Chương 168: Sổ Cái Của Đất Mẹ Và Cuộc Khủng Hoảng Hạn Hán

Mùa hè năm đó, một đợt hạn hán khốc liệt và dai dẳng chưa từng có càn quét qua toàn bộ lục địa đại lục. Bầu trời không một gợn mây, ánh nắng chói chang như thiêu như đốt biến những cánh đồng đất nâu thành những sa mạc nứt nẻ chân chim. Tồi tệ hơn, dòng sông hiền hòa vốn là mạch máu sinh mệnh chảy qua trung tâm Làng Hợp Tác Xã nay đã cạn trơ đáy, phơi ra những lớp sỏi đá khô rang và những vỏ ốc hến trắng bệch. Cơn khát cháy cổ đang lăm le đe dọa trực tiếp đến sinh mạng của hàng ngàn con người và cả những vụ mùa vừa mới gieo hạt đang thoi thóp chờ chết.

Tần Uyển, giờ đây đã là một bà lão tóc bạc phơ với vóc dáng hom hem, ngồi trầm ngâm trong bóng râm lưa thưa của một cây cổ thụ, lặng lẽ nhìn chiếc giếng đá đã cạn kiệt. Nàng nhớ lại Kỷ nguyên Tư bản vàng son của mình. Nếu là ngày xưa, khi đối mặt với một đợt hạn hán kinh hoàng thế này, nàng sẽ lập tức mỉm cười và chỉ đạo siêu máy chủ lượng tử để mua sạch bong mọi "Hợp đồng Tương lai Nước" (Water Futures) trên thị trường. Nàng sẽ ra lệnh dùng máy bơm công nghiệp khổng lồ để hút kiệt và tích trữ nguồn nước ngọt hiếm hoi còn sót lại vào trong các hầm chứa ngầm bằng titan của Tập đoàn Đại Tiêu. Nàng sẽ ác độc tạo ra một "Sự Khan Hiếm Nhân Tạo" (Artificial Scarcity), đẩy giá nước lên đến đỉnh điểm, rồi bán lại cho đám dân nghèo đang chết khát với giá gấp mười ngàn lần. Kẻ nào không có tiền, kẻ đó sẽ phải há mồm chờ chết. Đối với Tần Uyển của quá khứ, đó là cách Lợi nhuận béo bở nhất được sinh ra từ thảm kịch của số đông.

Nhưng hôm nay, tại thế giới Solarpunk này, không hề có bất kỳ một tay tư bản hay thương nhân nào đứng ra đầu cơ tích trữ. Cả làng hối hả tập trung lại giữa sân đình lát gạch mát rượi để mở một cuộc họp khẩn cấp.

Vị Trưởng làng già cả, người từng chứng kiến sự sụp đổ của đế chế Đại Tiêu, bình tĩnh trải ra trên mặt bàn đá một tấm bản đồ địa lý lớn và trịnh trọng mở ra một cuốn sổ tay dày cộp làm bằng giấy bã mía. Nó hoàn toàn không phải là những Sổ Cái Tài Chính (Financial Ledgers) ghi chép thu chi vô cảm. Nó được người dân trân trọng gọi là "Sổ Cái Đất Mẹ" (Mother Nature's Ledger).

Trên những trang giấy sần sùi của cuốn sổ đó không hề ghi lại một con số dư nợ tín dụng hay dòng tiền lợi nhuận nào. Nó ghi chép những con số của sự sống: Mực nước ngầm hiện tại: Hạ 3.5 mét. Độ ẩm đất bề mặt: Chỉ còn 12%. Nhu cầu nước tối thiểu để duy trì sự sống của rễ cây lúa mạch: 2 lít/cây/tuần. Số lượng chim chóc và thú hoang đang cần hỗ trợ nước uống: Khoảng 500 cá thể.

"Dựa trên các phép tính toán chính xác của môn Kế toán Sinh thái (Ecological Accounting)," Trưởng làng dõng dạc nói, giọng vang vọng nhưng không hề có sự hoảng loạn, "Lượng nước dự trữ trong hệ thống bể ngầm sinh học của chúng ta chỉ còn đủ dùng trong đúng 30 ngày tới. Bắt đầu từ 12 giờ trưa hôm nay, chúng ta sẽ áp dụng Định mức Sinh tồn (Rationing). Mỗi một cá nhân, bất kể anh là thợ mỏ đang đổ mồ hôi, thợ rèn đang làm việc bên lò lửa, hay là trẻ em, phụ nữ mang thai, đều chỉ được nhận đúng 3 lít nước mỗi ngày để uống và nấu ăn. Tuyệt đối cấm sử dụng nước sạch để tắm rửa hay giặt giũ. Toàn bộ phần nước thặng dư còn lại sẽ được hệ thống thủy lợi ưu tiên tưới nhỏ giọt thẳng vào rễ cho các vườn cây lương thực để cứu lấy vụ mùa của chúng ta."

Cả sân đình chìm trong im lặng, nhưng không một ai lên tiếng phản đối. Không một gã nhà giàu nào đứng lên lấy tiền hay quyền lực ra để hối lộ, đòi mua thêm một chậu nước sạch cho riêng mình để tắm. Tất cả đều gật đầu, tự nguyện đồng lòng thắt lưng buộc bụng để cùng nắm tay nhau vượt qua cơn khủng hoảng khốc liệt.

Tần Uyển ngồi dưới gốc cây nghe thấy những lời đó, khóe miệng bà lão bất chợt nở một nụ cười mãn nguyện, rũ bỏ hoàn toàn tham vọng quá khứ. Nàng từng là Kế toán trưởng quyền lực, xảo quyệt nhất lịch sử, từng cân bằng những bảng báo cáo tài chính ma sát, phức tạp nhất Đa vũ trụ. Nhưng chỉ đến tận giờ phút này, nàng mới thực sự hiểu ra bản chất cao đẹp, thiêng liêng nhất của môn Kinh tế học.

Kinh tế học thực sự, chân chính không phải là nghệ thuật dùng những mánh khóe để bòn rút tiền từ túi người khác. Nó là nghệ thuật của "Kế toán Sinh thái" (Ecological Accounting) – nghệ thuật tính toán cẩn trọng và phân bổ những tài nguyên duy trì sự sống một cách công bằng nhất dựa trên giới hạn khắc nghiệt của thiên nhiên. Bạn không cân bằng bảng kế toán bằng Tiền tệ (Fiat money), bạn cân bằng nó bằng chính Sự Sinh Tồn của cả một hệ sinh thái. Khi không còn bất cứ kẻ nào được phép đầu cơ trục lợi từ sự thiếu thốn, thì Hạn hán tàn khốc chỉ còn là một thử thách của thời tiết, chứ không bao giờ còn là một Bản án tử hình oan uổng đối với người nghèo.