Chương 1: Bệnh Án Và Dao Mổ

Thành phố Đông Bình đón đợt gió mùa đông bắc đầu tiên trong năm bằng một cơn mưa phùn rả rích. Khí lạnh lùa qua những ô cửa kính đóng không kín của Bệnh viện Đa khoa Trung tâm, hòa vào mùi cồn ête và thuốc sát trùng đặc trưng, tạo nên một thứ không khí ngột ngạt nhưng lại quen thuộc đến gai người.

Khoa Ngoại Tổng hợp, nằm ở tầng ba của khu nhà A, chưa bao giờ biết đến hai từ "thảnh thơi". Nếu Khoa Nội là một bản nhạc đệm rề rà đều đều, thì Khoa Ngoại lại giống như một bản heavy metal gào thét liên hồi. Tiếng bánh xe của cáng cứu thương nghiến trên mặt sàn gạch men, tiếng lanh canh của các khay dụng cụ y tế bằng inox va vào nhau, tiếng tít tít báo động từ máy monitor, và cả tiếng la hét, rên rỉ của bệnh nhân... Tất cả tạo thành một vòng xoáy hỗn loạn có thể dễ dàng vắt kiệt sức lực và tinh thần của bất kỳ ai khoác lên mình chiếc áo blouse.

Giữa tâm bão của sự hỗn loạn ấy, Lê Hạ An giống như một vị thuyền trưởng đang vững tay lái.

Ở tuổi hai mươi bảy, An là điều dưỡng trưởng trẻ nhất trong lịch sử Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Đông Bình. Quyết định bổ nhiệm cô cách đây một năm từng gây ra không ít tranh cãi. Nhiều bác sĩ lớn tuổi cho rằng cô quá trẻ để quản lý một đội ngũ điều dưỡng ba mươi người, đối mặt với hàng trăm bệnh nhân nội trú mỗi ngày. Nhưng An đã đập tan mọi nghi ngờ bằng chính năng lực thực tế của mình.

Lúc này, cô đang đứng ở trạm điều dưỡng trung tâm, tay phải kẹp một xấp hồ sơ bệnh án dày cộp, tay trái cầm chiếc điện thoại bàn đang réo liên hồi, trong khi mắt vẫn dán chặt vào bảng phân công ca trực trên màn hình máy tính.

"Alô, Khoa Ngoại Tổng hợp xin nghe." Giọng An trong trẻo nhưng dứt khoát. "Vâng, Khoa Cấp cứu chuyển lên một ca viêm ruột thừa cấp? Giường trống hiện tại... giường số 45 ở khu hành lang C vẫn còn trống. Cho bệnh nhân lên đi, tôi sẽ cử người đón."

Cô cúp máy, lập tức quay sang cô thực tập sinh tên Chi đang đứng lóng ngóng bên cạnh. "Chi, chuẩn bị ngay một bộ dụng cụ khám, máy đo huyết áp cầm tay và một xe tiêm thường quy mang ra giường 45 hành lang C. Bệnh nhân nam, 24 tuổi, nghi viêm ruột thừa, có thể sẽ có chỉ định mổ cấp cứu trong vòng một giờ tới."

"Dạ... nhưng mà chị An ơi, giường 45 hồi sáng ga giường bị bẩn chưa kịp thay..." Chi lắp bắp.

"Chưa kịp thay thì bây giờ thay. Đồ vải sạch ở kho số 2, ngăn thứ ba từ dưới lên. Em có ba phút để dọn dẹp trước khi cáng cứu thương đẩy lên. Đi đi!" An ra lệnh, nhịp độ nói nhanh như súng liên thanh nhưng chữ nào ra chữ nấy.

Chi vội vã gật đầu, cắm cổ chạy đi. An khẽ thở dài.

"Chị An! Người nhà giường số 18 lại làm ầm lên rồi." Minh Ngọc, cô bạn thân kiêm điều dưỡng viên của khoa, hớt hải chạy tới, trên trán lấm tấm mồ hôi. "Ông cụ nhất quyết đòi ăn bát phở bò, bảo là đói lả rồi không chịu nhịn nữa. Người nhà thì xót ruột, cứ chửi đổng lên là bệnh viện bỏ đói bệnh nhân."

Đôi lông mày thanh tú của An khẽ nhíu lại. Giường số 18, ông cụ Nguyễn Văn Tâm, 68 tuổi, chẩn đoán sỏi ống mật chủ, dự kiến phẫu thuật nội soi lấy sỏi vào lúc hai giờ chiều nay.

"Để tôi ra đó."

