Chương 73: Khung Cửi Quay Tơ

Khi những nong tằm nhung nhúc đầy những con tằm béo múp bắt đầu ngả sang màu chín vàng ruộm trong suốt, chúng ngừng ăn lá dâu và bắt đầu rướn cổ nhả những sợi tơ sinh học đầu tiên, báo hiệu giai đoạn kéo kén đã tới. Căn phòng nuôi tằm vốn yên tĩnh chỉ có tiếng nhai lá rào rào nay lột xác, biến thành một xưởng dệt tự nhiên thu nhỏ vô cùng kỳ diệu với hàng vạn, hàng vạn con thợ dệt tằm cần mẫn, không ngơi nghỉ nhả những dải tơ óng ả từ miệng, liên tục xoay vòng đan chéo thành lớp kén hình bầu dục kín mít, mang màu vàng chanh rực rỡ, lấp lánh như những thỏi vàng non nằm san sát nhau trên né tre.

Khoảng hơn một tuần sau, khi những âm thanh cựa quậy bên trong kén im bặt, lứa kén tằm chín lứa đầu tiên đã hoàn thành rực rỡ. Lâm Vãn đứng nhìn những nong kén vàng óng xếp chất ngất, mỉm cười thở phào một tiếng nhẹ nhõm. Mọi công lao vất vả thức đêm thức hôm canh nhiệt độ, hái dâu băm lá mệt mỏi rã rời giờ đây đã được đền đáp xứng đáng bằng một mùa màng kén vàng ngọc. Nhưng việc thu hoạch kén tươi mới chỉ là bước thành công khởi đầu. Để biến những cục kén xinh xắn kia thành những xâu tiền đồng rủng rỉnh nặng trĩu, nàng không thể bán kén thô với giá rẻ mạt, mà phải bắt tay vào khâu chế biến tinh xảo: ươm tơ (kéo tơ từ kén).

Ở cái chốn Thạch Đầu Thôn khép kín nghèo nàn này, tuyệt nhiên không có một ai biết làm cái nghề ươm tơ xa xỉ chốn kinh kỳ này. Kéo theo đó, mọi loại máy móc, dụng cụ ươm tơ chuyên dụng hoàn toàn là một con số không tròn trĩnh không thể tìm mua ở đâu được. Trong lúc bế tắc đó, bộ não sáng chế xuất chúng của Lâm Vãn lại một lần nữa giở ngón nghề kỹ thuật của mình ra. Nàng chong đèn thức đêm, chấm mực dùng bút lông vẽ một bản thiết kế chi tiết một chiếc khung cửi guồng quay ươm tơ bằng gỗ đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả. Cỗ máy này hoạt động dựa trên nguyên lý cấu trúc truyền động của chiếc xa quay tơ đạp chân cổ điển thời trung đại. Sáng hôm sau, bản thiết kế chi tiết từng khớp mộng được lập tức giao tận tay cho Trần Đại Sơn lặn lội lên huyện tìm xưởng thợ mộc tài ba nhất trên trấn gấp rút đục đẽo thi công ráp nối.

Trong lúc đếm ngày chờ đợi cỗ máy khung cửi bằng gỗ hoàn thành, Lâm Vãn không để thời gian chết. Nàng nhóm lửa bắt tay vào khâu luộc kén tằm chết nhộng bên trong. Nàng bắc một chiếc nồi gang đáy rộng nấu nước suối vô cùng lớn lên bếp, đun cho nước sôi sùng sục rồi cẩn thận rút củi hạ lửa cháy liu riu, giữ nhiệt độ nước chỉ sôi tăm tăm lăn tăn. Từng vốc kén tằm màu vàng óng, cứng cáp được nàng nhẹ nhàng thả êm ru vào nồi nước đang nóng già. Dưới tác dụng của nhiệt độ nước nóng luộc chín, lớp keo tơ protein (sericin) dính chặt bọc bên ngoài vỏ kén sẽ nhanh chóng bị nhão, mềm ra và tan chảy tan rã dần vào trong nước. Công đoạn luộc này đóng vai trò then chốt giúp các lớp sợi tơ cuộn chặt bên trong dễ dàng bung ra tơi xốp mà tuyệt đối không bị đứt đoạn gãy khúc khi bị kéo mạnh.

