CHƯƠNG 2: LỜI HỨA TUỔI MƯỜI LĂM

Buổi trưa muộn của đầu tháng Chín rọi những tia nắng nhạt màu, oi ả xuyên qua khe rèm cửa đã ố vàng của căn phòng trọ chưa đầy mười lăm mét vuông. Nơi này nằm sâu trong một con hẻm ngoằn ngoèo của Nam Đô, cách bệnh viện Ánh Dương ba mươi phút chạy xe máy. Như giật mình tỉnh giấc sau một giấc ngủ vùi đầy mộng mị, hậu quả tất yếu của ca trực đêm rút cạn sinh lực ngày hôm qua. Căn phòng yên tĩnh đến mức ngột ngạt, chỉ có tiếng quạt trần quay lạch cạch đều đặn trên đỉnh đầu và tiếng còi xe cộ vọng lại từ đường lớn Nam Đô ở tít đằng xa, mờ nhạt như một thế giới khác.

Như lờ đờ ngồi dậy, vuốt lại mái tóc rối bù, xơ xác. Ánh mắt vô định của cô trượt dài trên mặt bàn lộn xộn những giáo trình y khoa dày cộp, rồi dừng lại ở chiếc ngăn kéo bàn học bằng gỗ công nghiệp đã sứt mẻ góc. Một thói quen khó bỏ mỗi khi lòng đầy tâm sự hay cảm thấy chông chênh giữa cuộc đời, cô với tay lấy chùm chìa khóa nhỏ luồn dưới gối, cắm vào ổ khóa đã hoen gỉ, khẽ vặn một vòng. Tiếng "lách cách" khô khốc vang lên.

Bên trong ngăn kéo, nằm tĩnh lặng và ngay ngắn dưới đáy, là một cuốn sổ tay bìa da màu nâu cũ kỹ, mép giấy đã cong queo và ố vàng theo năm tháng. Cuốn sổ ấy không chỉ là giấy trắng mực đen, mà nó chứa đựng toàn bộ thanh xuân của cô, và chất chứa cả những năm tháng tuổi trẻ đánh rơi đầy xót xa của một người khác.

Như run run giở từng trang giấy mỏng manh. Những dòng chữ viết tay bằng mực xanh, nắn nót, cẩn thận ghi lại từng con số, từng ngày tháng trôi qua.

Ngày 15 tháng 8 năm 2017: Tiền đóng đầu năm lớp 10 - 2.500.000 VNĐ (Anh Duy đưa). Ngày 10 tháng 9 năm 2017: Tiền mua bộ đồng phục và sách giáo khoa - 850.000 VNĐ (Anh Duy mua cho). Ngày 5 tháng 5 năm 2018: Lệ phí thi học sinh giỏi cấp thành phố - 200.000 VNĐ. ... Ngày 12 tháng 8 năm 2020: Học phí kỳ một Đại học Y Nam Đô - 15.000.000 VNĐ. Ngày 03 tháng 1 năm 2021: Tiền mua giáo trình Giải phẫu học - 600.000 VNĐ.

Hàng trăm dòng ghi chú, hàng ngàn con số cứ thế kéo dài qua từng trang giấy, đều đặn năm này qua tháng nọ. Cuốn sổ này không phải là nhật ký ghi chép niềm vui, nỗi buồn, mà là một cuốn sổ nợ. Nợ vật chất. Nợ thanh xuân. Nợ một ân tình sâu như biển cả mà cô biết, dẫu có dùng cả phần đời còn lại, vắt kiệt sức lực của mình, cũng chưa chắc đã trả hết được trọn vẹn.

Đúng lúc ấy, màn hình chiếc điện thoại đặt trên mặt bàn chợt sáng lên, tiếp theo là một hồi chuông báo tin nhắn quen thuộc phá vỡ sự tĩnh mịch. Như cầm lên xem. Là thông báo từ ứng dụng ngân hàng trên điện thoại.

Tài khoản +25,000,000 VNĐ. Người gửi: TRẦN VĂN DUY. Nội dung: Hoc phi ky cuoi cua em. Co len bac si cua anh. Hom nay mong mot dau thang, chuc em ca thang xon xe, binh an.

