GIỮA HAI ĐỈNH NÚI

Chương 30: Nghiên Cứu Về Mưa

Mưa xuống lúc hai giờ rưỡi chiều và không có dấu hiệu dừng.

Không phải mưa phùn lất phất như tuần trước — mà là mưa thật sự, loại mưa nhiệt đới đột ngột và dứt khoát, hạt to và dày, đổ xuống như ai đó đã giữ lại quá lâu rồi mới thả. Sân trường nháy lên những vòng tròn đồng tâm nhỏ trên mặt vũng nước, mái hiên rung rung theo từng tràng mưa, và bầu trời thấp xuống đến mức có vẻ như chỉ cần với tay lên là chạm được.

Khánh Vy và Song Cường đang ở thư viện khi mưa bắt đầu.

Họ không có ô — không ai nghĩ đến ô vào buổi sáng khi trời còn nắng nhẹ và bầu trời xanh cao. Thầy thủ thư nhìn ra ngoài, lắc đầu, nói vài câu gì đó về dự báo thời tiết sai và đi vào phòng trong. Vài học sinh khác trong thư viện cũng chụm lại cửa sổ nhìn ra ngoài, bàn tán.

Họ tiếp tục làm việc.

Mưa lớn trong khoảng một tiếng thì bắt đầu nhỏ dần. Mấy học sinh kia ra về khi mưa bớt. Khánh Vy nhìn ra ngoài — mặt đường vẫn đọng nước, mưa vẫn còn, kiểu mưa dai mà đi xe đạp trong đó sẽ ướt hoàn toàn.

Cô ngồi lại.

Song Cường cũng không có vẻ định đi đâu.

Đến bốn giờ, cả hai đã xem xong phần tài liệu dự định hôm nay. Không còn gì trong danh sách để làm tiếp theo. Thư viện gần như trống — chỉ còn thầy thủ thư ngồi trong phòng trong, tiếng điện thoại của thầy thỉnh thoảng rung một cái.

Khánh Vy đóng cuốn sổ lại.

Song Cường đóng laptop lại.

Họ ngồi đó, không ai nói gì, trong vài giây.

Rồi Khánh Vy nhìn ra cửa sổ và nói: "Trời chưa tạnh."

"Biết."

"Chờ thêm?"

"Không có lý do gì để không."

Cô gật đầu. Lấy một cuốn sách trên kệ gần đó — không phải sách của dự án, mà là cuốn tiểu thuyết mà cô thỉnh thoảng đọc lúc rảnh ở thư viện. Mở ra.

Song Cường lấy điện thoại ra, mở một ứng dụng gì đó rồi đặt xuống. Nhìn ra cửa sổ.

Mưa vẫn đều.

---

"Cô đọc gì?" anh hỏi, sau khoảng mười lăm phút.

"Tiểu thuyết." Cô lật bìa ra cho anh xem — một cuốn văn học nước ngoài, bìa đơn giản.

"Đọc loại đó để làm gì?"

"Để đọc." Cô liếc anh. "Không phải mọi thứ đều cần mục đích."

"Thì mục đích là để đọc."

"Anh biết ý tôi là gì."

Anh im lặng một chút. "Tôi ít đọc tiểu thuyết. Không quen với cấu trúc không có điểm đến rõ ràng."

Khánh Vy đặt sách xuống. Nhìn anh với ánh mắt giữa tò mò và thú vị. "Điểm đến không rõ ràng là một phần của trải nghiệm. Nếu anh biết hết mọi thứ sẽ xảy ra từ đầu, tại sao còn đọc?"

"Tôi đọc sách kỹ thuật vì cần thông tin, không phải trải nghiệm."

"Có bao giờ anh đọc thứ gì không phải vì cần thông tin chưa?"

Anh suy nghĩ thật sự. "Hiếm."

"Tiếc."

"Tại sao tiếc?"

"Vì có những thứ chỉ hiểu được khi đọc tiểu thuyết, không phải sách kỹ thuật." Cô nhìn ra cửa sổ một chút rồi quay lại. "Sách kỹ thuật dạy anh cách thế giới vận hành. Tiểu thuyết dạy anh tại sao con người lại vận hành theo cái cách đó."

Song Cường nhìn cô. "Cô đang nói về tâm lý học?"

"Tôi đang nói về sự đồng cảm. Hai thứ liên quan nhưng không giống nhau."

Anh im lặng một lúc — không phải im lặng của người không có gì để nói, mà của người đang thực sự xử lý ý kiến vừa nghe. Đó là kiểu im lặng Khánh Vy đã học được cách phân biệt sau nhiều tháng ngồi cạnh anh.

"Được," anh nói sau cùng. "Cuốn đó hay không?"

Cô hơi ngạc nhiên — không phải vì câu hỏi, mà vì anh hỏi. "Hay. Không phải kiểu hay kỹ thuật — mà hay theo nghĩa làm cô nghĩ về những thứ cô chưa bao giờ nghĩ đến trước đó."

"Ví dụ?"

"Về chọn lựa. Nhân vật chính trong cuốn này phải chọn giữa thứ mình muốn và thứ người khác muốn cho mình. Và cả hai lựa chọn đều có cái giá của nó."

"Cô đã đọc đến đoạn nào rồi?"

"Đoạn cô ấy vừa chọn xong và bắt đầu sống với hậu quả của lựa chọn đó."

Anh nhìn ra ngoài cửa sổ. Mưa đã nhỏ hơn nhưng vẫn chưa tạnh. "Nhân vật chọn đúng không?"

"Không có đúng hay sai trong trường hợp này. Chỉ có chọn và sống với nó."

Anh gật đầu — nhẹ, như thể đang ghi nhận điều đó vào đâu đó.

---

Cuộc trò chuyện không dừng lại ở đó.

