Giữa Hai Đỉnh Núi
Chương 60: Anh viết gì trong bài phát biểu
GIỮA HAI ĐỈNH NÚI
Chương 60: Anh viết gì trong bài phát biểu
Song Cường bắt đầu viết bài phát biểu vào lúc mười một giờ đêm.
Không phải vì anh để đến phút chót — bản thảo đầu tiên anh đã có từ tuần trước, nộp đúng hạn cho Ban tổ chức, được duyệt không cần sửa. Nhưng bản thảo đó anh viết theo cách anh viết mọi thứ: mạch lạc, logic, đủ ý, không thừa. Đọc xong thầy phó hiệu trưởng bảo "tốt, chuyên nghiệp" — và đó chính xác là vấn đề.
Chuyên nghiệp.
Bài phát biểu của anh chuyên nghiệp theo cách mà bài phát biểu tốt nghiệp của một học sinh giỏi nên chuyên nghiệp — cảm ơn thầy cô, ghi nhận nỗ lực bản thân và tập thể, nhìn về phía trước với tư duy thực tế. Đọc lên không ai tìm được điểm sai, không ai phàn nàn được gì. Nhưng cũng không ai nhớ được câu nào sau khi ra về.
Anh ngồi trước màn hình máy tính vào lúc mười một giờ đêm và mở lại file bài phát biểu.
Đọc lại từ đầu.
Rồi xóa hai đoạn cuối và bắt đầu viết lại.
Song Cường không giỏi nói về cảm xúc. Không phải vì anh không có — anh biết mình có, theo cách anh biết nhiều thứ: quan sát, nhận diện, phân loại. Nhưng từ hồi nhỏ anh đã học rằng cảm xúc không phải thứ để nói ra, mà là thứ để xử lý trong đầu và chuyển thành hành động. Gia đình anh không có văn hóa nói chuyện về cảm giác — bố anh nói chuyện về kết quả, mẹ anh nói chuyện về kế hoạch, anh học rất sớm rằng thứ có giá trị trong ngôi nhà đó là sự rõ ràng chứ không phải sự cởi mở.
Nên khi anh muốn nói về điều gì đó không thuộc về kết quả hay kế hoạch — thứ gì đó ở vùng giữa, mơ hồ hơn, khó đặt tên hơn — anh thường chuyển nó thành ngôn ngữ khác. Toán học. Logic. Câu hỏi.
Đêm đó, anh viết câu tiếp theo vào bài phát biểu.
Bài phát biểu của Song Cường bắt đầu bằng dữ liệu — như mọi người dự đoán.
"Trong ba năm, học sinh khối A của Nguyễn Du trung bình hoàn thành 2.400 bài tập toán. Khoảng 180 giờ thí nghiệm trong phòng lab. Đọc ít nhất 15 đến 20 cuốn sách chuyên ngành ngoài giáo trình. Những con số này không có trong báo cáo tổng kết năm học — nhưng tôi đã tự tính."
Tiếng cười nhẹ từ khán phòng. Đây là kiểu mở đầu của Song Cường — khô, chính xác, nhưng không thiếu hài hước theo cách riêng.
Anh đứng trên sân khấu với tờ ghi chú cầm lỏng trong tay, đọc đúng mức cần đọc và nhớ phần còn lại. Giọng anh không dao động — đều, rõ, đủ mạnh để lấp đầy hội trường mà không cần cố gắng.
"Nhưng có một con số tôi không tính được," anh tiếp tục. "Là số lần tôi tự hỏi mình câu hỏi đúng nhất trong ba năm qua."
Một nhịp dừng. Ngắn, có tính toán.
"Câu hỏi hay nhất tôi được hỏi trong ba năm học tại Nguyễn Du là: 'Cậu có bao giờ sợ mình đã đạt đỉnh rồi không?'"
Hội trường im lặng hoàn toàn.
Ở khu vực ghế khối Xã hội, Khánh Vy siết chặt tay vào thành ghế.
Không phải vì cô bất ngờ với nội dung — cô đã đoán anh sẽ nói điều gì đó sắc bén, điều gì đó không giống bài phát biểu tốt nghiệp thông thường. Nhưng câu đó.
Câu đó.
Cô nhớ buổi chiều trong thư viện — lúc nắng hạ dần và ánh đèn vừa bật lên, khi cô nhìn anh với đống bài thi cũ trên bàn và hỏi, bình thản như hỏi về một bài toán: "Song Cường. Cậu có bao giờ sợ mình đã đạt đỉnh rồi không? Rồi từ đây trở đi sẽ chỉ là đi xuống?"