Như sững người, ngón tay lướt trên màn hình cứng đờ. Cô nhìn chằm chằm vào những con số không vô hồn trên màn hình, rồi lại nhìn xuống những dòng chữ nhòe nhoẹt trong cuốn sổ tay. Hai mươi lăm triệu đồng. Một con số có thể là bình thường với một gia đình trung lưu ở thành phố này, nhưng lại là một gia tài khổng lồ đối với một người buôn cá ở chợ Bến Đông, đặc biệt là trong giai đoạn kinh tế khó khăn, bão giá liên miên thế này.

Để có được con số tròn trĩnh và xuất hiện đúng ngày mùng một đầu tháng này, cô không dám tưởng tượng Duy đã phải thức trắng bao nhiêu đêm. Anh đã phải vác bao nhiêu tạ cá ướp đá lạnh buốt xương, chịu đựng bao nhiêu tiếng quát tháo của các đầu nậu, nhịn ăn nhịn tiêu, dè sẻn từng đồng bạc lẻ gập tư dính đầy vảy cá rỉ máu để gom góp gửi cho cô.

Nước mắt Như rơi lã chã, lăn dài trên gò má nhợt nhạt, làm nhòe đi trang giấy cũ mèm. Những ký ức của mười năm trước, cái ngày định mệnh đã xô đẩy cuộc đời hai đứa trẻ rẽ sang hai hướng hoàn toàn trái ngược, lại hiện về sống động, sắc lẹm như một vết dao vừa mới rạch cứa vào tim cô.

Năm ấy, Như và Duy đều tròn mười lăm tuổi, học chung lớp 9A của trường cấp hai nằm sâu trong khu lao động nghèo ngoại ô Nam Đô. Duy khi ấy là một cậu học trò sáng dạ, lanh lợi, học giỏi Toán nhất trường. Trong cặp sách của cậu luôn chứa đầy những tấm bằng khen cấp quận, cấp thành phố. Cậu thiếu niên gầy gò ấy lúc nào cũng mang theo nụ cười rạng rỡ, tự tin ôm giấc mộng thi đỗ vào lớp chuyên Toán của trường Phổ thông Năng khiếu thành phố. Còn Như, một cô bé nhà đối diện, nhút nhát và hiền lành, hay bám đuôi Duy như hình với bóng. Trong mắt cô lúc đó, Duy là một vì sao sáng chói mà không có bóng tối nào che khuất được.

Nhưng rồi, một cơn bão kinh hoàng không báo trước ập xuống gia đình Duy. Bố Duy làm ăn thua lỗ trong một chuyến buôn hàng lớn, bị đối tác lừa sạch vốn liếng. Ông mang theo một khoản nợ khổng lồ từ giới tín dụng đen giang hồ rồi lẳng lặng bỏ trốn biệt tăm trong một đêm mưa bão. Mẹ Duy vì cú sốc quá lớn đó mà ngã bệnh, đột quỵ dẫn đến liệt nửa người. Bà nằm một chỗ rên rỉ giữa căn nhà trống hoác vì đã bị bọn siết nợ khuân sạch đồ đạc, từ chiếc tivi cũ kỹ cho đến cái tủ lạnh móp méo.

Bầu trời của cậu thiếu niên mười lăm tuổi sụp đổ hoàn toàn. Giấc mơ trường chuyên, lớp chọn, giấc mơ giảng đường đại học bị nghiền nát dưới gót giày của những gã đòi nợ thuê xăm trổ hung hãn.

Như vẫn nhớ như in cái đêm mưa tầm tã tháng Chín năm ấy. Cô che chiếc ô nilong rách tơi tả, chạy vấp ngã liên tục trên con hẻm lầy lội đầy sình bùn để sang tìm Duy, khi nghe tiếng loảng xoảng đập phá từ nhà anh. Trong căn nhà dột nát, ngập ngụa nước mưa lênh láng, Duy đang ngồi bó gối ở góc tường ẩm mốc. Đôi mắt anh đỏ hoe, hằn lên những tia máu đáng sợ nhưng lại cạn khô không còn một giọt nước mắt. Nỗi đau đã biến một cậu bé mười lăm tuổi trở nên trưởng thành, gai góc và lạnh lẽo đến tận cùng.

"Anh không đi học nữa đâu, Như," Duy cất giọng, khàn đặc, vỡ nát nhưng không hề chao đảo. "Mai anh xin chú Tư ra chợ Bến Đông phụ việc bốc vác thủy sản, dọn dẹp sạp cá. Người ta trả lương theo ngày, ba cọc ba đồng nhưng cũng đủ mua bát cháo, viên thuốc cho mẹ."