An đặt xấp hồ sơ xuống bàn, bước những bước dài, vững chãi về phía phòng bệnh số 3. Khi cô bước vào, một người phụ nữ trung niên – con gái ông cụ – đang to tiếng với một điều dưỡng trẻ khác.

"Các cô làm ăn kiểu gì thế? Bố tôi nhịn từ tám giờ tối qua đến giờ là mười giờ sáng rồi. Nhịn đói lả đi thế này thì sức đâu mà mổ với xẻ?"

"Bác gái, xin bác bình tĩnh." An bước tới, nụ cười trên môi được điều chỉnh ở mức độ vừa đủ chuyên nghiệp và chân thành. "Cháu là Hạ An, điều dưỡng trưởng của khoa. Cháu rất hiểu sự lo lắng của bác và cơn đói của bác trai hiện tại."

"Hiểu thì để tôi đi mua cho ông cụ bát phở nước trong, không thịt thà gì là được chứ gì?" Người phụ nữ trừng mắt.

An nhẹ nhàng lắc đầu, tiến đến cạnh giường bệnh, nắm lấy bàn tay nhăn nheo, nổi đầy gân xanh của ông cụ Tâm. "Ông ơi, ông đói lắm đúng không ạ? Cháu biết ông mệt, nhưng ông nghe cháu giải thích nhé. Chiều nay ông mổ nội soi, bác sĩ sẽ phải gây mê toàn thân cho ông. Khi gây mê, các cơ của ông sẽ giãn hoàn toàn, bao gồm cả cơ thắt thực quản. Nếu bây giờ ông ăn, dù chỉ là nước phở, thức ăn trong dạ dày có thể trào ngược lên và lọt vào đường thở, gây viêm phổi hít hoặc ngạt thở cấp tính ngay trên bàn mổ. Rất nguy hiểm đến tính mạng, ông ạ."

An nói rành mạch, dùng từ ngữ tượng hình dễ hiểu nhất. Cô không dùng giọng điệu ra lệnh, mà như đang tâm tình.

Người phụ nữ trung niên nghe đến chữ "nguy hiểm tính mạng" thì sắc mặt dịu lại, sự hung hăng biến mất, thay vào đó là vẻ hoang mang. "Thật... thật thế hả cô? Tôi tưởng ăn chút nước thì dạ dày nó tiêu hóa nhanh..."

"Dạ vâng, y lệnh nhịn ăn nhịn uống trước mổ là nguyên tắc sống còn, mong gia đình phối hợp để ca phẫu thuật của bác trai diễn ra an toàn nhất." An quay sang Ngọc. "Ngọc, pha cho ông cụ một cốc nước lọc ấm nhỏ, dùng tăm bông thấm ướt môi để ông bớt cảm giác khô miệng. Đồng thời truyền một chai Glucose 5% để duy trì đường huyết cho ông cụ đỡ mệt nhé."

Chỉ bằng vài câu nói và cách xử lý thấu tình đạt lý, An đã dập tắt được một mâu thuẫn bùng phát. Cô quay trở lại trạm điều dưỡng, tiếp tục vùi đầu vào đống giấy tờ hành chính. Ký, đóng dấu, phân loại bệnh án.

Mục tiêu lớn nhất của An khi nhận chức điều dưỡng trưởng không phải là quyền lực, mà là thay đổi định kiến sâu gốc rễ trong môi trường y tế này: "Bác sĩ là nhất, điều dưỡng chỉ là người sai vặt". Cô muốn chứng minh rằng, một hệ thống y tế chỉ có thể vận hành trơn tru khi điều dưỡng thực sự làm chủ công việc chăm sóc của mình, là một đối tác độc lập của bác sĩ chứ không phải kẻ bám đuôi.

Thế nhưng, đôi lúc, lý tưởng của cô lại vấp phải những "tảng đá" khổng lồ. Và tảng đá lớn nhất, cứng nhất, đáng ghét nhất ở Khoa Ngoại Tổng hợp này mang tên Trần Hoàng Nam.

---

Cùng lúc đó, tại phòng mổ số 3 ở tầng bốn – khu phẫu thuật trung tâm.

Nhiệt độ trong phòng được khống chế ở mức mười tám độ C, nhưng trên vầng trán của Trần Hoàng Nam vẫn rịn ra một lớp mồ hôi mỏng. Đèn mổ hắt ánh sáng cường độ cao chói lóa, chiếu thẳng vào khoang bụng đang mở toang của bệnh nhân.

Đây là giờ thứ sáu của ca phẫu thuật cắt tá tụy (phẫu thuật Whipple) – một trong những đại phẫu phức tạp nhất của chuyên ngành tiêu hóa.

