Chương 20: Bài Học Về Đất Và Người

Chiếc SUV lừng lững lăn bánh khỏi cổng, bỏ lại phía sau tiếng ồn ào của buổi sáng đô thị. Bầu trời mang màu xanh ngắt, mây trắng lững lờ trôi dọc dãy núi đằng xa. Gió lùa qua khe cửa kính hé mở, mang theo mùi ngai ngái của đất đỏ bazan và hương hoa rừng thoang thoảng.

Minh Châu ngồi ở ghế phụ, khẽ điều chỉnh tư thế cho thoải mái. Đây là lần đầu tiên cô và Khải ở riêng trong một không gian hẹp thế này. Không có đám đàn em ồn ào, cũng không có những bệnh nhân hay máy móc y tế. Chỉ có tiếng động cơ êm ái và bản nhạc giao hưởng không lời khe khẽ phát ra từ hệ thống loa trung tâm. Sự tĩnh lặng ban đầu có chút gượng gạo từ phía cô. Khải mặc chiếc áo sơ mi màu rêu sẫm xắn tay, để lộ cẳng tay rắn rỏi, tập trung cao độ vào con đường phía trước, điềm tĩnh và không có vẻ gì bận tâm.

"Chúng ta đi mất khoảng bao lâu?" Minh Châu lên tiếng, cốt phá vỡ bầu không khí tĩnh mịch.

Khải khẽ lướt mắt sang kính chiếu hậu: "Khoảng hơn một tiếng rưỡi. Đường dốc và nhiều khúc cua, nhưng phong cảnh hai bên rất được. Em cứ thoải mái ngắm cảnh, khi nào tới anh gọi."

Cô gật đầu, nhìn ra ngoài cửa sổ. Bỗng nhiên, chiếc xe đi qua một đoạn đường gập ghềnh, hai bên là những vạt cây bụi thấp có quả nhỏ xíu màu đỏ.

"Đó là cây gì vậy anh?" Cô tò mò chỉ tay.

Khải nhìn theo hướng tay cô: "Đó là một loại quả rừng mọc dại, người dân bản địa gọi là quả mắc-ca-ni. Nó chát xít nếu ăn sống, nhưng ngâm rượu lại ra vị ngọt nhẹ và cực kỳ thơm." Anh khẽ mỉm cười. "Khoảng hơn mười năm trước, khi mới đi gom hàng, anh từng đi lạc vào bản sâu tít trong kia. Anh xin tá túc nhà trưởng bản ba ngày chờ người đem phụ tùng vào sửa. Bữa nào họ cũng thết đãi rượu ngâm mắc-ca-ni, lúc bước ra khỏi bản, chân đi không vững."

Minh Châu ngạc nhiên: "Thế lúc đó anh làm thế nào? Chẳng lẽ cứ ngồi uống rượu suốt ba ngày?"

Khải bật cười: "Từ chối lòng hiếu khách của người vùng cao là một điều tối kỵ. Nhưng nhờ ba ngày đó, anh học được cách nhìn đất từ già làng. Trưởng bản chỉ cho anh cách phân biệt loại đất nào phù hợp trồng cây gì. Đất tơi xốp, màu nâu sẫm, độ ẩm cao, trồng sâm hay hà thủ ô củ sẽ to và nhiều dưỡng chất. Còn đồi bên kia sương mù ít ghé tới, đất đỏ bazan ít giữ nước, hợp với cà phê hoặc hồ tiêu."

Minh Châu gật gù, bản năng bác sĩ trỗi dậy: "Từ góc độ sinh học, điều này hoàn toàn có cơ sở. Sự cạnh tranh sinh tồn trong môi trường khắc nghiệt kích thích rễ cây tiết ra nhiều dược chất. Thế nên thảo dược tự nhiên mọc hoang dã luôn có dược tính cao hơn thảo dược trồng công nghiệp."

"Cách giải thích của em làm mọi thứ rõ ràng hơn," Khải trầm ngâm. "Thế nhưng trong sản xuất quy mô lớn, cố tình tạo ra môi trường khắc nghiệt thì năng suất sẽ giảm trầm trọng. Bài toán đau đầu của anh là làm sao cân bằng giữa sản lượng và chất lượng. Dược tính giảm thì dược liệu mất đi giá trị cốt lõi. Rất nhiều thương lái ép người dân bón phân hóa học để củ to, bán được nhiều tiền. Nhưng anh tuyệt đối cấm điều đó trong chuỗi thu mua của mình."

Minh Châu nhìn anh, sự nể phục tăng lên: "Anh không chỉ thu mua nông sản, anh thực sự quan tâm đến chất lượng sinh học của chúng."

