Chương 71: Bí Quyết Ủ Phân Chuồng

Song song với nhịp độ hối hả của việc mở rộng bành trướng diện tích gieo trồng lúa nước ngoài cánh đồng, mô hình trang trại khép kín của Lâm Vãn phía sau nhà cũng đang phát triển mạnh mẽ với tốc độ phi mã về mảng chăn nuôi. Đàn lợn khoang phàm ăn ụt ịt đã sinh sôi, mở rộng chuồng trại tăng lên con số hai mươi con béo múp, đàn gà mái đẻ đít xệ và bầy vịt bầu lạch bạch lội ao đã đạt đến quy mô hàng trăm con. Sự gia tăng dân số vật nuôi đồng nghĩa với việc mỗi ngày trôi qua, chúng ăn như hạm và bài tiết thải ra một khối lượng phân xú uế khổng lồ, cộng thêm cả núi rác thải nông nghiệp dư thừa như bã đậu, cuống rau héo.

Vấn đề xử lý phân thải súc vật ở các vùng nông thôn xưa nay luôn là một vấn nạn đau đầu, thường cực kỳ hôi thối nồng nặc và vô cùng mất vệ sinh môi trường. Những người dân quê mùa thường có thói quen tiện tay cào gom phân dồn cục, lười biếng đổ tấp thành những đống lộ thiên bẩn thỉu ở sát góc vườn hoặc sau chái bếp. Hậu quả là ruồi nhặng xanh, muỗi mạt bu đen bâu kín đẻ dòi nhung nhúc, bốc mùi sú uế lan tỏa khắp xóm. Đáng sợ hơn, mỗi khi có trận mưa lớn xối xả trút xuống, đống phân nhão nhoét tan ra, nước phân thối hoắc đen ngòm rỉ ra chảy lênh láng, ngập ngụa ra đường đi và ngấm thẳng vào mạch nước ngầm gây dịch bệnh. Nhưng với tư duy văn minh của một trí thức, Lâm Vãn tuyệt đối không bao giờ cho phép cái cảnh tượng nhếch nhác, ô nhiễm gớm ghiếc điều đó xảy ra tồn tại trong trang trại quy mô lớn sạch sẽ của mình. Nàng kiên quyết phải tìm cách hô biến cái "cục nợ" bốc mùi kinh tởm này thành một mỏ vàng đen vô giá: phân bón hữu cơ sinh học cao cấp bón cho cây lúa.

Nàng đứng ra thiết kế, vạch sơ đồ chỉ đạo anh chàng Trương Thiết lực lưỡng và mấy người thợ phụ hồ xây quây gạch tạo thành một hố ủ phân chuyên biệt. Khu vực này được quy hoạch nằm lùi sâu tít ở góc vườn, cách xa khu nhà ở sinh hoạt và giếng nước ăn ngầm hàng chục trượng để cách ly mùi. Đặc biệt, phía trên hố ủ còn được dựng lợp một mái che lợp cọ vẩy cá cực kỳ cẩn thận, dốc nước để che chắn tuyệt đối, tránh nước mưa xối vào làm trôi tuột trôi đi dòng dinh dưỡng quý giá rỉ ra.

"Mọi người nghe kỹ đây, ủ phân làm bón ruộng không phải cứ cầm xẻng hót tấp đống lại thành đống rác là xong chuyện đâu. Phải có bí quyết phối trộn khoa học thì phân mới nhanh hoai mục, chuyển hóa vi sinh hết mùi hôi thối và đặc biệt là sinh ra được những vi khuẩn có lợi cho rễ cây trồng." Lâm Vãn chắp tay sau lưng, đứng hướng dẫn cặn kẽ cho đám thợ làm nông.

Bí quyết cốt lõi mang tính cách mạng của nàng nằm ở việc điều chỉnh hoàn hảo tỷ lệ pha trộn C/N (Carbon và Nitơ). Phân lợn ướt, phân gà trắng tươi là những nguồn nguyên liệu cực kỳ giàu hàm lượng Nitơ (chất đạm cho lá cây) nhưng nhược điểm lớn là chúng lại quá đặc, ẩm ướt nhão nhoét và vô cùng dễ lên men sinh khí thối (khí amoniac xộc lên mũi). Để cân bằng độ ẩm và độ xốp, nàng bắt buộc phải phối trộn xen kẽ vào hố ủ nguồn vật liệu khô giàu Carbon. Đó là những lớp rơm rạ khô rang, trấu vàng, hàng đống mùn cưa mịn màng đi xin tấp về từ các xưởng mộc làm đồ gỗ trên trấn, và đặc biệt hơn cả là đống bèo tây vớt dưới ao phơi khô quắt queo đem băm vụn nhỏ làm chất độn cực tốt.

Theo đúng kỹ thuật, Đại Sơn cởi trần vã mồ hôi dùng xẻng bản to xúc một lớp trấu vàng ruộm và rơm vụn khô rắc đều lót một lớp thật dày dưới đáy hố ủ để làm lớp đệm hút sạch nước rỉ phân lỏng. Tiếp đó, một lớp hỗn hợp nhão nhoét gồm phân lợn tươi, phân gà lẫn lộn và bèo tây băm nhỏ trộn lẫn được rải đều tản ra trải lên trên lớp trấu, độ dày ước chừng một gang tay người lớn.