Hoàng Nam đứng ở vị trí phẫu thuật viên chính. Trái ngược với vẻ ngoài có phần lãnh khốc và cái miệng hay châm biếm thường ngày, khi đứng trước bàn mổ, Nam như biến thành một người khác. Anh tĩnh lặng, tập trung cao độ, đôi bàn tay đeo găng vô khuẩn di chuyển với tốc độ và sự chính xác đến mức nghệ thuật. Không có bất kỳ động tác thừa nào. Dao điện, kẹp phẫu tích, chỉ khâu liên tục được trao đổi qua lại giữa tay anh và người dụng cụ viên mà hầu như không cần một lời nói nào, chỉ cần những tiếng lạch cạch lạnh lẽo của kim loại va chạm.

"Bóc tách xong phần đầu tụy và tá tràng." Nam cất giọng trầm khàn, đôi mắt hẹp dài không rời khỏi phẫu trường. "Chuẩn bị khâu nối tụy - ruột."

Tuấn Kiệt, bác sĩ nội trú năm hai đang làm phụ mổ thứ nhất cho Nam, nuốt nước bọt cái ực. Dù đã đứng phụ cho Nam nhiều lần, Kiệt vẫn không khỏi nổi da gà trước kỹ năng "bàn tay vàng" của đàn anh. Cậu căng mắt ra nhìn từng đường kim mũi chỉ đang lướt đi thoăn thoắt trên những mô mỏng manh.

Nhưng đúng lúc này, nhịp điệu hoàn hảo của ca mổ bỗng bị phá vỡ bởi tiếng bíp liên hồi thay đổi tần số từ máy monitor theo dõi sinh tồn.

"Huyết áp tụt! 80/50... 75/45!" Bác sĩ gây mê vội vã báo cáo, tay liên tục điều chỉnh các van truyền dịch.

Ánh mắt Nam sắc lại. Bàn tay anh lập tức dừng thao tác khâu, chuyển sang rà soát khu vực vừa bóc tách. Máu đang rỉ ra từ một nhánh động mạch mạc treo tràng trên bị ẩn khuất. Tốc độ chảy rất nhanh, che lấp phẫu trường.

"Hút! Hút sạch máu chỗ này!" Nam quát khẽ, giọng nói đầy uy lực. "Kẹp mạch máu Kelly, cỡ nhỏ! Nhanh lên!"

Người dụng cụ viên luống cuống đập mạnh chiếc kẹp vào lòng bàn tay Nam. Anh nhanh như chớp luồn kẹp vào vùng mô đang túa máu, bấm "cạch" một tiếng. Dòng máu lập tức ngừng chảy.

Nam thở hắt ra một hơi, nhưng đôi mắt vẫn ghim chặt vào bác sĩ gây mê. "Mở tối đa đường truyền, bù dịch nhanh, chuẩn bị hai đơn vị máu cùng nhóm. Huyết áp đang lên lại chưa?"

"Đang lên, 90/60 rồi. Mạch ổn định." Bác sĩ gây mê lau mồ hôi trán.

Ca mổ tiếp tục diễn ra trong sự im lặng đáng sợ. Không ai dám thở mạnh. Nam tỉ mỉ khâu lại điểm chảy máu, rồi tiếp tục các mũi khâu nối phức tạp giữa tụy và ruột non. Phải mất thêm gần hai tiếng đồng hồ nữa, ca phẫu thuật mới chính thức hoàn tất. Khi mũi khâu đóng da cuối cùng được thực hiện, mọi người trong phòng mổ đồng loạt trút một tiếng thở phào nhẹ nhõm.

Nam bước lùi lại, vươn vai. Cơ bắp ở lưng và vai đau nhức dữ dội sau tám tiếng đồng hồ đứng cong người.

"Bệnh nhân ổn định, chuyển sang hồi sức." Nam gật đầu với kíp mổ. Trước khi bước ra cửa, anh dừng lại, liếc nhìn kíp gây mê.

"Các cậu kiểm tra lại phác đồ bù dịch trước mổ của ca này đi. Bệnh nhân có tiền sử xơ gan nhẹ, thành mạch yếu, lúc nãy tụt huyết áp một phần do bù dịch không đủ bù lại lượng máu rỉ qua mao mạch trong quá trình bóc tách. Lần sau làm ơn đánh giá kỹ hơn, đừng để phẫu thuật viên phải dọn rác thay các cậu."

Lời nói không dùng một từ chửi thề nào, nhưng độ sát thương thì đủ để khiến vị bác sĩ gây mê đỏ mặt tía tai, không dám cãi lại nửa lời. Nam luôn là thế, "mỏ hỗn" và không bao giờ biết nể nang ai, miễn là nó liên quan đến sự an toàn của bệnh nhân.

