GIỮA HAI ĐỈNH NÚI

Chương 6: Mưa và tranh luận

Những cơn mưa rào của Vạn Thành luôn có cách xuất hiện cực kỳ hống hách và không báo trước. Bầu trời vừa mới trong xanh rực rỡ, chỉ mười lăm phút sau đã bị phủ kín bởi một lớp mây đen kịt, nặng trĩu.

Khánh Vy đẩy cửa bước vào thư viện cũ đúng lúc những hạt mưa đầu tiên to như hạt đậu bắt đầu nện xuống mái tôn thành từng tiếng lộp bộp dữ dội. Cô vừa vuốt những vệt nước mưa li ti dính trên vai áo, vừa rùng mình vì luồng gió lạnh thốc qua khe cửa sổ.

Bên trong phòng đọc, Song Cường vẫn đang ngồi ở vị trí quen thuộc. Ánh sáng mù mịt từ bên ngoài khiến căn phòng trở nên tối tăm hơn hẳn, và ánh đèn từ màn hình laptop hắt lên gương mặt anh một vẻ nhợt nhạt, tập trung cao độ. Cường đang thực hiện đúng lời hứa: viết lại toàn bộ thuật toán phân tích LCA từ con số không.

Vy ngồi xuống ghế của mình. Tiếng mưa rơi ngoài kia nhanh chóng chuyển thành một bản giao hưởng ồn ào và hỗn loạn, át đi mọi âm thanh khác trong trường. Gió thổi mạnh làm những tán cây đập vào nhau răng rắc.

Do thời tiết xấu, cả trường dường như đã về hết. Khu thư viện cũ vốn đã vắng vẻ nay lại càng cô lập, giống như một hòn đảo nhỏ giữa đại dương nước mênh mông.

Họ làm việc trong im lặng được khoảng hai mươi phút. Đột nhiên, "Bụp!"

Một tiếng nổ nhỏ vang lên ngoài trụ điện hành lang. Ngay sau đó, chiếc quạt trần dừng lại, đèn tuýp nhấp nháy vài cái rồi tắt ngúm. Cả căn phòng chìm vào bóng tối mờ ảo của buổi chiều giông bão, nguồn sáng duy nhất còn lại là hai màn hình máy tính.

Cúp điện. Sự cố mất điện tồi tệ nhất có thể xảy ra khi một kẻ đang chạy code và một kẻ đang gõ báo cáo.

Song Cường nhíu mày, tay gõ nhanh vài tổ hợp phím để lưu tiến trình làm việc. "Máy chủ trường có vẻ bị sập rồi. Mạng nội bộ mất kết nối."

Vy thở dài thườn thượt, gấp màn hình laptop lại để tiết kiệm pin. "Wifi tắt ngúm. Vậy là tôi không thể truy cập vào kho dữ liệu luận văn để trích dẫn nguồn cho phần tổng quan nữa."

"Laptop của tôi còn 60% pin. Không có internet, tôi không thể import các thư viện toán học cần thiết." Cường nói, giọng phẳng lặng nhưng nghe kỹ có thể thấy sự bực dọc bị dồn nén.

Thế là xong. Buổi làm việc bị đình trệ hoàn toàn. Họ bị kẹt lại trong căn phòng tối mờ, với cơn mưa trắng trời bên ngoài chưa có dấu hiệu gì là sẽ tạnh trong vòng hai tiếng tới. Không có internet. Không có điện. Không có gì để làm.

Lần đầu tiên kể từ khi ký "bản hợp đồng", họ rơi vào trạng thái nhàn rỗi bắt buộc khi ở cạnh nhau. Sự im lặng lúc này không còn là sự tập trung nữa, mà trở nên ngột ngạt và gượng gạo.

Vy nhìn ra cửa sổ, ngắm những vệt nước chảy ngoằn ngoèo trên mặt kính. Cường ngồi vắt chéo chân, khoanh tay trước ngực, mắt nhắm lại như đang cố giải phương trình trong đầu để giết thời gian.

"Cậu nói xem," Vy bỗng nhiên lên tiếng, phá vỡ bầu không khí tĩnh mịch. Giọng cô nhỏ hơn bình thường để không phải gắt lên với tiếng mưa. "Nếu thuật toán LCA của cậu thực sự tìm ra được những cụm học sinh bị tổn thương tâm lý ẩn sâu, chúng ta sẽ làm gì với kết quả đó? Đưa cho hội đồng giám khảo, nhận giải thưởng, rồi để nó phủ bụi trong thư viện?"

Song Cường mở mắt, nhìn về phía cô qua bóng tối lờ mờ. "Mục tiêu của nghiên cứu khoa học là chứng minh một sự thật bằng dữ liệu khách quan. Việc ứng dụng nó thế nào là việc của các nhà hoạch định chính sách giáo dục, không phải việc của chúng ta."

"Cậu lúc nào cũng rạch ròi đến mức máu lạnh như vậy à?" Vy quay lại, ánh mắt mang theo sự khiêu khích quen thuộc. "Nghiên cứu tạo ra tri thức, nhưng tri thức không có sự thấu cảm thì chỉ là những con số vô dụng. Nếu chúng ta chỉ định lượng nỗi đau của họ mà không đưa ra một giải pháp can thiệp tâm lý nào, thì chúng ta chỉ đang tiêu thụ nỗi đau đó để đổi lấy điểm số."