Anh không trả lời ngay hôm đó. Anh chỉ nhìn cô một giây — ánh mắt có gì đó khác — rồi quay lại trang sách.
Và cô nghĩ câu hỏi đó đã trôi qua như hàng trăm câu hỏi khác trong ba năm.
Hóa ra không phải vậy.
Trên sân khấu, Song Cường tiếp tục.
"Câu hỏi đó tôi không trả lời được ngay. Thật ra tôi mất khá lâu mới nhận ra câu trả lời — không phải vì câu hỏi khó, mà vì nó đúng theo cách mà những câu hỏi thật sự hay thường đúng: nó chỉ ra chính xác điều mình chưa bao giờ dám nhìn thẳng vào."
Anh nhìn xuống tờ ghi chú, rồi lại nhìn lên — không hướng về bất kỳ điểm cụ thể nào trong khán phòng, nhưng cũng không phải nhìn vào không khí.
"Câu trả lời của tôi là: có. Tôi đã sợ điều đó. Và câu hỏi đó — chính vì nó nêu thẳng ra nỗi sợ tôi không nhận thức được — đã khiến tôi nghĩ lại về ý nghĩa của 'đỉnh'. Không phải đỉnh trong bảng xếp hạng. Mà đỉnh trong cách mình nhìn thế giới."
Một khoảng dừng. Hội trường vẫn im lặng.
"Khi tôi còn nhỏ, mọi người dạy tôi rằng giỏi là quan trọng. Tôi tin vào điều đó — và tôi giỏi, theo nghĩa tôi đặt ra. Nhưng 'đỉnh' mà tôi từng tưởng tượng là một điểm dừng. Một vị trí. Hóa ra nó không phải vậy. Đỉnh — nếu có ý nghĩa — là nơi tầm nhìn mở rộng hơn. Không phải nơi ta nhìn xuống và thấy mình cao hơn người khác. Mà là nơi ta nhìn ra và thấy còn bao nhiêu thứ ta chưa biết."
Anh nhìn xuống tờ ghi chú lần cuối.
"Tôi cảm ơn Nguyễn Du không phải vì trường dạy tôi giỏi hơn. Mà vì ở đây tôi gặp những người đủ giỏi để dạy tôi rằng giỏi thôi thì chưa đủ."
Khánh Vy thở ra.
Cô không nhận ra mình đã nín thở từ lúc nào — chỉ đến khi hơi thở thoát ra mới biết. Bên cạnh cô, Minh Anh không nói gì — hiếm có, vì Minh Anh thường nói gì đó khi có điều đáng nói. Sự im lặng của cô bạn đó nói lên điều gì đó.
Tiếng vỗ tay của hội trường khi Song Cường bước xuống sân khấu dài hơn tiếng vỗ tay cho bài phát biểu trước — không ồn ào, không cổ vũ, mà là kiểu vỗ tay của người vừa nghe điều gì đó khiến họ nghĩ.
Khánh Vy nhìn anh bước về phía ghế của mình. Anh không nhìn về phía cô — đúng như anh vẫn thường không làm những thứ lộ liễu.
Nhưng câu đó vẫn còn vang trong hội trường theo cách mà âm thanh thật sự đôi khi không dứt ngay sau khi người nói đã im lặng.
"Ở đây tôi gặp những người đủ giỏi để dạy tôi rằng giỏi thôi thì chưa đủ."
Cô nhìn tay mình — bàn tay đang siết thành ghế, khớp ngón trắng bệch — và cố ý buông ra từng ngón một.
Bên cạnh, Minh Anh rốt cuộc cũng lên tiếng, giọng thì thào vừa đủ hai người nghe: "Tao thề hai đứa mày viết bài phát biểu cùng nhau mà không biết."
Khánh Vy không trả lời. Nhưng cô không phủ nhận.
Buổi chiều đó, khi chương trình sắp kết thúc và MC đọc lời cảm ơn tổng kết, Khánh Vy ngồi trong hội trường và lặng lẽ so sánh hai bài phát biểu trong đầu — hai người, hai phong cách khác nhau hoàn toàn, nhưng đi đến cùng một điểm từ hai hướng ngược nhau.
Cô dùng văn chương và cảm xúc.
Anh dùng dữ liệu và câu hỏi.
Nhưng cuối cùng họ đều nói về cùng một điều — về người kia, theo cách chỉ người kia mới hiểu được đầy đủ.
Cô tự hỏi: liệu đó có phải là tình cờ không?
Rồi cô tự trả lời: không. Với Song Cường, không có thứ gì là tình cờ.
Có những câu hỏi quan trọng đến mức chúng không cần được trả lời thành lời — chỉ cần được nghe thấy bởi đúng người.