Chương 70: Ngâm Giống Bằng Nước Ấm

Công đoạn gieo mạ xưa nay vẫn luôn được coi là một môn nghệ thuật mà bất cứ người nông dân cày sâu cuốc bẫm nào cũng phải học hỏi và thuộc nằm lòng. Nhưng để gieo mạ đạt đến cảnh giới sao cho cây mạ mọc lên cứng cáp, khỏe mạnh, bộ rễ trắng muốt đâm sâu đan xòe ra để khi nhấc tay nhổ đi cấy không bị đứt gãy những sợi rễ non tơ thì lại cần ứng dụng thêm một chút thủ thuật nông nghiệp đỉnh cao.

Khác với thói quen cố hữu của dân làng, Lâm Vãn không bao giờ chọn cách gieo vãi mạ trực tiếp xuống những thửa ruộng nước sâu nhão nhoét bùn lầy, nơi mà hạt giống rất dễ bị thối chìm hoặc bị nước cuốn trôi dồn cục. Nàng cất công đi bộ khảo sát, chọn lọc kỹ lưỡng một dải đất ven bờ suối có địa hình cao ráo, mặt đất phẳng phiu như mặt bàn, dùng cuốc băm nhỏ và dùng chân trâu đánh bùn thật nhuyễn, sền sệt mịn màng như bột cám. Sau khi mặt luống mạ đã được san phẳng, nàng sai Đại Sơn bưng thúng rắc tơi một lớp mỏng bột tro bếp xám ngoét (loại tro được nàng gom góp cẩn thận, tích trữ khô ráo suốt mùa đông dài) phủ đều như rắc phấn lên khắp mặt bùn đen.

"Vãn Vãn, tự dưng nhọc công rắc thứ tro bếp bụi bặm này lên bùn làm gì vậy nàng?" Đại Sơn gánh hai đầu đòn gánh trĩu nặng những thúng lúa giống nứt nanh mầm trắng xóa ra ruộng bùn, nhễ nhại mồ hôi tò mò hỏi.

"Chàng đừng coi thường tro bếp, nó giúp mặt bùn non không bị quá bết dính, chai cứng lại. Khi hạt thóc gieo xuống mọc thành cây mạ vươn lên, bộ rễ chùm non nớt của chúng sẽ bám chặt vào lớp tro mùn xốp này để hút chất thay vì đâm cắm quá sâu, chết dí xuống lớp bùn lầy đặc quánh bên dưới. Nhờ cái lớp đệm tro tơi xốp đó, sau này khi mạ lớn, chúng ta nhổ mạ đem đi cấy, chỉ cần nhấc tay rút nhẹ là toàn bộ chùm rễ nguyên vẹn đi theo cả mảng, không hề bị đứt rụng. Cây mạ nhờ thế mà không bị "tổn thương" nguyên khí, cấy cắm xuống mặt ruộng mới bùn đất lạ sẽ đâm rễ mới bén rễ hồi xanh sống lại ngay lập tức, không mất cả tuần nằm vàng vọt héo rũ chờ rễ mọc lại." Lâm Vãn vừa cặn kẽ giải thích kỹ thuật, đôi tay nhỏ bé vừa thoăn thoắt, điệu nghệ vung lên vãi vung vẩy thật đều tay những hạt thóc giống nứt nanh rào rào rơi xuống bùn non.

Lớp mầm lúa trắng muốt, li ti rơi xuống phủ kín mặt bùn tựa như một tấm thảm dệt hoa văn chấm bi cầu kỳ tinh xảo. Hạt lúa vừa được gieo rải xuống mặt bùn xong xuôi, Đại Sơn lực lưỡng liền khom lưng lội bì bõm lội dọc theo sau, dùng chiếc xẻng gỗ bản to múc xúc từng lớp bùn non dạng lỏng siêu mịn đọng dưới rãnh mương, vung tay vẩy nhè nhẹ, rưới lất phất phủ lên trên mặt luống mạ một lớp bùn "áo" cực mỏng, mỏng tang như tờ giấy. Lớp bùn mỏng này chỉ vừa đủ công dụng che khuất những hạt thóc trắng lộ liễu, bảo vệ mầm non khỏi ánh nắng mặt trời gắt gao làm khô héo mầm hay ngụy trang che mắt những bầy chim sẻ háu đói sà xuống tham ăn mổ trộm.

Vài ngày ấm áp trôi qua, dưới tác động của nắng gió, lớp bùn mỏng trên mặt luống bắt đầu khô lại nứt nẻ chân chim. Từ những khe nứt ấy, hàng triệu những chiếc mầm lá xanh li ti, nhọn hoắt như những mũi kim đâm thủng lớp đất, dũng mãnh vươn thẳng đứng lên nghênh đón nắng xuân rực rỡ. Từng mảng mạ non mơn mởn, màu xanh biếc đồng loạt mọc dày đặc, đều đặn tăm tắp như có người dùng thước kẻ đo đạc giăng dây. Nhờ được xử lý phòng bệnh cực chuẩn bằng nước ấm tiêu diệt nấm bệnh mầm mống từ trước và lại được ăn lớp phân lót ủ hoai mục dưới bùn, mạ của nhà họ Trần thể hiện rõ sự vượt trội: bản lá to bè dày dặn, thân mạ mập mạp béo núc, màu xanh đậm đặc óng ả tràn trề sức sống mãnh liệt.

