Chương 47: Cơn Sốt "Chơi Chứng" Và Bong Bóng Tài Chính

Kể từ sau vụ gọi vốn thành công cho dự án kênh đào, khái niệm "Bằng khoán chia lãi" đã trở thành cơn sốt càn quét khắp hang cùng ngõ hẻm của kinh thành Đại Tiêu. Món hời hai mươi phần trăm lợi tức quá đỗi hấp dẫn đã kích hoạt lòng tham vô đáy của con người.

Giờ đây, từ quan lại nhất phẩm cho đến đám thái giám, cung nữ, ai nấy đều lao vào "mua bán bằng khoán" (Stock Trading). Buổi sáng thiết triều, thay vì tâu báo quốc gia đại sự, các đại thần lại rỉ tai nhau phím hàng (Stock Tipping): "Ê, Lại bộ thị lang, nghe nói ngài vừa gom mười tấm bằng khoán của xưởng mộc phía Nam à? Có dễ ăn không để ta lướt sóng (Swing Trading) kiếm chút đỉnh?" "Đừng mua xưởng mộc! Mua bằng khoán xưởng gốm kìa! Nghe đồn tháng sau xuất khẩu sang Đông Liêu, giá sắp tăng gấp ba rồi!"

Thấy thiên hạ quá dễ dàng vung tiền (FOMO - Fear Of Missing Out), một đám gian thương bắt đầu giở trò đê hèn. Bọn chúng hùa nhau lập ra hàng chục "Phường buôn ma" (Shell Companies). Bọn chúng vẽ ra những dự án bánh vẽ trên trời dưới biển như: Đào mỏ vàng ở núi tuyết, Nuôi rùa tiên ngàn năm lấy mai quý... rồi in hàng loạt bằng khoán lừa đảo (Junk Bonds) đem bán cho bá tánh nhẹ dạ.

Với chiêu trò lấy bạc của người đến sau trả lãi cho người đến trước (Mô hình Ponzi / Đa cấp), giá của các tờ bằng khoán ma này bị thổi phồng lên mức không tưởng (Thao túng thị trường / Market Manipulation). Một tờ giấy lộn ban sáng giá một lượng bạc, chiều tối đã bị sang tay với giá mười lượng. Cả kinh thành chìm trong một "Bong bóng ảo mộng" (Financial Bubble) khổng lồ, căng phồng và mỏng manh như bong bóng nước.

Tiêu Cảnh Dực nhìn cảnh tượng triều đình bỏ bê công việc để đi buôn giấy (Speculation), tức giận đến mức ném thẳng tấu chương vào mặt Lại bộ Thượng thư: "Quốc khố thì đầy, mà quan lại thì lú lẫn hết cả rồi! Các ngươi ăn lộc triều đình hay ăn lộc phường buôn?"

Cao Thắng cũng vội vã chạy về Trường Xuân Cung báo cáo tình hình: "Nương nương, nguy to rồi! Ngay cả cung nữ quét rác cung Trường Xuân cũng vừa cắm sổ tiết kiệm để mua giá cao (Buy High) bằng khoán của phường nuôi rùa tiên. Nếu không ngăn chặn, khi sự thật vỡ lở, bách tính sẽ khuynh gia bại sản, triều đình sẽ gánh hậu quả mất!"

Tần Uyển đập tay xuống bàn, nhíu mày: "Đám gian thương này to gan thật! Dám dùng trò lừa đảo lấy tiền người sau trả cho người trước ngay dưới mũi Kế toán trưởng này sao? Bọn chúng tưởng không có Ủy ban kiểm duyệt (SEC) thì muốn thổi giá thế nào cũng được à?"

Nàng lập tức đứng dậy, tiến thẳng đến Dưỡng Tâm Điện xin thánh chỉ.

"Bệ hạ! Chợ giao thương đang quá hỗn loạn (Overheated). Nếu bong bóng vỡ đột ngột, sẽ gây ra thảm họa khánh kiệt (Economic Crash) cho muôn dân. Thần thiếp xin bệ hạ ban lệnh thành lập 'Nội Các Giám Sát Bằng Khoán' (Ủy ban Chứng khoán / Regulatory Body) do thần thiếp trực tiếp điều hành!"

Tiêu Cảnh Dực đang đau đầu, nghe Tần Uyển có cách giải quyết liền gật đầu tắp lự: "Trẫm giao toàn quyền cho nàng! Cứ chém đầu vài tên gian thương răn đe cho trẫm!"

Ngay chiều hôm đó, "Nội Các Giám Sát" ra thông cáo khẩn, áp dụng bộ luật "Minh bạch sổ sách" (Disclosure Requirements). Bất cứ phường buôn nào muốn bán bằng khoán đều phải nộp "Sổ sách thu chi thực tế" (Báo cáo tài chính / Financial Statements) đã qua kiểm duyệt của Nội Vụ Phủ. Kẻ nào làm giả sổ sách, lập tức tịch thu gia sản, lưu đày biên ải.

Đạo luật vừa ban ra, các phường buôn ma lập tức hiện nguyên hình. Dự án "Núi tuyết mỏ vàng" thực chất chỉ là một bãi đá hoang. Phường "Nuôi rùa tiên" chẳng có con rùa nào ngoài mấy con ba ba mua ở chợ cá.

Đám lừa đảo bị tóm gọn trong đêm (Crackdown). Tài sản của chúng bị niêm phong để hoàn trả lại một phần bạc gốc cho các bá tánh lỡ mua (Bailout / Soft Landing). Tuy nhiều người vẫn phải chịu lỗ do hám lợi mua lúc giá cao, nhưng cơn sốt đầu cơ đã bị dập tắt kịp thời trước khi nó tàn phá kinh tế triều đình.

Sáng hôm sau, phiên thiết triều trở lại vẻ tĩnh lặng thường ngày. Các quan viên ôm cái ví xẹp lép, ngoan ngoãn báo cáo công việc cẩn thận, không ai dám nhắc đến hai chữ "bằng khoán" nữa.

Tần Uyển ngồi trong kiệu, khẽ mỉm cười. Việc tạo ra một bến chợ tự do là tốt, nhưng nếu không có Bàn tay sắt của pháp luật (Regulatory Compliance), bọn gian thương hoang dã sẽ nuốt chửng tất cả. Dưới sự điều hành của "Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán" Tần Uyển, nền kinh tế của Đại Tiêu đã bước qua bài kiểm tra đầu tiên để tiến tới sự bền vững.