Chương 133: Chiếc Vòng Kim Cô Vô Hình Và Hệ Thống Chấm Điểm Công Dân

Bên trong Dưỡng Tâm Điện ngột ngạt, Sếp tổng Tiêu Cảnh Dực bực tức vứt xấp tấu chương dày cộp của Hình Bộ xuống sàn nhà lát gạch ngọc, đưa tay xoa bóp thái dương đầy mệt mỏi: "Thật là loạn! Nhà giam của Đại Tiêu trên khắp các tỉnh thành đã chật cứng rồi! Đám dân đen này hở ra là vượt đèn đỏ xe ngựa, hở ra là túm tụm lại nói xấu triều đình, chê bai thuế má ở các quán trà. Trẫm không còn đủ ngân lượng để xây thêm ngục thất và trả lương nuôi lính canh ngục nữa!"

Tần Uyển duyên dáng bước tới, nhặt từng cuốn tấu chương lên, khóe miệng nhếch lên một nụ cười khinh bỉ: "Bệ hạ vẫn dùng tư duy cổ hủ để trị quốc! Xây nhà giam bằng gạch đá, sắt thép, rồi bắt bớ nhốt người ta vào đó là hạ sách, là cách làm của những bạo chúa kém cỏi. Nhà giam hiện đại, nhà giam hoàn hảo nhất phải được xây dựng bằng Thuật toán và Dữ liệu!"

Ngay lập tức ngày hôm sau, thông qua Mạng lưới Thẻ Ngọc Thông Minh (Smartphone) đang phủ sóng toàn cầu, Kế toán trưởng Tần Uyển chính thức ban hành siêu dự án "Hệ thống Chấm Điểm Tín Nhiệm Hoàng Gia" (Social Credit System) áp dụng cho mọi công dân Đại Tiêu.

Mỗi một bá tánh khi sinh ra, hoặc khi mới đăng ký Thẻ Ngọc, sẽ được hệ thống cấp mặc định một số điểm là 1000 điểm tín nhiệm. Điểm số này không bị giấu kín mà hiển thị công khai, rực rỡ trên hồ sơ ma thuật cá nhân của họ, ai cũng có thể quét và xem được.

Luật chơi do Tần Uyển thiết kế cực kỳ đơn giản và đánh trúng tâm lý con người: Khen ngợi Hoàng thượng, tung hô các chính sách trên mạng xã hội? Thuật toán cộng ngay 10 điểm! Mua lụa và thực phẩm của chuỗi siêu thị Đại Tiêu thay vì chợ đen? Cộng 5 điểm! Trả nợ ngân hàng đúng hạn, không nợ xấu? Cộng 20 điểm danh dự!

Nhưng ngược lại, hình phạt mới là thứ đáng sợ: Vượt đèn đỏ? Trừ 50 điểm ngay lập tức. Viết bài chê bai Thuế đất quá cao hay than vãn về chi phí sinh hoạt? Trừ 200 điểm! Đáng sợ nhất: Nếu bạn lỡ kết bạn, bình luận, hoặc dạo phố cùng một kẻ có điểm tín nhiệm thấp? Thuật toán ma quỷ sẽ tự động đánh giá bạn là 'có nguy cơ phản loạn' và trừ lây sang hồ sơ của bạn 50 điểm!

Hình phạt cho những kẻ bị xếp vào nhóm "Công Dân Điểm Thấp" (Dưới 500 điểm) hoàn toàn không phải là những màn tra tấn máu me, chặt đầu hay ngồi tù mọt gông. Bọn họ phải đối mặt với một sự trừng phạt mang tính hủy diệt sinh mạng xã hội một cách từ từ và êm ái: Thẻ Ngọc của họ lập tức bị khóa chức năng mua vé tàu Hỏa xa ma thuật, không thể đi du lịch hay công tác. Ngân hàng đóng băng tài khoản và từ chối cho vay dù chỉ một đồng. Các trường học Hoàng gia thẳng thừng từ chối nhận con cái của họ vào học. Thậm chí tốc độ lướt mạng ma thuật của họ cũng bị bóp nghẹt xuống mức chậm như rùa bò (Throttling). Bọn họ biến thành những hồn ma bị đày đọa giữa trần gian.

Chỉ trong đúng một tuần lễ áp dụng, toàn bộ kinh thành vốn ồn ào nay trở nên ngoan ngoãn, trật tự như những đàn cừu nhát gan. Không cần bất kỳ một tên lính nào búng roi hay cầm gươm giáo đe dọa, bá tánh tự động xếp hàng thẳng tắp ở mọi nơi. Bọn họ nơm nớp sợ hãi nhìn những con số điểm tín nhiệm nhảy múa trên màn hình Thẻ Ngọc. Để giữ hoặc tăng điểm, người ta bắt đầu thi nhau dòm ngó, tố giác hàng xóm, thi nhau nịnh bợ triều đình trên mạng, và nhẫn tâm cắt đứt mọi quan hệ họ hàng với những người bạn "kém điểm" (Self-censorship / Tự kiểm duyệt).

Tiêu Cảnh Dực nhìn bảng thống kê tỷ lệ phạm pháp hình sự giảm thẳng đứng xuống mức 0%, kinh hãi tột độ đến mức đánh rơi cả tách trà: "Uyển nhi... nàng không tốn một đồng xu nào xây ngục thất, không làm đổ một giọt máu, không giết một ai, mà nàng có thể ép toàn bộ vạn dân phải quỳ gối, tự nguyện kiểm duyệt cả suy nghĩ của chính mình sao?"

"Đó chính là 'Trò chơi hóa Sự Kiểm soát' (Gamification of Control)!" Tần Uyển giơ chiếc Thẻ Ngọc đang chớp nháy lên cao, ánh sáng xanh hắt vào nụ cười ma quỷ, sắc lạnh của nàng. "Con người có thể dũng cảm đứng lên chống lại gươm đao và bạo chúa, nhưng họ vĩnh viễn không thể chống lại khát khao phù phiếm được 'Tăng cấp' (Level up) và nỗi sợ hãi tột cùng khi bị cộng đồng cô lập. Thần thiếp đã biến việc bợ đỡ Hoàng quyền, ngoan ngoãn phục tùng thành một trò chơi thi đua tính điểm. Và Bệ hạ xem kìa, bọn họ đang hăng say chơi trò chơi đó đến mức tự nguyện đeo gông vào cổ, vĩnh viễn quên mất rằng mình đang là những kẻ nô lệ thực sự!"

Bằng Hệ thống Chấm điểm Công dân, Tần Uyển đã hoàn thiện chiếc lồng kính Panopticon vĩ đại và tinh vi nhất lịch sử. Ở đó, kẻ thù đáng sợ nhất của bá tánh không còn là cường quyền hay bạo chúa, mà là chính những con số tín dụng vô hồn hiển thị trên hồ sơ cá nhân của họ, và là ánh mắt phán xét của chính những người hàng xóm xung quanh.