Trong khi đó, ở dọc các thửa ruộng gieo mạ theo lối cũ của mấy nhà dân bần nông trong thôn, tình cảnh lại thê thảm trái ngược. Mạ mọc lưa thưa chỗ có chỗ không, cây mạ mỏng dính, vàng vọt ốm yếu lay lắt trong gió. Rất nhiều chòm mạ tồi tệ hơn còn dính dịch nấm bệnh đạo ôn tàn phá lây lan, ăn trắng xóa lụi tàn mục nát thành từng lõm lớn. Nhiều người nông dân nhìn ruộng mạ hỏng mà rớt nước mắt xót của, đành phải muối mặt mang theo tiền đồng đến gõ cửa nhà Lâm Vãn xin mua bớt chỗ mạ dư thừa khỏe mạnh để đem về cấy giặm dặm vào chỗ khuyết. Sẵn tiện cơ hội, họ hạ mình hỏi thăm "bí kíp" gieo mạ thần kỳ của nàng. Lâm Vãn không giấu nghề, nàng vui vẻ, xởi lởi chỉ dẫn tận tình từng bước ngâm nước ấm, rắc tro, không hề giấu giếm bất cứ điều bí mật nào, qua đó giúp cả Thạch Đầu Thôn vượt qua đợt dịch bệnh đầu vụ một cách an toàn.

Thời gian thấm thoắt, đến khi những cây mạ vươn cao chừng một gang tay người lớn, đã đâm tẽ ra đủ ba đến bốn lá thật, thân cứng cáp, rễ trắng xóa đâm tua tủa, thì chiến dịch cấy lúa rầm rộ bắt đầu.

Trên cánh đồng mười lăm mẫu ruộng nước rộng mênh mông bát ngát sóng sánh mặt nước, Lâm Vãn đã chịu chơi xuất tiền vung tay huy động mướn ngay mười người thợ cấy lành nghề, làm việc nhanh thoăn thoắt nhất thôn, cùng với Đại Sơn, xắn quần lội ào xuống bùn cấy lúa khoán. Quả nhiên đúng như dự đoán, nhờ áp dụng kỹ thuật gieo mạ trên lớp đệm tro tơi xốp, khâu nhổ mạ diễn ra nhàn tênh nhẹ như bỡn, chỉ cần túm gốc nhấc nhẹ là rễ mạ túm tụm lại đi cả cụm nguyên vẹn, không hề có hiện tượng đứt rụng lưa thưa.

"Mọi người nhớ chú ý cấy giăng dây cho thật thẳng hàng nhé, khoảng cách cự ly giữa mỗi khóm mạ chừng một gang rưỡi tay người lớn là chuẩn nhất. Tuyệt đối đừng tham lam cấy dày rít quá, lúa sẽ chen chúc nhau tranh giành ánh sáng mặt trời quang hợp và chất dinh dưỡng dưới bùn, dẫn đến thóc mọc lép xẹp hạt đấy!" Lâm Vãn đội nón lá, đứng uy nghi trên bờ ruộng ruộng cao chỉ huy đám thợ cấy vang vọng.

Những người thợ cấy cần mẫn còng lưng gập người xuống sát mặt bùn, đôi tay lấm lem thoăn thoắt, điệu nghệ giúi cắm từng khóm mạ non xanh mướt cắm phập xuống lớp bùn nhão nhoét. Tiếng nói cười trò chuyện râm ran phá vỡ sự tĩnh lặng, tiếng gọi nhau í ới chuyển mạ vang vọng nhộn nhịp khắp cả cánh đồng rộng lớn. Đại Sơn tướng tá thô kệch, tuy tay chân to bè thô ráp như vuốt gấu nhưng khi lội bùn cấy lúa, những ngón tay hắn cử động cũng thoăn thoắt nhanh nhẹn không kém cạnh bất cứ lão nông tri điền nào. Hắn sải bước lùi cấy đến đâu, hàng lúa non cắm thẳng tắp tăm tắp như kẻ chỉ đến đó.

Chỉ trong vỏn vẹn ba ngày hối hả vã mồ hôi, toàn bộ diện tích mười lăm mẫu ruộng nước lầy lội đã hoàn toàn khoác lên mình một tấm áo mới mang màu xanh non tơ mơn mởn, trải dài hút tầm mắt. Từng cơn gió xuân nhẹ nhàng mơn man thổi qua lướt trên mặt nước, những khóm lúa mới cấy khẽ lay động nhịp nhàng như đang khiêu vũ, bắt đầu mạnh mẽ đâm những cái rễ tơ trắng muốt bám sâu vào lòng đất mẹ mỡ màng, tràn trề nhựa sống hứa hẹn một vụ mùa lúa gạo trắng hạt căng tròn bội thu rực rỡ, chắc chắn sẽ mang lại nguồn doanh thu lợi nhuận lớn hơn rực rỡ gấp nhiều lần so với vụ lúa mì cằn cỗi năm ngoái.