Chương 179: Thiên Khảo Lục - Giọt Nước Mắt Được Định Giá (The Monetized Tear)

Tài liệu khảo cổ tiếp theo mà Lục Bình khó nhọc phục hồi được từ một chiếc ổ cứng bị chôn vùi trong bùn lầy, han gỉ của tàn tích Đô thị cũ là một ứng dụng có tên gọi "Mạng Xã Hội" (Social Media) – tàn dư ghê tởm, bệnh hoạn và đáng sợ nhất của Kỷ nguyên Giám sát và nền Kinh tế Chú ý (Attention Economy).

Trên màn hình pha lê vừa được nạp điện bằng năng lượng mặt trời, một đoạn băng hình nhiễu sóng từ hàng trăm năm trước hiện lên. Trong đó, một thanh niên thời cổ đại với đôi mắt sưng húp, thâm quầng đang vừa khóc nức nở, vò đầu bứt tai, vừa kể lại một bi kịch gia đình vô cùng đau lòng của mình. Cậu ta vừa mất đi người thân, bị tổn thương tâm lý nặng nề, giọng nói run rẩy như sắp vỡ vụn thành từng mảnh. Ngay kế bên video đẫm nước mắt đó, thuật toán vô cảm tự động đề xuất, nhảy xổ ra một đoạn clip khác ghi lại cảnh hai người phụ nữ lao vào chửi bới, cào cấu, túm tóc đánh ghen nhau dữ dội giữa một ngã tư đường phố sầm uất. Máu me, tiếng la hét chói tai và sự giận dữ tột độ ngập tràn khung hình.

Nhưng điều khiến Lục Bình kinh ngạc, và sau đó là kinh tởm đến mức muốn nôn mửa, không phải là nội dung thảm hại, bi đát của những đoạn băng đó. Thứ khiến cậu ớn lạnh chính là những con số vô tri vô giác đang nhảy múa điên cuồng ở góc màn hình. Cứ mỗi giọt nước mắt khổ đau thực sự rơi xuống gò má của cậu thanh niên, cứ mỗi cái tát tóe máu giáng xuống mặt người phụ nữ đánh ghen, thì con số mang tên "Lượt Tương Tác" (Engagement/Likes/Views) lại tăng lên hàng vạn lần với tốc độ chóng mặt như một cỗ máy đếm tiền bị chập mạch.

Và khủng khiếp hơn cả, chèn ngay giữa những cảnh khóc lóc tuyệt vọng, giữa những tiếng chửi bới tàn bạo đó... là những dải băng rôn nhấp nháy đủ mọi màu sắc sặc sỡ quảng cáo bán dầu gội đầu trị gàu, thuốc mọc tóc, và nước tăng lực vị dâu tây ngọt ngào.

Lục Bình run rẩy cầm chiếc bút từ tính, ghi chép lại phát hiện mới nhất vào cuốn nhật ký khảo cổ bằng nét chữ nguệch ngoạc vì phẫn nộ tột cùng: "Tổ tiên chúng ta đã đạt đến cảnh giới đáng sợ, vô nhân đạo và bệnh hoạn nhất của Chủ nghĩa Tư bản Hoang dã. Bọn họ đã sáng tạo ra một nghệ thuật tàn nhẫn: 'Thương mại hóa Nỗi đau' (Monetizing Trauma)."

Cậu tắt vụt màn hình nhấp nháy, không thể chịu đựng thêm việc nhìn thứ rác rưởi của quá khứ. Lục Bình đứng trước dân làng Solarpunk đang vây quanh đống lửa, giọng cậu trầm xuống và nghẹn lại vì xúc động: "Các bạn à... Trong thế giới Solarpunk đầy tình người của chúng ta hiện nay, nếu một người hàng xóm khóc vì mất đi người thân hay gặp biến cố hoạn nạn, chúng ta sẽ lập tức chạy đến ôm lấy họ. Chúng ta sẽ lặng lẽ nhóm lửa, nắm tay họ, và nấu cho họ một bữa ăn ấm áp để an ủi. Nỗi đau là thứ cảm xúc thiêng liêng, yếu đuối nhất của con người cần được cộng đồng xoa dịu và chở che. Nhưng... trong nền Kinh tế Chú ý (Attention Economy) của cái thế giới thối nát cũ kỹ kia, nỗi đau của con người không phải là bi kịch. Nó là một mỏ vàng lộ thiên béo bở, một thứ hàng hóa nguyên liệu để chế xuất ra lợi nhuận!"

Cậu giơ chiếc ổ cứng han gỉ lên cao trước ngọn lửa bập bùng: "Khi một người bất hạnh bật khóc, Tập đoàn vĩ đại Đại Tiêu không hề đưa cho họ một tờ khăn giấy lau nước mắt. Thuật toán lạnh lẽo của Tập đoàn sẽ lập tức phân tích tần số của tiếng nức nở, phóng to giọt nước mắt tuyệt vọng đó lên, rồi trơ trẽn đặt một tấm biển quảng cáo thuốc trị táo bón hay dầu gội đầu ngay cạnh nó. Cuối cùng, chúng thu tiền bán vé quảng cáo của hàng triệu người khác đang tò mò, há miệng đứng xem đồng loại mình đau khổ. Bọn họ biến bi kịch cá nhân thành rạp xiếc mua vui, và tàn nhẫn biến lòng trắc ẩn của đám đông thành doanh thu chảy vào túi các cổ đông!"

Cả ngôi làng Solarpunk rơi vào một khoảng không tĩnh lặng đến đáng sợ, chỉ còn tiếng củi khô nổ lép bép. Sự phẫn nộ ban đầu giờ đây chuyển thành một niềm xót xa tột cùng, xé nát ruột gan.

Những người Hậu Tư bản hiền hòa nhận ra một sự thật cay đắng rằng, sự nghèo đói về vật chất, việc thiếu thốn thức ăn hay áo mặc của thời cổ đại hoàn toàn không đáng sợ bằng sự mục nát, thối rữa tột cùng về mặt tâm hồn. Tổ tiên của họ đã phải sống trong một thế giới ngột ngạt, nơi lòng trắc ẩn tự nhiên, sự đồng cảm giữa người với người bị rút cạn sạch sẽ để nhường chỗ cho các hàm số toán học tối ưu hóa lợi nhuận vô hồn. Một thế giới vô luân, điên rồ đến mức: giọt nước mắt mặn chát lăn trên má của một đứa trẻ mồ côi cũng được những tên cổ cồn trắng quy đổi lạnh lùng, vô cảm thành giá trị CPC (Cost-Per-Click / Giá mỗi lượt nhấp chuột) để giao dịch trên Sàn chứng khoán trung tâm.

Càng tìm hiểu về quá khứ đầy dòi bọ, đẫm mùi tiền bẩn của kỷ nguyên kim tiền, thế hệ trẻ Solarpunk càng xích lại gần nhau. Họ đưa tay ra ôm chặt lấy nhau hơn dưới bầu trời đêm đầy sao lấp lánh trong vắt không gợn khói bụi. Họ cùng nhau nhắm mắt lại, âm thầm thề độc với Đất Mẹ thiêng liêng rằng: Sẽ bảo vệ nền Kinh tế Sinh thái chia sẻ, đầy tình người này bằng mọi giá, dù phải đổ máu. Họ thề vĩnh viễn không bao giờ để một giọt nước mắt nào của đồng loại bị chà đạp, và bị dán mác giá tiền thêm một lần nào nữa trong lịch sử sinh tồn của giống loài.