Chương 74: Siêu Dự Án Kênh Đào Và Đợt Phát Hành Trái Phiếu Đầu Tiên

Dẹp yên mớ hỗn độn truyền thông bẩn do Lệ Tần bày ra, Đại Tiêu bước vào một kỷ nguyên cực thịnh. Hàng hóa giao thương từ tứ phương đổ về kinh thành nhiều không đếm xuể, khiến con đường thiên lý mã sụt lún, tắc nghẽn trầm trọng.

Trước tình cảnh kẹt xe hàng hóa (Logistics Bottleneck), Sếp tổng Tiêu Cảnh Dực chỉ tay lên bản đồ, quyết định mở một "Siêu dự án" (Mega Project): Đào một con sông nhân tạo dài ngàn dặm nối liền Nam Bắc, giúp việc vận chuyển bằng thuyền buồm trơn tru hơn.

Dự án này quá vĩ đại, nhưng khi Công Bộ đệ trình "Bảng dự toán kinh phí" (Budget Estimate), Sếp tổng đọc xong liền xây xẩm mặt mày. Chi phí đào kênh lên tới ba mươi vạn lượng bạc!

Dù quốc khố hiện tại dư sức trả, nhưng Tiêu Cảnh Dực xót tiền. Rút một lúc ba mươi vạn lượng tiền mặt ra khỏi rương thì độ thanh khoản (Liquidity) của hoàng gia sẽ sụt giảm nghiêm trọng, nhỡ có biến cố gì thì lấy gì mà chống đỡ?

"Uyển nhi, hay là chúng ta tăng Thuế thân (Income Tax) của bách tính lên để lấy tiền đào kênh?" Sếp tổng quay sang hỏi Kế toán trưởng.

Tần Uyển lập tức lắc đầu quầy quậy: "Bệ hạ ngốc quá! Tăng thuế sẽ gây ra Lạm phát (Inflation), bách tính oán thán, mất lòng dân. Tại sao chúng ta phải bỏ tiền túi ra làm, hoặc vắt kiệt sức dân, trong khi chúng ta có thể đi vay tiền thiên hạ (Debt Financing)?"

"Vay tiền? Đường đường là một quốc gia đi vay tiền bá tánh sao? Còn ra thể thống gì nữa!" Tiêu Cảnh Dực trợn mắt.

"Không gọi là đi vay, mà gọi là 'Phát hành Quốc trái' (Government Bonds / Sovereign Debt)!" Tần Uyển mỉm cười đầy bí hiểm, ánh mắt sắc như dao chẻ củi. "Bệ hạ chỉ cần phát ra những tờ giấy lộn, đóng dấu ấn triện lên. Bá tánh đưa tiền mặt cho chúng ta, đổi lấy tờ giấy đó. Thần thiếp cam kết sẽ trả 'Lãi suất cố định' (Coupon Rate) mười phần trăm mỗi năm. Sau mười năm, sẽ hoàn trả toàn bộ tiền gốc (Maturity Date)!"

Sếp tổng nghe xong, bán tín bán nghi. Đám bá quan văn võ cũng bĩu môi. Dân đen làm ăn vất vả, ai lại ngu ngốc đưa tiền mồ hôi nước mắt cho triều đình chỉ để nhận về một tờ giấy lộn có chữ ký? Mức độ uy tín (Credit Rating) của triều đình trong việc trả nợ vốn nổi tiếng là rất thấp, thường xuyên giựt hụi của quan lại.

Đúng như dự đoán, ngày đầu tiên mở bán Quốc trái trước Ngọ Môn, không một mống lái buôn hay bá tánh nào thèm xếp hàng. Bọn họ sợ hoàng đế lật lọng, cầm tiền chạy mất thì biết kêu ai.

Tiêu Cảnh Dực ủ rũ: "Nàng thấy chưa? Cổ phiếu của trẫm ế sưng ế xỉa rồi kìa!"

Tần Uyển cười khẩy: "Phải dùng chiêu 'Thế chấp tài sản đảm bảo' (Asset-backed Security)! Bọn họ không tin tờ giấy, thì thần thiếp sẽ cho họ một thứ cụ thể để tin!"

Hôm sau, Tần Uyển cho dán cáo thị mới bằng chữ vàng chói lọi: "Ai mua Quốc trái Đại Tiêu đợt này, sẽ được bảo chứng bằng toàn bộ 'Phí BOT' (Toll Fees) thu được từ Kênh đào Nam Bắc trong tương lai. Nếu mười năm sau triều đình không trả được gốc, chủ nợ có quyền đến Kênh đào chặn thuyền thu phí cho đến khi đủ tiền thì thôi!"

Tin tức này như một mồi lửa ném vào thùng thuốc súng. Có dòng tiền tương lai (Future Cash Flows) chống lưng, độ rủi ro (Risk) của Quốc trái giảm xuống mức tiệm cận không (Risk-free Asset).

Đám Phú hào, cường hào ác bá và các Thương hội lập tức vác hàng chục rương vàng đến tranh nhau mua Quốc trái. Bọn họ tranh giành đến sứt đầu mẻ trán, đợt phát hành trái phiếu trở nên "Cháy hàng" (Oversubscribed) chỉ trong vòng nửa ngày!

Nhìn núi vàng ba mươi vạn lượng xếp chật kín sân triều mà không phải động đến một đồng tiền thuế nào của dân nghèo, cũng không cần xuất một xu từ quốc khố, Sếp tổng Tiêu Cảnh Dực sốc đến mức cấm khẩu.

"Bệ hạ thấy chưa?" Tần Uyển ung dung phe phẩy chiếc quạt lông chim. "Đừng bao giờ dùng Vốn tự có (Equity) khi có thể dùng Đòn bẩy Tài chính (Financial Leverage/Debt). Hãy để tiền của thiên hạ xây đường cho thiên hạ đi, còn chúng ta chỉ việc ngồi thu phí quản lý!"

Kể từ ngày đó, khái niệm Trái phiếu Chính phủ ra đời, biến Đại Tiêu thành một siêu cường quốc tư bản tài chính, nơi mọi công trình vĩ đại đều được cất lên từ nghệ thuật buôn nước bọt của nữ Kế toán trưởng lừng danh.