Chương 18: Sự Cố Nước Mặn Đầu Mùa

Hai ngày sau đêm thức trắng chạy deadline, đề án dự thi đã cơ bản được Ngọc Tú đóng gói hoàn thiện. Hệ thống tưới tiêu của vườn Cát Xanh tiếp tục vận hành trơn tru như một chiếc đồng hồ Thụy Sĩ. Sự bình yên dường như đã trở lại với vùng cù lao sông nước.

Nhưng thiên nhiên miền sông nước chưa bao giờ là một bài toán dễ đoán định bằng các vòng lặp logic.

Đồng hồ điểm đúng 4 giờ 15 phút sáng. Màn đêm vẫn đặc quánh một màu mực.

TÍ TÒ... TÍ TÒ... TÍ TÒ...

Tiếng còi báo động chói tai, đinh tai nhức óc đột ngột xé toạc không gian tĩnh lặng. Nó không phát ra từ ngoài đường, mà phát ra từ chiếc điện thoại đặt trên đầu giường của Tú. Âm báo này được cô lập trình để ghi đè (override) lên mọi chế độ im lặng, chỉ kích hoạt khi có sự cố thảm họa.

Tú bật dậy như một chiếc lò xo. Cô vồ lấy điện thoại. Toàn bộ giao diện của ứng dụng "Cù Lao Xanh" đang nhấp nháy chớp tắt với một màu đỏ rực như máu.

[CẢNH BÁO KHẨN CẤP] Chỉ số cảm biến trạm D1: Nồng độ mặn vượt ngưỡng an toàn (Salinity > 4‰). Nguy cơ xâm nhập mặn cực kỳ nghiêm trọng!

Cùng lúc đó, từ căn nhà gỗ bên cạnh, tiếng còi báo động tương tự cũng vang lên inh ỏi từ điện thoại của Quốc Vũ.

Xâm nhập mặn! Khái niệm đáng sợ nhất đối với bất kỳ một người nông dân miệt vườn nào. Nước mặn không ầm ầm ập đến như bão lũ, không cuồn cuộn biểu dương sức mạnh như sóng thần. Nó lẳng lặng, âm thầm luồn lách theo con nước lớn, lờ lợ vô hình. Bằng mắt thường, nước sông vẫn hiền hòa như mọi ngày. Nhưng chỉ cần mở cống để dòng nước ấy tràn vào vườn, hàng chục hecta bưởi da xanh, măng cụt – những giống cây cực kỳ nhạy cảm với muối – sẽ lập tức bị cháy rễ, rụng lá và chết khô chỉ trong vòng chưa đầy một tuần lễ.

Tú không kịp thay quần áo, cứ thế mặc bộ đồ ngủ lụa, xỏ đôi dép lê rồi lao thẳng ra ngoài hiên. Vũ cũng vừa vặn đẩy tung cửa chòi gạch chạy ra. Trên tay anh cầm theo một chiếc cờ lê cỡ bự và một chiếc đèn pin siêu sáng. Gương mặt người thợ vườn căng cứng lại, mồ hôi rịn ra trên trán.

"Nước mặn lên bất thường! Đi kiểm tra cống chính mau!" Vũ quát lớn, không kịp đợi Tú, anh lao như bay về phía con kênh dẫn nước từ sông cái vào vườn.

Tú cắm đầu chạy theo sát gót anh. Trong đầu cô lúc này, mọi thuật toán phân tích rủi ro đang quay cuồng. Sự cố mặn lên vào đầu mùa gió chướng là hiện tượng rất hiếm gặp. Hệ thống cảm biến chỉ mới được lắp đặt và hiệu chuẩn (calibrate) tuần trước, liệu nó có đo sai không? Liệu bộ vi xử lý trung tâm có kịp truyền tín hiệu đóng van trước khi nước mặn tràn vào các mương nhánh không?

Chạy được chừng hai trăm mét, cả hai đến trước cửa cống bê tông chính của khu vườn.