"Nhớ kỹ quy trình, cứ rải xong một lớp phân ướt sền sệt, lại dùng tay rắc phủ lên một lớp mỏng bột vôi bột trắng xóa và tro bếp nguội để trung hòa khử chua độ axit, diệt trừ khử trùng mầm bệnh. Sau cùng, quan trọng nhất là phải dùng thùng ô doa tưới đẫm loại nước bùn non đã lên men chua hoặc nước ủ măng chua dư thừa chua loét lên bề mặt để cung cấp ngay một lượng lớn vi sinh vật phân giải nấm men." Lâm Vãn xắn ống tay áo, vừa lớn tiếng chỉ đạo vừa tự tay múc tưới thứ nước "men vi sinh" tự chế chua rềnh của mình lên mặt đống ủ đang bốc mùi.

Cứ như thế, họ cật lực xúc, rải, trộn đắp lớp nọ chồng lên lớp kia khiến đống phân cao dần lên thành hình chóp nón khổng lồ, sừng sững cao quá đầu người lớn. Công đoạn cuối cùng, nàng sai thợ dùng loại bùn sét nhão dẻo quẹo trát phủ thật kín, miết nhẵn thín lớp áo bên ngoài đống ủ, bịt kín bưng mọi kẽ hở không cho một luồng không khí oxy nào lọt vào. Việc trát bùn này nhằm tạo ra một môi trường ủ yếm khí (không có oxy) hoàn hảo cho các vi khuẩn lên men hoạt động mạnh mẽ, sinh sôi phân giải tối đa nhất, đồng thời giữ chặt lượng nhiệt độ khổng lồ ủ bên trong không bị thất thoát phát tán ra ngoài trời. Tinh tế hơn, nàng chỉ cắm cắm duy nhất một đoạn ống tre rỗng ruột đục nhiều lỗ nhỏ xuyên cắm sâu giữa đỉnh đống ủ hở ra ngoài để làm ống khói thoát khí gas metan sinh ra trong quá trình ủ, tránh tình trạng đống ủ căng phồng gây nổ hầm biogas.

"Lâm nương tử, đống rác thối này ủ bao giờ thì mới dùng đem ra ruộng rải bón được thứ này?" Trương Thiết nhăn mặt quệt mũi, dù đống ủ đã được trát lớp bùn đất sét dày kín bưng nhưng vẫn thoang thoảng bốc ra thứ mùi ngai ngái nồng nặc đặc trưng.

"Cứ kiên nhẫn, nhanh cũng phải mất khoảng bốn mươi lăm ngày, chậm thì đến sáu mươi ngày. Đến khi nào chọc gậy thò tay móc vạch sâu vào trong đống ủ kiểm tra thấy nhiệt độ nguội lạnh không còn nóng bỏng rát tay nữa, và toàn bộ chất bùn phân lầy lụa đã chuyển sang màu nâu đen xì tơi xốp như bột gạo, bốc lên hoàn toàn không còn mùi hôi thối kinh tởm nữa mà thay vào đó là có mùi ngai ngái, thơm nhẹ của mùn đất mùn lá mục trong rừng sâu thì lúc đó phân đã 'chín' hoàn toàn." Lâm Vãn trả lời chắc nịch, tự tin bằng kiến thức thực tiễn.

Nhờ phương pháp ủ nóng sinh nhiệt sinh học cực kỳ hiệu quả này, nhiệt độ đo được trung tâm nằm sâu bên trong lõi đống phân có lúc tăng vọt lên tới sáu bảy mươi độ C. Mức nhiệt lượng khủng khiếp như thiêu đốt này thừa sức luộc chín, tiêu diệt hoàn toàn mọi loại trứng giun sán ký sinh trùng, đốt cháy mầm hạt cỏ dại cứng đầu và tận diệt mọi vi khuẩn gây bệnh nguy hiểm lẫn trong phân.

Tròn hai tháng sau, ngày nghiệm thu mở hố ủ, khi lớp vỏ bùn khô nứt nẻ của đống ủ được Đại Sơn lấy cuốc bập vỡ mở tung ra, Trương Thiết và đám thợ làm thuê đứng xem phải há hốc mồm, trố mắt ngỡ ngàng tột độ kinh ngạc. Đống phân hỗn tạp ướt sũng nhầy nhụa bốc mùi kinh tởm kinh hoàng ban đầu nay đã xẹp lép xẹp xuống chỉ còn một nửa thể tích. Đống xú uế ấy đã có sự lột xác thần kỳ, biến hóa thành một loại đất mùn cực kỳ tơi xốp nhẹ hều, màu đen nhánh bóng bẩy mỡ màng, vốc một nắm cầm lên tay bóp chặt cũng không hề bị bết dính bẩn tay và đặc biệt là hoàn toàn, tuyệt đối không có một mảy may mùi hôi thối nồng nặc nào sót lại.

Hàng tạ, hàng tấn thứ phân bón hữu cơ vi sinh đậm đặc chất lượng siêu cao "vàng đen" này được Đại Sơn hì hục xúc lên xe bò, dùng sức xe lừa kéo chở rải bón thúc rải đều đặn, hào phóng lên khắp mười lăm mẫu ruộng lúa lấp xấp nước đang trong thời kỳ đẻ nhánh rộ nở xòe, và đem trộn đất bón lót sâu cho những luống ruộng ngô đâm rễ và các loại rau hoa màu xanh mướt. Nhờ được "ăn" thỏa thích thứ phân bón "đại bổ", giàu đạm, giàu khoáng vi lượng này, mọi loài cây cối, hoa màu canh tác trong khu trang trại nhà Trần gia đều xanh tốt um tùm, phiến lá mỡ màng dày cộm bốc lên một cách đáng kinh ngạc khó tin, năng suất và sản lượng thu hoạch đều vượt bậc, bỏ xa lắc xa lơ bỏ túi mọi thửa ruộng èo uột của đám nông phu dân làng xưa nay chỉ biết dùng phân chuồng phân bắc phân tươi hôi thối bón trực tiếp cẩu thả.