Nàng dùng một chiếc que đũa tre nhỏ vót nhọn, khéo léo và liên tục gõ gõ nhẹ nhàng lên bề mặt những chiếc kén xốp đang nổi lềnh bềnh, dập dềnh trong nồi nước nóng bốc hơi mù mịt. Bằng đôi mắt tinh tường, khi thấy những đầu mối sợi tơ cực kỳ mảnh mai mỏng manh như tơ nhện bắt đầu bong tróc bung ra khỏi kén, bám dính lơ lửng vào đầu que tre dính nước, nàng nhanh tay gom chộp lấy. Nàng chụm tỉ mỉ vo vo, vặn chừng năm, sáu đầu sợi tơ lẻ tẻ mảnh dẻ ấy gộp lại với nhau xe thành một sợi tơ gộp to, đều đặn và dai chắc hơn, vo tròn lại để tránh rối.

Vừa lúc đó, Đại Sơn mồ hôi nhễ nhại, hai vai gồng lên khệ nệ khiêng chiếc khung cửi quay tơ mới đóng xong từ trên xe bò bê vào giữa mặt sân gạch. Cỗ máy kỳ diệu được làm hoàn toàn bằng loại gỗ gõ đỏ nguyên khối nặng trịch, bào nhẵn bóng bẩy tươm dầu. Thiết kế gồm có một bánh xe truyền động đường kính lớn đai dây nối kết nối với trục guồng quay tơ hình sao nhiều cánh, và dưới gầm là một hệ thống đòn bẩy bàn đạp bằng chân gỗ vô cùng chắc chắn.

Lâm Vãn nhìn thấy "bảo bối" mừng rỡ ra mặt, lập tức kéo ghế đôn ngồi ngay vào tư thế, đặt bàn chân nhỏ nhắn mang hài êm lên thanh bàn đạp gỗ trơn bóng. Nàng khéo léo dùng tay luồn sợi tơ gộp dai chắc vừa moi vớt được từ nồi nước nóng rực đi xuyên qua một chiếc vòng khuyên kim loại bằng đồng nhỏ bằng hạt đậu (có tác dụng định hướng để giữ sợi tơ đi thẳng căng tắp không bị đánh võng vướng víu rối tung), rồi hất ngược đầu tơ vắt vòng lên thanh gỗ của guồng quay tơ đang chực chờ.

Mọi thứ đã sẵn sàng. Bàn chân nàng nhịp nhàng nhấn lực đạp dậm xuống bàn đạp tạo lực đòn bẩy. Lập tức, bánh xe truyền động bằng gỗ to lớn bắt đầu chuyển động quay tít mù rít gió, dây curoa kéo theo trục guồng quay tơ chuyển động tròn đều tăm tắp với tốc độ cao. Dưới lực kéo thu cuộn đều đặn không ngừng nghỉ của guồng quay, những sợi tơ vô cùng mảnh mai, đứt đoạn vớt lên từ trong nồi nước nóng bốc hơi liên tục được kéo căng lên khỏi mặt nước. Chúng mượt mà bị rút ra tuồn tuột từ trong ruột những chiếc kén đang mỏng teo tóp dần, rồi cuộn tròn xếp lớp thành từng vòng tơ óng ánh sắc vàng chồng chéo lên nhau đè trên các nan guồng gỗ.

Để cỗ máy vận hành trơn tru không ngắt quãng, sự phối hợp giữa hai tay là vô cùng quan trọng. Một bàn tay Lâm Vãn bám nhịp điều khiển guồng quay giữ tốc độ quay đều, tay kia không rảnh rỗi cầm đôi đũa tre liên tục khuấy, gõ gõ vào nồi kén tìm mối. Bất cứ khi nào thấy cái kén đang kéo có dấu hiệu cạn tơ mỏng vỏ xẹp lép, nàng lại nhanh nhẹn, thoăn thoắt gõ bắt bổ sung ngay những mối tơ từ kén mới nối vào đường gộp đang chạy. Thao tác chính xác này đảm bảo sợi tơ gộp được kéo lên luôn luôn duy trì độ dày dặn đều đặn liên tục, tuyệt đối không bị đứt quãng giữa chừng hay xảy ra lỗi vón cục, chỗ to quá chỗ nhỏ xíu làm hỏng thành phẩm. Chuỗi động tác vớt tơ, đạp cửi của nàng vô cùng uyển chuyển, điệu nghệ và nhịp nhàng, thanh thoát như một tiên nữ đang múa lụa dệt mây.

