Chương 182: Đạo Luật Sương Mù Và Sự Dối Trá Của Ngoại Ứng (Externalities)

Dưới bóng râm mát mẻ của cây sồi ngàn năm tuổi nằm kế bên tàn tích của Bảo tàng Lòng tham, một Trưởng lão râu tóc bạc phơ đang ngồi ôn tồn kể chuyện cho những kỹ sư trẻ tuổi nghe về những năm tháng đen tối của kỷ nguyên trước.

"Ngày xưa, bầu trời trên đầu chúng ta hoàn toàn không có màu xanh biếc như thế này đâu. Nó bị bao phủ và quánh đặc lại bởi một màu sương mù độc hại xám xịt pha lẫn sắc vàng ệch." Trưởng lão nhấp một ngụm trà thảo mộc, khẽ thở dài. "Các nhà máy luyện kim và hóa chất khổng lồ của Tập đoàn Đại Tiêu nhả khói đen mịt mù lên chín tầng mây suốt ngày lẫn đêm, che khuất cả mặt trời."

"Nhưng thưa Trưởng lão, tại sao họ không chế tạo bộ lọc khí thải ạ? Về mặt công nghệ thì điều đó rất dễ dàng mà!" Một kỹ sư trẻ ưu tú của làng, người vừa chế tạo thành công máy cày chạy bằng sức gió, nhíu mày khó hiểu.

"Bởi vì lắp đặt bộ lọc thì tốn rất nhiều tiền, và việc bảo trì nó sẽ làm giảm đi thứ gọi là 'Lợi nhuận gộp'." Trưởng lão nghiêm giọng, bắt đầu giải thích về một khái niệm kinh tế kinh tởm và xảo trá nhất của thời đại cũ. "Bọn họ có một từ ngữ mỹ miều để bào chữa cho tội ác này. Bọn họ gọi đám khói bụi chết người và căn bệnh ung thư phổi của người dân nghèo là một loại 'Ngoại ứng' (Externalities). Đó là một cú lừa vĩ đại về mặt ngôn từ. 'Ngoại ứng' có nghĩa là: Tập đoàn sẽ bỏ túi toàn bộ 100% tiền lãi từ việc bán sản phẩm, nhưng họ thản nhiên nhổ toẹt toàn bộ hậu quả, rác thải và khí độc ra môi trường bên ngoài để cộng đồng xã hội phải tự è cổ ra gánh chịu. Kẻ tạo ra ô nhiễm thì ung dung ngồi trong phòng họp bọc kính cách nhiệt, hít thở qua máy lọc không khí hàng hiệu, còn kẻ vô tội không hề tạo ra ô nhiễm thì lại phải chết dần chết mòn vì bụi phổi mịn."

Các kỹ sư trẻ tuổi nghe xong, đồng loạt cau mày phẫn nộ, bàn tay nắm chặt lại. Triết lý hệ thái Solarpunk sâu sắc của họ hoàn toàn không chấp nhận sự tồn tại của từ "Ngoại ứng" hay "Tác dụng phụ" trong từ điển. Đối với họ, trong hệ sinh thái tự nhiên khép kín, không có gì là "tác dụng phụ" vô can cả, vạn vật đều là Hậu quả Trực tiếp của một nguyên nhân trực tiếp.

Để đảm bảo bi kịch bóc lột môi trường đó vĩnh viễn không bao giờ có cơ hội lặp lại trong quá trình Tái thiết công nghiệp của Làng Hợp tác xã, Hội đồng Trưởng lão và Hiệp hội Kỹ sư đã nhất trí tuyệt đối thông qua một điều luật hiến pháp độc nhất vô nhị mang tên: Đạo Luật Sương Mù (The Smog Law).

Đạo luật này vô cùng ngắn gọn, không hề có những khung thuế Carbon dài dòng phức tạp, cũng không hề có cơ chế mua bán Hạn ngạch Khí thải (Cap and Trade) đầy kẽ hở tham nhũng như cách mà giới tư bản thế giới cũ vẫn làm để luồn lách. Nó chỉ quy định đúng một câu duy nhất, được khắc trên tảng đá granite đặt trước lối vào xưởng cơ khí:

"Ống xả khói thải, đường ống xả nước thải của bất kỳ cỗ máy, lò phản ứng hay nhà máy nào được chế tạo ra, bắt buộc phải dẫn ngược trực tiếp vào phòng ngủ của chính vị Kỹ sư trưởng thiết kế ra nó, và xả thẳng vào phòng ăn của Người ra quyết định phê duyệt xây dựng công trình đó."

Điều luật tàn khốc nhưng vô cùng công bằng này lập tức tạo ra một phép màu sinh thái chưa từng có.

Kể từ ngày đạo luật có hiệu lực, tuyệt đối không một kỹ sư, một kiến trúc sư hay một tay quản đốc nào dám lơ là, cắt xén vật tư hay ăn bớt chất lượng của hệ thống lọc màng sinh học nữa. Mọi cỗ máy được chế tạo ra tại Làng Hợp tác xã, từ những chiếc máy cày chạy bằng hơi nước ép cho đến những lò nung kim loại khổng lồ, đều được thiết kế khép kín hoàn hảo. Khí xả ra từ các ống khói là những luồng không khí tinh khiết đến mức có thể hít thở trực tiếp căng đầy lồng ngực mà có mùi thơm của hơi nước, thậm chí dòng nước làm mát xả ra từ các đường ống còn trong vắt, ngọt ngào và có thể lấy cốc múc uống được ngay tại vòi.

Bằng cách đập nát thứ khái niệm ngụy biện mang tên "Ngoại ứng" và buộc người tạo ra hệ thống công nghiệp phải là người đầu tiên trực tiếp nếm trải hậu quả sinh học do chính họ gây ra, thế hệ Hậu Tư bản đã đạt được sự Vận hành Sinh thái 100% hoàn hảo mà hoàn toàn không cần đến bất kỳ một cơ quan chức năng giám sát hay bộ máy quan liêu nào. Lương tâm của con người, cuối cùng cũng được giữ gìn bằng luật nhân quả trực tiếp nhất.