GIỮA HAI ĐỈNH NÚI

Chương 17: Góc nhìn của người ngoài

"Mày nhìn thằng Song Cường khác rồi đó."

Linh nói câu đó vào buổi trưa thứ Năm, trong lúc hai người ngồi ăn căng-tin - hai suất cơm trắng với canh cải và thịt kho trứng, thứ không thay đổi từ đầu năm học. Linh là bạn thân nhất của Khánh Vy từ năm lớp mười - loại bạn thân mà cô không cần giải thích bối cảnh trước khi nói chuyện, và đôi khi điều đó gây phiền toái.

Khánh Vy không ngẩng đầu lên. "Mày đang nhìn cái gì?"

"Mày vừa nhìn sang bàn của nó hai lần trong vòng ba phút."

"Tao đang nhìn ra cửa sổ."

"Cửa sổ nằm bên trái. Bàn của nó nằm bên phải." Linh gắp thêm một miếng trứng với vẻ mặt của người đưa ra bằng chứng trước tòa. "Tao học cùng mày ba năm, Vy ơi. Tao biết mày đang nhìn đâu."

Khánh Vy đặt đũa xuống và nhìn vào Linh bằng cái nhìn phẳng lặng nhất mà cô có thể thực hiện được.

"Tao đang phân tích đối thủ," cô nói. "Đó là thứ người ta làm khi tham gia cạnh tranh."

"Người ta không nhìn đối thủ với cái kiểu mặt như vậy."

"Kiểu mặt nào?"

Linh vẽ một vòng tay trong không khí, ám chỉ toàn bộ khuôn mặt của Khánh Vy. "Kiểu đang-chú ý-đến-từng-chi-tiết-nhỏ nhưng-cố-trông-như-không-để-ý."

"Mày đang bịa."

"Mày có đang nghĩ đến đề tài nghiên cứu lúc nhìn không?"

Im lặng một nhịp quá dài.

"Đương nhiên rồi," cô nói. Hơi muộn hơn mức tối ưu.

Linh mỉm cười theo cái cách không thắng lợi không gì hơn - kiểu cười của người biết mình đúng và không cần tuyên bố thêm. Cô tiếp tục ăn cơm.

"Tao không nhìn nó theo kiểu khác," Khánh Vy nói, lần này giọng chắc chắn hơn. "Tao quan sát anh ta vì tụi tao đang làm việc chung và tao cần hiểu cách anh ta xử lý vấn đề để phối hợp hiệu quả hơn. Đó là kỹ năng làm việc nhóm cơ bản."

"Vy."

"Sao?"

"Mày vừa giải thích cái việc nhìn sang bàn ai đó trong căng-tin bằng một đoạn nghe như trích từ sách giáo khoa quản trị dự án."

Khánh Vy cầm đũa lên, gắp một miếng thịt.

"Câu trả lời của tao đã rõ rồi," cô nói, kết thúc cuộc trò chuyện theo cách mà cô luôn kết thúc những cuộc trò chuyện mà cô không muốn tiếp tục: bằng một câu dứt khoát và rõ ràng đến mức người kia không còn chỗ để chen vào.

Linh biết tín hiệu đó. Cô không hỏi thêm.

Nhưng khi Khánh Vy vô tình liếc sang bàn Song Cường thêm một lần nữa - lần này là vì anh vừa khẽ cau mày nhìn vào điện thoại, cử chỉ mà cô đã quen đủ để nhận ra là anh đang đọc gì đó không khớp với kỳ vọng - Linh hoàn toàn không nói gì.

Cô chỉ nhìn Khánh Vy nhìn Song Cường, rồi cúi xuống đĩa cơm, mỉm cười với cái miệng nhưng không với đôi mắt.

---

Buổi chiều hôm đó trong thư viện, Song Cường đang giải thích phần phân tích phương sai.

"Vấn đề với ANOVA một chiều ở đây," anh nói, tay phải cầm bút chì vẽ trong không khí - một thói quen anh có khi giải thích cái gì đó phức tạp, như thể anh đang vẽ sơ đồ trên tấm bảng vô hình trước mặt, "là chúng ta giả định phương sai đồng nhất giữa các nhóm. Nhưng nếu kích thước mẫu các nhóm chênh lệch nhiều, giả định đó sẽ bị vi phạm và kết quả F-test sẽ không đáng tin. Trong trường hợp này, Welch's ANOVA sẽ robust hơn vì..."

Khánh Vy ghi chú.

Hay đúng hơn - cô đang nên ghi chú.

Trên thực tế, trong vòng khoảng ba mươi giây, cô không ghi được gì mới vì tay bút của cô đã dừng lại mà không có lệnh từ não. Cô nhận ra mình đang nhìn vào bàn tay phải của Song Cường - bàn tay đang vẽ sơ đồ trong không khí, những đường gạch ngang và dọc và vòng cung tạo ra một hệ thống tọa độ vô hình mà chỉ anh nhìn thấy hoàn chỉnh.

Ngón tay anh dài, cổ tay xương gầy. Khi anh vẽ một đường dọc, cả cổ tay xoay nhẹ theo chiều của đường đó - cử chỉ tự nhiên, không chủ ý, của người đã viết và vẽ nhiều đến mức cơ thể tự làm mà không cần hướng dẫn.

Cô đang chú ý đến bàn tay anh.

Không phải nội dung anh đang nói.