"Không được! Anh bị điên à? Anh học giỏi như vậy, thầy giáo bảo anh dư sức đậu thủ khoa trường chuyên cơ mà. Anh nghỉ học rồi thì tương lai tính sao? Ước mơ làm kỹ sư của anh vứt đi đâu?" Cô bé Như mười lăm tuổi khóc òa lên nức nở, nhào tới túm chặt lấy vạt áo xám xịt, ướt sũng của anh, cố gắng trong vô vọng lay tỉnh cậu bạn thanh mai trúc mã.

Duy gượng cười, nụ cười méo xệch. Anh gỡ tay cô ra, siết chặt lấy bờ vai bé nhỏ đang run rẩy vì lạnh và vì sợ hãi của Như. Ánh mắt anh lúc đó kiên định như một tảng đá ngàn năm, ghim sâu vào tận đáy linh hồn cô cho đến tận bây giờ.

"Như, nghe anh nói này. Mở to mắt ra nhìn cái nhà này xem. Anh không còn sự lựa chọn nào khác cả. Nhưng em thì có. Em học giỏi Sinh học, em có ước mơ làm bác sĩ cứu người. Em phải đi học tiếp. Tuyệt đối không được nghỉ học."

"Nhưng... em lấy tiền đâu mà học? Bố mẹ em cũng nghèo, nợ nần chồng chất. Họ bảo con gái học nhiều vô dụng, bắt em học hết cấp hai rồi ra xưởng may làm công nhân, may đồ gia công kiếm tiền phụ nhà kìa..." Như nấc nghẹn, bất lực bưng mặt khóc.

"Anh sẽ lo cho em!" Câu nói thốt ra từ miệng một cậu nhóc mười lăm tuổi, giữa giông bão cuộc đời, tưởng chừng như một lời hứa bốc đồng, viển vông của tuổi trẻ bồng bột. Thế nhưng, nó lại trở thành kim chỉ nam, thành sứ mệnh thiêng liêng nhất cho cả cuộc đời Duy sau này. "Chỉ cần em thi đậu cấp ba, đậu đại học, tiền học phí anh sẽ cày cuốc ngày đêm để lo đủ. Dù có phải bán máu, anh cũng lo. Một đứa thất học, chôn vùi đời mình trong cái hẻm này là đủ rồi. Em phải bay xa hơn. Em phải đi tiếp, sống thay cả phần ước mơ của anh, nghe chưa?"

Và Duy đã làm đúng như lời hứa sắt đá ấy. Mười năm trời đằng đẵng trôi qua. Từ một cậu bé thư sinh nhợt nhạt, hiền lành, Duy bị nắng gắt, gió độc, mùi cá chết ươn, mùi muối biển mặn chát và sự khắc nghiệt, lọc lừa của chợ Bến Đông nhào nặn thành một gã thanh niên vạm vỡ, thô ráp, chai sạn với đời. Bờ vai anh rộng ra, đóng kén thành những cục chai cứng ngắc để gánh vác những sọt cá nặng trịch. Đôi bàn tay từng cầm bút giải toán năm xưa giờ chi chít vết sẹo ngang dọc do dao thái cá và vây cá đâm chém. Thế nhưng, giữa cái giang hồ xô bồ ấy, anh chưa bao giờ sai hẹn, chưa bao giờ trễ một kỳ đóng học phí nào của Như.

Thế nhưng, có một sự thật đau lòng mà mãi đến sau này Như mới vô tình biết được, một sự thật đè nặng lên lương tâm cô bằng sức nặng của ngàn cân sắt, khiến cô mỗi lần nhớ lại đều nghẹt thở.

Đó là năm Như mười tám tuổi, cô xuất sắc nhận được giấy báo trúng tuyển vào trường Đại học Y Nam Đô - ngôi trường danh giá bậc nhất cả nước, nơi chỉ dành cho những tinh anh xuất chúng. Khỏi phải nói cô đã sung sướng, tự hào đến thế nào. Nhưng niềm vui ngắn chẳng tày gang khi ánh mắt cô chạm vào con số học phí và các khoản phụ phí nhập học đầu năm lên tới hơn ba mươi triệu đồng. Đối với gia đình Như, đó là một con số không tưởng. Bố mẹ cô kiên quyết từ chối, mắng cô là đứa ảo tưởng, bảo con gái đua đòi làm bác sĩ làm gì, mau mau đi lấy chồng hoặc vào xí nghiệp làm công nhân.