"Họ nghèo, tài sản chỉ có nương rẫy," Khải nói, giọng chùng xuống. "Thu mua dược liệu không thể nhắm mắt làm liều. Nếu mình bán ra thứ sâm vô thưởng vô phạt, thì chẳng khác nào lừa gạt người ốm. Phải giữ được cái tâm với nghề."

Minh Châu thở dài nhẹ. "Ở thành phố, trong các bệnh viện lớn, đôi khi bọn em bị cuốn vào guồng quay của số lượng bệnh nhân. Mỗi người chỉ có ba đến năm phút để khám. Nghe anh nói, em chợt nhận ra y học cũng cần một sự chậm rãi và kết nối với tự nhiên như thế."

Khải mỉm cười: "Nơi đây dạy chúng ta cách kiên nhẫn. Cây cỏ cần thời gian để tích lũy dược tính, cơ thể người cũng cần thời gian để phục hồi tận gốc rễ."

Những định kiến trước đây của Minh Châu về Khải thực sự đang vỡ vụn. Qua những câu chuyện về đất đai và con người, cô thấy một người đàn ông mang sự gắn kết mãnh liệt với cội nguồn. Khải không phải là tay buôn mưu mô, anh là một người làm nông nghiệp có học thức, có tầm nhìn, và có trái tim.

Sau hơn một giờ, chiếc xe rẽ vào con đường mòn nhỏ đầy sỏi đá. Khải từ từ đỗ xe dưới tán một cây cổ thụ rồi tắt máy: "Đến nơi rồi. Từ đây chúng ta phải đi bộ vào sâu vài trăm mét nữa, đường đất hơi khó đi, em cẩn thận."

Khải đi trước, thỉnh thoảng quay lại đưa tay đỡ Minh Châu. Sự tiếp xúc vững chãi làm tim cô khẽ lỡ một nhịp. Cô vô tình chạm vào bàn tay thô ráp, chai sần của anh. Dưới nếp xắn tay áo là một vết sẹo dài màu nhạt, vắt ngang cơ cẳng tay, di chứng của một vết cắt rất sâu không được khâu đúng chuẩn y tế. Những dấu vết ấy nói lên một quá khứ gai góc, lăn lộn nơi núi rừng, chứ không hề nhung lụa như vị trí giám đốc hiện tại của anh. Càng nhìn, cô càng cảm thấy xót xa đan xen sự kính trọng.

Trước mắt cô mở ra một khu vườn rộng lớn, bạt ngàn các loại thảo dược. Một người phụ nữ lớn tuổi trong trang phục thổ cẩm đang lúi húi nhổ cỏ. Thấy Khải bước vào, bà ngẩng lên cười hiền hậu.

"Chứ Pả! A Khải về thăm bản đấy à!" Bà lão cất tiếng chào, bỏ vội chiếc nón lá xuống.

Khải sải bước tới, đưa tay nắm lấy đôi bàn tay đầy bùn đất của bà lão, vẻ mặt ôn nhu: "Dạ, cháu chào mí. Lâu quá không ghé thăm, vườn thuốc nhà mình dạo này phát triển tốt quá mí nhỉ."

Minh Châu lặng lẽ quan sát cử chỉ tinh tế của Khải khi ân cần đỡ lấy tay mí và hỏi han sức khỏe. Khải bốc một nắm đất từ luống xoa xoa, đưa lên ngửi để đánh giá độ mùn và chất lượng đất.

Khi bà lão dừng lời, Khải mới quay sang kiên nhẫn giải thích cho Minh Châu: "Mí kể về đợt sương muối kỷ lục tháng trước suýt làm hỏng luống đương quy. Mí phải thức trắng mấy đêm phủ rơm rạ và đốt lửa hun khói quanh vườn giữ ấm cho cây."

"Cháu chào mí. Cháu là bác sĩ ở thành phố mới về trạm xá công tác," Minh Châu chủ động tiến lên, nở nụ cười tươi tắn.

Bà lão nheo mắt nhìn Minh Châu, nụ cười làm lộ hàm răng nhuốm màu trầu đỏ thẫm: "Bác sĩ à? Chứ Pả Khải đưa người đẹp về bản, mí ưng cái bụng lắm! Tướng mạo này dễ đẻ lắm đây, cái hông nở nang thế kia mà! A Khải giỏi chọn người đấy!"

Minh Châu đỏ bừng mặt, bối rối cúi đầu. Khải khẽ ho hắng, khéo léo đổi chủ đề: "Mí bảo rất vui vì có bác sĩ đến thăm vườn. Mí sẽ đích thân dẫn em đi tham quan các luống thuốc. Chúng ta đi thôi."