Nó dịch chuyển — từ cuốn sách sang những cuốn sách khác, từ những cuốn sách sang những câu hỏi đằng sau chúng, từ câu hỏi sang những suy nghĩ mà thường thì cả hai giữ trong đầu vì không có dịp nói ra.

Anh hỏi cô đọc cái gì lần đầu tiên thật sự làm cô thay đổi cách nghĩ. Cô kể về một cuốn sách xã hội học cô đọc năm lớp mười — cuốn phân tích về cách cấu trúc xã hội hình thành hành vi cá nhân — và cách nó làm cô nhìn lại toàn bộ những điều cô đã hiểu về con người xung quanh.

Anh kể về một bài báo khoa học anh đọc năm lớp mười một — về lý thuyết hỗn mang và những hệ thống phức tạp — và cái cách nó làm anh nhận ra rằng thế giới không phải lúc nào cũng có thể được dự đoán chính xác dù có đủ dữ liệu.

"Anh bị làm phiền bởi điều đó không?" cô hỏi.

"Ban đầu có. Bây giờ thì không."

"Tại sao?"

"Vì bài báo đó cũng nói rằng ngay cả trong hệ thống hỗn mang, vẫn có những pattern — những cấu trúc lặp lại theo cách mà nếu quan sát đủ lâu, bạn sẽ nhận ra. Không phải dự đoán được chính xác, nhưng có thể nhận ra khi chúng xuất hiện."

Khánh Vy nhìn anh. "Nghe như câu trả lời của người đã học cách sống với sự không chắc chắn."

"Hoặc câu trả lời của người không có lựa chọn nào khác ngoài việc học cách đó."

Cô cười nhẹ — không phải cười vì câu nói buồn cười, mà vì cô nhận ra sự tự nhận thức đằng sau câu đó. Song Cường biết mình như thế nào. Không phải lúc nào anh cũng nói ra — nhưng anh biết.

Họ nói về âm nhạc — anh thừa nhận mình nghe nhạc cổ điển khi học, không phải vì trưởng thành hay tinh tế, mà vì nó không có lời và không làm anh bị phân tâm bởi ngôn ngữ. Cô nói cô nghe đủ thứ — tùy theo trạng thái và bài vở — và đôi khi cô viết bài tốt nhất khi nghe nhạc jazz không có lời vì nó giữ não cô ở trạng thái bán tỉnh táo thay vì tập trung quá căng.

Họ nói về màu sắc yêu thích, rồi nhận ra cả hai đều không thực sự có màu sắc yêu thích — chỉ có màu sắc phù hợp với ngữ cảnh.

Họ nói về kỳ thi Đại học — không phải lo lắng hay kế hoạch, mà là những câu hỏi thật sau nó. Cô muốn học gì, anh dự định học gì, những thứ họ nghĩ về nhưng chưa từng nói thành lời vì thường ngày không có dịp.

Cô nói muốn học Kinh tế phát triển. Không chỉ lý thuyết — mà là nghiên cứu thực địa, chính sách thực tế, những thứ tác động được đến đời sống thật.

Anh nói về Toán ứng dụng — không phải vì bố anh muốn, mà vì đó là điều anh thực sự muốn. Nhưng ngành anh muốn không hoàn toàn trùng với ngành bố anh đã vạch sẵn.

"Anh có nói điều đó với bố không?" cô hỏi nhẹ.

"Chưa."

"Tại sao?"

"Vì chưa đến lúc."

Cô không hỏi thêm. Nhưng cô ghi nhận câu "chưa" — không phải "không", mà là "chưa". Sự khác biệt đó quan trọng.

---

Bên ngoài, mưa tạnh lúc nào không rõ.

Họ nhận ra điều đó khi thầy thủ thư bước ra và nói: "Muộn rồi, mấy em. Sắp đến giờ tôi khóa cửa."

Khánh Vy nhìn đồng hồ.

Bảy giờ tối.

Họ đã ngồi nói chuyện ba tiếng mà không ai nhận ra thời gian trôi.

Cô đứng dậy, thu sách vào ba lô, trong khi Song Cường thu dọn laptop và tài liệu. Thư viện trống, đèn đã được bật lên từ lúc nào, ánh huỳnh quang lạnh và ổn định trong khi bên ngoài trời đã tối hẳn.

Họ bước ra ngoài. Mặt đường còn ướt, không khí sau mưa mát và trong hơn bình thường, mùi đất ẩm và lá cây quyện vào nhau.

"Cô về thế nào?" anh hỏi.

"Xe đạp. Nhưng đường ít nước rồi, được."

Anh gật đầu.

Họ đi đến ngã ba quen thuộc ở hành lang ngoài — điểm mà mỗi chiều họ luôn rẽ về hai hướng khác nhau.

Khánh Vy nhìn anh một giây trước khi rẽ. "Cuộc trò chuyện hôm nay..."

"Ừ," anh nói.

Chỉ vậy. "Ừ" — như thể anh cũng không biết phải nói gì thêm, và cũng không thấy cần.

Cô gật đầu. Rẽ về hướng khu để xe đạp.

Anh nhìn theo một giây rồi đi về hướng cổng trường.

Bầu trời sau mưa có những đám mây còn sót lại, nhưng qua kẽ hở giữa chúng là vài ngôi sao đầu tiên của buổi tối — lờ mờ và không đều, nhưng ở đó.

---

Có những cuộc trò chuyện được tạo ra bởi thời tiết — khi mưa giữ người ta lại ở một chỗ đủ lâu để họ hết đề tài nghiêm túc và bắt đầu nói những điều thật hơn. Ba tiếng không phải là lâu. Nhưng đôi khi ba tiếng là đủ để biết một người hơn cả năm trời ngồi cạnh nhau.