---

Mười lăm phút sau, cánh cửa phòng mổ tự động mở ra. Một luồng khí lạnh ngắt từ hệ thống vô trùng phả ra hành lang khu phẫu thuật.

Trần Hoàng Nam bước ra, trên người vẫn mặc bộ đồ scrubs màu xanh cổ vịt đã nhăn nhúm, phần lưng ướt đẫm mồ hôi, dính bết vào da thịt. Anh lững thững đi về phía bồn rửa tay ngoại khoa. Tháo chiếc khẩu trang y tế và vứt vào thùng rác màu vàng, Nam lộ ra gương mặt góc cạnh sắc sảo nhưng nhợt nhạt vì kiệt sức.

Anh vặn vòi nước bằng cùi chỏ, để dòng nước mát lạnh xối qua những ngón tay dài và thon.

Vừa lau khô tay, Nam đi dọc theo hành lang cầu vượt bằng kính nối từ khu phẫu thuật sang khu nội trú Khoa Ngoại Tổng hợp.

Tại trạm điều dưỡng trung tâm, Hạ An vẫn đang tất bật. Cô đang hướng dẫn một người nhà bệnh nhân cách vệ sinh vết thương tại nhà, nụ cười trên môi cô tươi tắn và rạng rỡ, làm bừng sáng cả một góc hành lang ảm đạm.

Bước chân Nam bất giác chậm lại.

Ba năm trước, khi cô sinh viên thực tập Lê Hạ An lần đầu tiên bước vào khoa này, Nam đã bị thu hút bởi sự lanh lợi và quật cường của cô. Nhưng với cái "tôi" to bằng đỉnh Everest của một bác sĩ phẫu thuật tài năng, cộng thêm EQ (chỉ số trí tuệ cảm xúc) dường như rơi xuống mức âm vô cực, Nam không biết làm cách nào để tiếp cận cô một cách bình thường.

Anh không biết tặng hoa, không biết nói lời đường mật, lại càng không biết cách tỏ ra ân cần. Cách duy nhất mà bộ não khô khan của anh có thể nghĩ ra để được tương tác với cô, đó là... kiếm chuyện. Anh xoi mói hồ sơ bệnh án cô viết, bắt bẻ cách cô trải ga giường, kiểm tra khắt khe từng mũi tiêm cô thực hiện. Mục đích sâu thẳm của anh chỉ là muốn cô nhìn anh, nói chuyện với anh nhiều hơn một chút.

Nhưng anh đã thất bại thảm hại. Thay vì tạo ra một câu chuyện ngôn tình "tổng tài và cô thư ký", anh lại biến mình thành một tên tư bản độc tài trong mắt cô. Anh biết cô ghét anh, thậm chí còn đặt biệt danh cho anh là "Sếp hắc ám". Biết thì biết vậy, nhưng Nam dường như đã leo lên lưng cọp thì không thể xuống được nữa. Anh đành tiếp tục đóng vai kẻ phản diện.

Nam hít một hơi, lấy lại vẻ mặt lạnh như tiền, hai tay đút vào túi quần scrubs, bước thẳng về phía trạm điều dưỡng.

An vừa giải thích xong cho người nhà bệnh nhân, vô tình ngẩng đầu lên. Ánh mắt hai người giao nhau giữa không trung.

Một sự im lặng kỳ lạ bao trùm trong vòng vài giây.

Trái tim Nam đập trật một nhịp. Khóe môi anh hơi mấp máy, định nói một câu "Ca trực vất vả không?". Nhưng khi lời ra đến miệng, nhìn thấy cái nhíu mày phòng thủ của An, những từ ngữ ấy lại bị nuốt ngược vào trong.

Anh giữ vẻ mặt băng giá, lạnh lùng bước lướt qua cô mà không thèm gật đầu chào hỏi lấy một cái.

An đứng đó, nhìn theo bóng lưng thẳng tắp của Nam đi về phía phòng nghỉ bác sĩ. Cô khẽ bĩu môi, xoay người đi lấy thuốc cho đợt tiêm tiếp theo, lầm bầm trong họng.

"Đúng là đồ vô duyên, mặt lúc nào cũng hằm hằm như bị ai giật nợ. Bàn tay vàng cái nỗi gì, đồ khuyết tật nhân cách."

Bên ngoài cửa sổ, trời Đông Bình vẫn mưa lâm thâm. Ngày mới ở Khoa Ngoại Tổng hợp chỉ vừa mới trôi qua một nửa. Giữa những bộn bề của bệnh án, thuốc men và dao mổ, không ai biết rằng, một kịch bản oan gia ngõ hẹp đã được ông trời bí mật chắp bút, chờ ngày những nhịp đập sai số bắt đầu cộng hưởng.