Suốt cả buổi sáng, Minh Châu thong thả theo bà lão dạo quanh khu vườn, ngửi mùi hăng hắc nồng đậm của thảo quả và quế chi. Khải song hành bên cạnh, trầm giọng dịch lại tỉ mỉ.

"Đương quy ở đây mí không bao giờ nhổ vào buổi sáng sớm, mà chỉ thu hoạch vào buổi chiều muộn," Khải nói khi chỉ vào vạt cây xanh rờn. "Em là bác sĩ, có biết tại sao lại thế không?"

Minh Châu suy nghĩ: "Có phải vì buổi sáng cây quang hợp mạnh, dưỡng chất bị kéo lên phần thân lá? Khi chiều muộn, nhựa cây và dưỡng chất rút ngược về rễ, nên củ đương quy lúc đó sẽ giữ được nhiều hàm lượng tinh chất nhất?"

Khải mỉm cười tán thưởng: "Hoàn toàn chính xác. Kinh nghiệm hàng trăm năm đã dạy họ quy luật đó. Nhổ lúc chiều mát, chất lượng tinh dầu và hoạt chất sẽ được bảo toàn tuyệt đối, dược lực của thuốc cũng mạnh nhất."

"Một hệ thống tri thức dân gian cực kỳ logic," Minh Châu khâm phục. "Y học hiện đại đang phải quay lại tìm kiếm các hoạt chất kháng khuẩn từ thảo dược. Vườn dược liệu này hoàn toàn có thể trở thành nguồn nguyên liệu vô giá cho công nghiệp dược phẩm sinh học."

"Đó cũng là tâm nguyện lớn nhất của anh," Khải vươn vai nhìn ra xa. "Anh đang cố thuyết phục các bản lập hợp tác xã dược liệu sạch bền vững. Không dùng phân bón hóa học, không thuốc diệt cỏ. Cam kết bao tiêu với giá cao hơn thị trường, bù lại bà con phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình canh tác hữu cơ. Có những người như mí đây, họ là những hạt nhân tiên phong giúp anh lan tỏa ý tưởng đó."

Dưới ánh nắng ban mai rực rỡ, Minh Châu thấy người đàn ông bên cạnh thực sự có sức hấp dẫn khó cưỡng. Những lớp vỏ bọc lạnh lùng hay ấn tượng về một tay lái buôn ranh mãnh đã rơi rụng hoàn toàn. Thay vào đó là sự nể phục tuyệt đối. Một trí tuệ sắc sảo, một trái tim ấm nóng dành cho quê hương, và một tầm nhìn bao quát vượt xa lợi ích cá nhân. Lồng ngực cô trào dâng một cảm xúc lãng mạn, an tâm vững chãi, nhịp đập nhanh hơn thường lệ khiến cô vội quay mặt đi để giấu sự rung động.

Trước khi ra về, mí khệ nệ mang ra một bọc lá chuối lớn nhét vào tay Minh Châu. Bên trong là mớ sâm rừng tươi rói, củ mập mạp tỏa mùi hăng hăng đặc trưng. Khải dịch lại: "Mí bảo em mang về ngâm với mật ong hoặc hầm gà ác. Uống vào da dẻ sẽ hồng hào, xương cốt dẻo dai khỏe mạnh để sau này còn... ừm, làm mẹ cho tốt, sinh được nhiều con cho A Khải."

Khải lảng tránh ánh mắt cô, tai hơi ửng đỏ. Minh Châu rưng rưng xúc động. Bọc sâm rừng đẫm mồ hôi này nặng trĩu ân tình mộc mạc của mí, và cả sự tinh tế của Khải. Cô cúi gập người, nắm chặt lấy tay mí: "Cháu cảm ơn mí nhiều lắm ạ. Lần sau cháu sẽ mang loại thuốc xương khớp tốt nhất lên khám và bóp chân cho mí nhé."

Khải dịch lại, bà lão móm mém cười, vươn bàn tay run run nhăn nheo xoa đầu Minh Châu y như cách một người bà âu yếm cháu gái.

Đường về, mặt trời đã lên cao. Sự im lặng dần bao trùm khoang xe, nhưng không còn gượng gạo như lúc bắt đầu, mà là sự sẻ chia và bình yên tột độ.

Minh Châu nhắm hờ mắt ngắm nhìn khung cảnh, nhận ra mình không chỉ yêu mến vùng đất này mà còn bắt đầu bước vào thế giới nội tâm phong phú của người đàn ông bên cạnh.

Chuyến đi ngắn ngủi đã thu hẹp khoảng cách giữa họ. Hạt giống của sự thấu hiểu và tôn trọng lẫn nhau đã thực sự bắt đầu bén rễ thật sâu vào lòng đất đỏ bazan bạt ngàn.