Nhận ra điều đó, cô lắc đầu - một cái lắc nhỏ, vật lý, như thể để kéo mình về lại tập trung - và nhìn xuống vở ghi chú. Nhìn vào dòng cuối cùng cô viết. Rồi nhìn lên anh, kịp bắt được đuôi của câu anh vừa nói về Welch's ANOVA.

"Kiểm định Levene để xác nhận vi phạm phương sai đồng nhất trước khi chuyển sang Welch," cô nói, giọng bình thản như thể cô đã nghe đủ mọi thứ. "Mình cần thêm bước đó vào quy trình."

Anh dừng bút trong không khí. Nhìn cô.

"Đúng," anh nói.

Cô ghi xuống. Mở laptop. Bắt đầu gõ.

Thứ cô đang gõ không phải ghi chú về ANOVA. Thứ cô đang gõ là một đoạn hoàn toàn khác trong phần lý luận của cô, một đoạn mà cô đã nghĩ ra từ sáng nhưng chưa có chỗ để ghi. Đó là cách cô làm khi cần giả vờ đang làm việc trong khi thực ra não cô đang đi chỗ khác - gõ cái gì đó thật, chỉ là không phải thứ đang diễn ra xung quanh.

Không khí trong thư viện chiều nay dịu hơn thường lệ - có lẽ vì mây kéo đến từ trưa, che bớt nắng. Mùi sách cũ và mùi cà phê từ ly cà phê mang theo của Song Cường hòa vào nhau thành một thứ gì đó... không tên. Không khó chịu.

Cô nhìn màn hình laptop.

Câu hỏi của Linh vẫn còn ở đó, đâu đó trong đầu cô: Mày nhìn thằng Song Cường khác rồi đó.

Cô không trả lời câu hỏi đó. Cô không có câu trả lời đủ tốt cho nó. Và khi Khánh Vy không có câu trả lời đủ tốt, cô không bịa ra một câu trả lời tạm. Cô để trống.

Để trống không có nghĩa là không có gì ở đó.

Cô biết điều đó. Nhưng cô cũng biết rằng không phải mọi khoảng trống đều cần được điền vào ngay lập tức.

---

"Cô không nghe phần cuối."

Giọng Song Cường. Không phải câu hỏi - anh đang nêu nhận xét.

Khánh Vy ngẩng đầu. "Xin lỗi?"

"Phần cuối về Welch. Cô ngừng ghi chú từ chỗ kiểm định Levene." Anh nhìn cô với cái nhìn phẳng lặng quen thuộc. "Cô đang nghĩ cái gì vậy?"

"Đang nghĩ đến phần diễn giải kết quả."

"Bây giờ à?" Giọng anh không có sắc mỉa - chỉ là anh tìm câu trả lời logic nhất.

"Não người đa nhiệm," cô nói. Giọng hoàn toàn bình thản.

Anh nhìn cô một giây. Rồi nhìn xuống tờ giấy của mình.

"Phần cuối: trong trường hợp tỷ lệ kích thước nhóm lớn hơn 1.5, cần báo cáo cả hai kết quả và giải thích sự khác biệt nếu có." Anh lặp lại phần cô đã bỏ lỡ, giọng đều và không bình luận gì thêm.

Cô ghi xuống.

"Cảm ơn," cô nói - nhỏ, gần như chỉ đủ nghe.

Anh gật đầu. Không nhìn lên.

Cô nhìn xuống tờ ghi chú, đọc lại những gì cô vừa viết. Chữ cô đều và tròn như thường lệ - không run, không lộn, không có dấu hiệu gì của sự bất ổn bên trong.

Tốt. Vậy là không ai nhìn thấy.

Nhưng cô biết.

Và cái biết đó không đến từ một nơi dễ chịu. Nó đến từ cái chỗ trong đầu cô mà cô vẫn dành cho những thứ cô chưa muốn phân tích - một góc nhỏ tối hơn phần còn lại, nơi những câu hỏi không có câu trả lời ngăn nắp ngồi chờ.

Cô đóng cái góc đó lại. Gõ phím. Làm việc.

Ngoài cửa sổ, những đám mây chiều trôi qua chậm và nặng nề - màu xám xanh của bầu trời sắp mưa. Trong thư viện, tiếng bút chì của Song Cường trên tờ giấy vẫn đều đặn như nhịp đồng hồ.

Khánh Vy không nhìn sang.

Cô mở laptop và bắt đầu gõ đoạn diễn giải kết quả mà cô đã nói là đang nghĩ đến từ lúc nãy.

Lần này thì thật.

---

Tối hôm đó, Linh nhắn tin:

Nói thật đi. Tao không phán xét đâu.

Khánh Vy nhìn tin nhắn đó lâu hơn cần thiết. Rồi cô gõ:

Tao đang phân tích đối thủ. Đó là tất cả.

Linh không trả lời ngay. Một phút sau:

Được rồi :)

Cái mặt cười đó - cái mặt cười đơn giản không thêm không bớt của Linh - khiến Khánh Vy ném điện thoại nhẹ xuống giường và nằm nhìn trần nhà.

Mình đang phân tích đối thủ. Đó là tất cả.

Cô lặp lại câu đó trong đầu.

Và không biết tại sao - không biết từ lúc nào - câu đó nghe không còn thuyết phục như trước nữa.

---

Góc nhìn của người ngoài đôi khi nhìn thấy những gì người trong cuộc không muốn nhìn nhận - không phải vì người ngoài sắc sảo hơn, mà vì họ không có lý do gì để nhắm mắt lại.