Cô đã giam mình trong phòng, tắt đèn khóc suốt ba ngày ba đêm, tuyệt vọng đến mức định xé nát tờ giấy báo nhập học, buông xuôi cho số phận.

Đến chiều ngày thứ tư, Duy xuất hiện trước cửa nhà cô, người ướt sũng mồ hôi. Anh chìa ra một xấp tiền dày cộp bọc trong tờ báo cũ kỹ. "Anh xin ứng trước lương của bà chủ vựa cá, đóng một cục trước cả năm để người ta khỏi đuổi việc anh. Cầm lấy đi đóng tiền nhập học nhanh đi em, ngày mai hết hạn rồi," anh nói, nụ cười vẫn hiền lành như cũ, dẫu sắc mặt bợt bạt, môi nhợt nhạt đi vì đói và đôi mắt thâm quầng mệt mỏi cùng cực.

Như lúc đó ngây thơ đã tin lời anh. Cô đã khóc, quỳ lạy cảm ơn rối rít rồi nhận số tiền đó để bước chân vào giảng đường đại học danh giá.

Mãi đến tận kỳ nghỉ hè năm hai, trong một lần xuống chợ Bến Đông tìm anh đưa hộp cơm trưa, Như vô tình ngồi nói chuyện với chú Tư - người hàng xóm cũ từng làm bốc vác chung với Duy. Lúc ấy, cô mới biết sự thật.

Để có đủ số tiền ba mươi triệu đồng ấy trong vỏn vẹn ba ngày ngắn ngủi, Duy đâu có ứng lương nào. Bà chủ vựa cá keo kiệt đâu dễ dãi thế. Anh đã cắn răng bán đi chiếc xe máy Honda Dream lùn – tài sản lớn nhất, giá trị nhất và cũng là kỷ vật duy nhất mà người ông nội quá cố để lại cho anh. Chiếc xe ấy, Duy đã từng tự tay nhặt nhạnh từng món phụ tùng về hì hục lắp ráp lại, lau chùi bóng loáng mỗi ngày, xem như báu vật, như một người bạn tri kỷ.

Chú Tư kể lại, giọng rơm rớm: "Cái ngày giao xe cho thằng cò lái, thằng Duy cứ đứng vuốt ve cái yên xe, sờ từng cái nan hoa đến hàng nửa tiếng đồng hồ. Mắt nó đỏ au, môi cắn chặt đến ứa máu nhưng nó quyết không rơi một giọt nước mắt nào trước mặt người lạ. Bán xe xong, ròng rã suốt hơn một năm trời rưỡi, bất kể mưa rét căm căm hay bão bùng, đêm nào nó cũng lóc cóc đi bộ gần bốn cây số từ nhà trọ lụp xụp ra ngoài bến xe tải lớn lúc hai giờ sáng. Rồi nó phải cúi mặt xin đi ké xe tải chở nước đá hoặc xe đông lạnh tanh rình để ra chợ Bến Đông làm việc. Không có xe máy đi lại, nó không thể tự mình chở cá đi giao cho các mối nhỏ lẻ ở nhà hàng, quán ăn, thu nhập giảm sút phân nửa. Để bù đắp số tiền thâm hụt đó lo sinh hoạt phí và tiền thuốc cho mẹ, nó phải nhận làm tăng ca bốc vác, khuân đá lạnh đến tận khuya mù mịt."

Bờ vai của cậu thanh niên năm ấy phồng rộp, bong tróc da, nhiều đêm rỉ máu dính chặt vào áo vì vác quá nhiều tạ đá lạnh. Nhưng Duy chưa bao giờ hé răng than vãn với Như nửa lời. Anh giấu nhẹm mọi khó khăn đằng sau nụ cười chất phác, đằng sau những câu nói trêu đùa dối trá rằng dạo này việc nhàn, ăn ngon ngủ kỹ.

Sự hy sinh cao cả, lặng thầm và đẫm máu mắt ấy của Duy, Như vĩnh viễn không bao giờ quên.