"Cô lại bắt đầu dùng chủ nghĩa duy tâm để phán xét khoa học rồi đấy." Cường đáp lại, cơ thể hơi rướn về phía trước, dường như cũng bị cuốn vào chủ đề này. "Nếu cô quá đa cảm, cô sẽ đánh mất tính trung lập của người nghiên cứu. Cô không thể giải cứu thế giới bằng cách khóc cùng họ. Cô giải cứu thế giới bằng cách vạch ra nguyên nhân cốt lõi một cách logic nhất, để người ta không thể chối cãi được nữa."

"Tôi không khóc cùng họ. Tôi hiểu họ." Vy tranh luận, giọng điệu sắc sảo nhưng không gắt gỏng như mọi khi. Tiếng mưa bên ngoài dường như làm mềm đi những góc cạnh gai góc nhất trong ngôn từ của cả hai. "Lý trí của cậu tạo ra bộ khung, nhưng thấu cảm tạo ra động lực. Cậu nghĩ tại sao những thuật toán AI không bao giờ thay thế được con người trong tâm lý học? Vì máy móc phân tích dữ liệu, còn con người đọc vị bối cảnh."

"Bối cảnh cũng chỉ là một hệ thống biến số phức tạp hơn mà thôi." Cường phản bác.

Lần đầu tiên, cuộc tranh luận của họ không dừng lại ở mức "ai đúng ai sai" trong đề tài, mà tiến sâu hơn vào triết lý sống và cách nhìn nhận thế giới của từng người.

Và cũng lần đầu tiên, Khánh Vy nhận ra Song Cường nói nhiều hơn ba câu liên tiếp. Khác với vẻ lầm lì, tiết kiệm từ ngữ thường ngày, khi bị kích thích bởi một luận điểm thực sự có chiều sâu, Cường trở nên nhạy bén, ngôn từ sắc bén như dao cạo và lập luận chặt chẽ như một bức tường gạch không kẽ hở. Anh không dùng từ ngữ thừa thãi, mỗi một câu nói đều đánh trúng trọng tâm, buộc Vy phải vận dụng 100% công suất não bộ để phản biện.

Họ tranh luận về thuyết quyết định (Determinism) so với ý chí tự do (Free will). Họ mổ xẻ việc định lượng cảm xúc con người trong tiểu thuyết Dostoevsky bằng các mô hình toán học. Họ cãi nhau về việc giới hạn của sự thật khách quan nằm ở đâu khi bộ não con người luôn có xu hướng bóp méo ký ức.

Không có tiếng quát tháo. Chỉ có giọng trầm ấm của Cường và giọng thanh thoát, đanh thép của Vy hòa vào tiếng mưa.

Màn đêm buông xuống đen kịt. Nhiệt độ trong phòng giảm xuống, nhưng Khánh Vy lại cảm thấy một luồng nhiệt nóng hổi chạy dọc sống lưng - sự phấn khích tột độ của một người tìm thấy đối thủ ngang tầm, một kẻ có thể cùng cô chơi ván cờ tư duy mà không sợ đối phương kiệt sức.

Đến khi mưa bắt đầu ngớt, chỉ còn lại những tiếng rả rích buồn tẻ, cuộc tranh luận của họ kết thúc bằng một sự bế tắc hoàn hảo: không ai thuyết phục được ai, nhưng cả hai đều hiểu rõ hơn thế giới quan của người kia.

"Cô không thể dùng toán học để chứng minh tình yêu, đó là sự thật." Vy chốt lại một câu cuối cùng, khóe môi khẽ nhếch lên.

"Chỉ vì chúng ta chưa tìm ra đủ các biến số để mô hình hóa nó." Cường lạnh nhạt đáp, vươn vai một cái.

Đèn huỳnh quang trên trần đột ngột chớp nháy rồi sáng rực lên. Điện đã có lại. Tiếng quạt trần bắt đầu kêu lạch cạch.

Ánh sáng đột ngột khiến cả hai phải nheo mắt. Khi quen với ánh sáng, Khánh Vy nhìn sang Song Cường. Anh vẫn giữ khuôn mặt phẳng lặng, nhưng đuôi mắt hơi thả lỏng hơn thường lệ.

"Tôi sẽ hoàn thiện thuật toán LCA vào tối mai." Anh nói, mở lại màn hình laptop.

Vy nhìn anh, một ý nghĩ lướt qua đầu: Gã trai này thực sự là một cuốn sách được mã hóa bằng thuật toán cực kỳ phức tạp. Và bằng một cách nào đó, cô đang dần tìm ra chìa khóa giải mã. Dù cô không có ý định thừa nhận điều đó.

"Năm rưỡi chiều mai." Cô nói nhỏ, mở sách ra.

Cơn mưa đã tạnh, nhưng có một thứ gì đó vô hình đã âm thầm nảy mầm trong thư viện cũ kỹ này.