế liệu kim loại hoen gỉ. Bằng việc chia sẻ các bản vẽ kỹ thuật theo mô hình Mã Nguồn Mở (Open Source) cho toàn dân, các Hợp tác xã bắt đầu chung tay tái thiết lại cuộc sống. Họ tháo dỡ các bộ phận vô dụng, chế tạo những chiếc cối xay gió khổng lồ bằng những cánh quạt Hỏa tiễn cũ rỉ sét, và kiên nhẫn gỡ từng tấm kính phản quang hội tụ từ các Vệ tinh gián điệp rớt xuống để làm Pin Năng lượng Mặt trời. Một khung cảnh "Solarpunk" (Thẩm mỹ công nghệ sinh thái) huy hoàng, tràn ngập ánh nắng và sức sống đang dần hình thành trên đống tro tàn của nền văn minh Tư bản.

Nhưng thói quen cũ không dễ gì gột rửa. Một buổi sáng, một cuộc tranh cãi nảy lửa nổ ra. Một gã cựu quản đốc nhà máy xây dựng, với tư duy cũ kỹ ăn sâu vào máu, đã đệ trình một bản kế hoạch đề nghị đốn hạ toàn bộ cánh rừng thông cổ thụ phía Bắc thung lũng. Hắn lấy lý do là để xây thêm nhà cửa, biệt thự cho rộng rãi bề thế, và hùng hồn tính toán rằng việc bán gỗ thừa sẽ làm tăng vọt cái gọi là "GDP" (Tổng sản phẩm quốc nội) của khu làng.

Tần Uyển vừa nghe thấy ba chữ "GDP" phát ra, sắc mặt lập tức tối sầm lại. Nàng nhặt một cành cây gõ cộp cộp lên chiếc bảng đen cũ nát dựng giữa bãi cỏ: "Xóa ngay cái từ GDP thảm họa đó ra khỏi từ điển cho ta! Trong quá khứ, tổ tiên chúng ta ngu ngốc đo lường sự thịnh vượng và hạnh phúc bằng cách thi xem quốc gia nào phá hoại Trái đất với tốc độ nhanh hơn. Càng đốn nhiều cây, càng xả nhiều khói độc, càng có nhiều người ốm đau phải vào bệnh viện, thì chỉ số GDP càng tăng trưởng đẹp đẽ. Chúng ta đã ăn mừng sự tăng trưởng đó bằng sâm panh, cho đến khi chúng ta không còn lấy một ngụm không khí sạch để thở!"

Nàng cầm phấn, vẽ lên bảng một vòng tròn sinh thái khép kín vô tận. "Từ nay, chúng ta tuyệt đối không vận hành theo GDP nữa! Chúng ta sẽ xây dựng một 'Nền Kinh tế Dựa trên Tài nguyên' (Resource-Based Economy). Chúng ta sẽ không bao giờ phân bổ hàng hóa, thức ăn dựa trên Tiền Bạc hay Quyền Lực, mà dựa trên một thước đo duy nhất: 'Sức chứa Sinh thái' (Ecological Carrying Capacity) của tự nhiên!"

Đám đông bên dưới xì xào, nhíu mày khó hiểu trước khái niệm xa lạ. Tần Uyển kiên nhẫn giải thích, giọng nói dõng dạc và đầy tính triết học: "Các người muốn đốn gỗ để xây nhà? Vậy thì đừng bao giờ hỏi chúng ta có bao nhiêu Vàng trong ngân khố để trả tiền công đốn gỗ! Thay vào đó, hãy hỏi các nhà sinh vật học xem cánh rừng thông kia năm nay có thể tự phục hồi (Regenerate) bao nhiêu khối gỗ? Nếu rừng chỉ có thể cung cấp tối đa 100 khúc gỗ một cách bền vững mà không bị suy thoái, thì chúng ta chỉ được phép thiết kế nhà cửa sao cho vừa vặn, tối ưu nhất với 100 khúc gỗ đó. Không tham lam đốn hạ khúc thứ 101, không vay mượn tài nguyên của tương lai, và chấm dứt vĩnh viễn sự khai thác thâm lạm!"

Gã cựu quản đốc gãi đầu bối rối: "Thế thì... theo lời cô, chúng ta không còn Tăng trưởng (Growth) nữa sao? Đời con cháu chúng ta năm sau sẽ không giàu có hơn năm nay à?"

"Đã đến lúc chúng ta phải định nghĩa lại sự Tăng trưởng đi, hỡi những con người tự do!" Tần Uyển mỉm cười, một nụ cười rạng rỡ, hiền hòa hòa cùng với ánh nắng ban mai rọi qua kẽ lá. "Tăng trưởng vĩ đại nhất không phải là những con số ảo nhảy múa trên sổ sách chứng khoán hay số lượng túi xách hàng hiệu. Tăng trưởng thực sự là độ phì nhiêu, màu mỡ của lớp đất đai tăng lên sau mỗi mùa vụ. Tăng trưởng là dòng suối vẩn đục ngày nào nay đã trong vắt trở lại, ôm ấp bầy cá bơi lội. Là tiếng cười giòn tan của đám trẻ con chạy nhảy trên đồng cỏ mà không bao giờ bị ho lao vì hít phải khói bụi kim loại!"

Dưới sự dẫn dắt tài tình và nghiêm khắc của bóng ma Tần Uyển, nhân loại dần học được cách sống nương tựa, hòa nhịp vào hơi thở của tự nhiên. Không còn sự hối hả điên cuồng, mệt mỏi của Cuộc chạy đua Chuột (Rat Race), không còn áp lực KPI đè nặng lên vai mỗi sáng thức dậy. Thay vì Cạnh tranh khốc liệt để triệt hạ lẫn nhau giành giật lợi nhuận, bọn họ chuyển sang Hợp tác chặt chẽ để cùng bảo tồn mạng sống. Sự Bền vững (Sustainability) đã vĩnh viễn thay thế cho căn bệnh ung thư mang tên "Tăng trưởng Vô hạn". Kế toán trưởng máu lạnh ngày nào, kẻ từng vắt kiệt hàng tỷ tinh cầu, giờ đây đang tỉ mỉ tính toán cẩn thận từng mét khối nước sạch, từng gốc cây non để chia đều cho mọi sinh linh một cách công bằng nhất.