Cô run rẩy gấp cuốn sổ tay lại, vuốt ve lớp bìa da sần sùi. Trái tim cô quặn thắt lại thành từng cơn đau nhói. Tình yêu của cô dành cho anh xuất phát từ sự gắn bó thuở thiếu thời, từ sự ngưỡng mộ, sự đồng điệu của những tâm hồn nghèo khổ lớn lên từ bùn lầy ngoại ô. Nhưng giờ đây, trải qua mười năm thăng trầm, nó không chỉ đơn thuần là tình yêu lãng mạn trai gái, mà nó được xây đắp bằng một thứ ân tình sâu nặng đến mức nghẹt thở.

Anh đã tự tay bẻ gãy đôi cánh ước mơ của mình, đánh đổi cả một tương lai rực rỡ đáng lẽ thuộc về anh. Anh đánh đổi tuổi thanh xuân tươi đẹp nhất, đánh đổi cả những kỷ vật vô giá cuối cùng để đổi lấy, để mua lấy một tấm vé tương lai ngời sáng cho cô.

"Học phí kỳ cuối, cố lên bác sĩ của anh."

Dòng tin nhắn vô tư ấy lặp đi lặp lại trong đầu Như như một bản nhạc xót xa. Mười năm trời ròng rã cắn răng chịu đựng, cuối cùng cũng đến kỳ cuối cùng. Chỉ còn vỏn vẹn sáu tháng nữa thôi, cô sẽ chính thức tốt nghiệp, khoác lên mình chiếc áo blouse trắng tinh khôi của một bác sĩ thực thụ, thoát khỏi cái nghèo, thoát khỏi cái hẻm tối tăm lầy lội, vươn tới một tầng lớp tri thức mới.

Nhưng còn Duy thì sao? Thanh xuân của anh đã trôi tuột đi, hòa lẫn vào những vũng nước sình lầy và những sọt cá tanh nồng ở chợ Bến Đông, mãi mãi không lấy lại được.

Áp lực về món nợ ân tình này đôi khi biến thành một tảng đá vô hình đè nặng ngầm trong tâm lý Như. Trong bệnh viện Ánh Dương, mỗi lần nghe các chị bác sĩ, các bạn nữ điều dưỡng trẻ hãnh diện khoe khoang về người yêu đại gia mua tặng túi hiệu, đón đưa bằng xe hơi sang trọng, Như lại chạnh lòng. Không phải cô ghen tị với họ, mà cô đau xót cho Duy. Mỗi lần nhận được tiền của anh, mỗi lần thấy anh bối rối, lóng ngóng giấu đôi bàn tay đầy vết xước sẹo đen đúa hay sợ hãi ngửi thấy mùi cá phảng phất trên áo mình trước mặt bạn bè cô, Như lại cảm thấy bản thân mình như một kẻ ích kỷ, tàn nhẫn, đang hút máu người mình yêu để vươn lên đỉnh cao.

Liệu tình yêu có đủ sức mạnh để khỏa lấp đi sự chênh lệch quá lớn về hoàn cảnh, trình độ, địa vị giữa hai thế giới đang ngày càng hình thành rõ rệt? Liệu cô có thể trả nổi món nợ thanh xuân này cho anh bằng cả cuộc đời mình mà không mảy may cảm thấy ngột ngạt?

Như gạt mạnh dòng nước mắt trên má, hít một hơi không khí nóng hầm hập của căn phòng trọ. Ánh mắt cô vốn đang dao động bỗng chốc trở nên kiên định, sắc bén lạ thường. Cô rút điện thoại ra, soạn một tin nhắn phản hồi ngắn gọn nhưng chất chứa mọi tâm tư, mọi dằn vặt và cả lời thề độc của cuộc đời mình:

"Em nhận được rồi. Đóng nốt kỳ này là xong. Đợi em ra trường, đi làm tháng lương đầu tiên, em sẽ mua lại chiếc Dream khác cho anh. Cả đời này, em sẽ làm việc để nuôi anh. Anh đã vất vả, đã hy sinh vì em quá đủ rồi. Chờ em nhé."

Nhấn nút gửi đi, Như nhắm nghiền mắt lại. Bánh xe số phận đã lăn, cô không thể chùn bước, không được phép yếu đuối hay nghi ngờ bản thân nữa. Cô phải trở thành một bác sĩ giỏi nhất, phải thành công rực rỡ nhất, để một ngày nào đó hiên ngang nắm lấy bàn tay đầy mùi cá của anh giữa chốn đông người, chứng minh rằng sự hy sinh tột cùng của cậu bé Duy tuổi mười lăm ngày ấy, và suốt mười năm ròng rã qua, là điều tự hào nhất trong cuộc đời này.