Dưới ánh nắng hanh vàng chói chang rực rỡ của mùa thu chiếu rọi xuyên qua hiên nhà, cuộn tơ tằm khổng lồ đang hình thành vàng óng ánh trên guồng quay gỗ quay tít lóe lên những tia sáng rực rỡ chói lóa. Tơ mượt mà, mềm mại mướt mát buông rủ xuống uốn lượn tựa như một dải lụa hoàng kim vô giá thác nước tuôn chảy. Đặc biệt, theo hơi nước bốc lên còn không ngừng lan tỏa ra không gian một thứ mùi thơm ngai ngái, ngòn ngọt vô cùng đặc trưng quyến rũ chết người của tinh chất lụa tơ tằm.

Trần Đại Sơn thân hình cao lớn đứng quạt lửa một bên, hai tay lem luốc bốc từng thanh củi đun chêm vào nồi nước luộc kén ùng ục, không dám chớp mắt nhìn trân trân cảnh tượng mỹ nữ thê tử của mình đang ung dung điệu đà đạp khung cửi kéo tơ mượt mà. Trong đôi mắt đen sâu thẳm của gã thợ săn lúc này chỉ còn lại duy nhất một sự đắm chìm say mê điên cuồng và niềm sùng bái tột độ như nhìn thánh nữ. Suốt cả nửa đời người bôn ba, hắn chưa từng thấy, cũng chưa từng nghe kể về một người nữ nhân bần hàn nào có thể quán xuyến làm được vạn thứ giỏi giang đến thế. Đôi bàn tay nhỏ bé mềm mại ấy, khi cần có thể chai sạn nắm cuốc đất lật tung sỏi đá, rải phân bò phân lợn thối hoắc bón ruộng mà không nhăn mặt, lúc lại tinh xảo nhào nặn chế ra thứ xì dầu rượu quả mĩ vị tinh tế bán lấy bạc nén. Và giờ đây, cũng chính đôi bàn tay tài hoa lấm bùn ấy lại đang lướt điệu đà dệt quay kéo ra những dải tơ lụa quý giá ngàn vàng lấp lánh tưởng chừng như chỉ có hoàng hậu phi tần ở chốn cung đình kinh kỳ xa hoa mới được khoác lên mình. Thê tử của hắn, quả thực không phải người phàm!

Ròng rã sau ba ngày ba đêm chong đèn dầu thức trắng miệt mài ngồi tê chân ươm tơ bên nồi nước nóng, thành quả lao động khổng lồ của Lâm Vãn cuối cùng cũng được thu hoạch: năm bó tơ tằm sống khổng lồ. Mỗi bó tơ cuộn tròn nặng trịch chừng hai cân, màu tơ chói lọi vàng óng ả như những thỏi vàng ròng kéo sợi, sợi tơ cực kỳ dai chắc bứt không đứt, chất lượng tơ hoàn hảo láng mịn không một điểm gợn vón cục, được xếp vào hàng lụa tơ sống thượng hạng tuyệt phẩm.

Hôm sau, khi Đại Sơn hãnh diện xách theo túi tải đem số bó tơ quý hiếm này đến gõ cửa chào hàng tại cửa tiệm buôn tơ lụa sầm uất lớn nhất nhì trên huyện thành. Vị chưởng quỹ già khú đế chuyên nghiệp vừa cầm bó tơ lên vuốt ve săm soi, đôi mắt ti hí lập tức trố tròn sáng rực lên như sao hôm bắt được vàng. Lão ta run rẩy kích động, không ngần ngại vẫy tay gọi tiểu nhị, mở rương vung ra hẳn ba mươi lượng bạc trắng xóa chói mắt để hối hả thu mua thanh toán toàn bộ đứt đoạn mớ tơ. Trước khi Đại Sơn về, lão còn bám áo khúm núm dặn dò đi dặn dò lại, năn nỉ ỉ ôi rằng mùa vụ dâu tằm sau nhà trồng được bao nhiêu kén tơ cũng xin đem đến đây, lão nguyện xuất thêm vàng bạc bao thầu thu mua hết sạch không sót một sợi với giá cao. Cầm nén bạc nặng trịch trong tay, Đại Sơn mới ngã ngửa bàng hoàng nhẩm tính: chỉ trồng vỏn vẹn hai mẫu ruộng lá dâu tằm mà lợi nhuận thu về cao chất ngất gấp rưỡi mấy chục lần mồ hôi nước mắt còng lưng cấy cày mười lăm mẫu lúa gạo khổng lồ. Kể từ giây phút này, cánh cửa bước chân kiêu hãnh vào giới đại phú hào, tiền xài không hết thực sự đã bị mở toang, dọn đường thênh thang ngay trước mắt vị nữ kỹ sư nông nghiệp tài ba xuất chúng Lâm Vãn.