Vũ bấm đèn pin, rọi thẳng một luồng sáng chói lóa xuống mặt nước.

Và rồi, bước chân của anh khựng lại. Cánh tay đang cầm chiếc cờ lê khổng lồ của anh từ từ hạ xuống. Tiếng thở dốc của anh hòa vào tiếng sóng vỗ ì oạp dưới chân cống.

Ngay trước mắt họ, tấm van bằng thép dày cộp nặng cả tạ đã được hạ xuống sát đáy, đóng sập lại một cách hoàn hảo, phong tỏa hoàn toàn lối vào của dòng nước sông đang lờ lợ mùi muối. Motor điện phía trên vẫn còn hơi ấm, chứng tỏ nó vừa hoàn thành nhiệm vụ chỉ cách đây vài phút, chính xác tại thời điểm app báo động văng lên.

Hệ thống IoT do bàn tay thô ráp của Vũ lắp ráp vật lý, và do bộ não thiên tài của Tú viết mã lệnh, đã hoạt động chính xác đến từng mili-giây. Nó đã tự động ngắt cống trước khi bất kỳ một giọt nước mặn nào kịp tràn vào cứu sống cả khu vườn.

"Đóng... đóng cống rồi." Vũ thì thào, giọng nói khàn đi vì xúc động xen lẫn sự nhẹ nhõm tột độ. Anh quay lại nhìn Tú, ánh mắt ngập tràn sự thán phục. "Thuật toán của em... nó chạy rồi."

Tú thở hắt ra, hai tay chống gối thở dốc. Khóe môi cô dần cong lên thành một nụ cười rạng rỡ của người chiến thắng.

Nhưng mọi chuyện chưa dừng lại ở đó. Điện thoại của Tú vẫn tiếp tục rung lên bần bật với những thông báo đẩy (push notifications) liên tục.

Vũ tò mò tiến lại gần ngó vào màn hình.

Trên giao diện hệ thống, mô-đun (module) mang tên "Auto Broadcast" (Phát thanh tự động) – một tính năng phụ mà Tú viết thêm vào đêm thức trắng vừa qua – đang hoạt động hết công suất. Dựa trên danh bạ mà cô thu thập từ chú Năm cán bộ xã, hệ thống đang đồng loạt bắn hàng loạt tin nhắn SMS và Zalo với nội dung khẩn cấp đến từng hộ dân trong cù lao.

[CÙ LAO XANH BÁO ĐỘNG] Nước sông đang nhiễm mặn 4‰. Bà con vui lòng ra đóng cống lập tức để bảo vệ vườn tược!

Chỉ chưa đầy năm phút sau khi tin nhắn tự động được phát đi, cả một vùng cù lao chìm trong bóng tối bỗng chốc bừng sáng. Những ngọn đèn pin loang loáng quét qua quét lại dọc hai bờ sông. Tiếng chó sủa râm ran, tiếng người í ới gọi nhau thất thanh văng vẳng trong gió.

"Bà Tám ơi đóng cống mau!" "Trời đất ơi, sao mặn lên giờ này! Lẹ lên xả motor xuống!"

Nhờ lời cảnh báo được gửi đi với tốc độ ánh sáng của hệ thống số, cả xóm cù lao đã kịp thời bừng tỉnh, tranh thủ từng phút giây để hạ cổng cống, bảo vệ khối tài sản khổng lồ của cả gia đình trước thảm họa tàn khốc của thiên nhiên.

Sáng hôm sau.

Tờ mờ sáng, khi lớp sương mù còn chưa tan hết, khoảng sân gạch trước nhà Quốc Vũ đã chật ních người. Gần chục hộ nông dân trồng cây ăn trái xung quanh, dẫn đầu là chú Năm và bà Tám, đã kéo đến rần rần. Người xách theo mấy cặp gà trống thiến, người ôm theo giỏ xoài cát chu to bự, người xách chục trứng vịt đồng.

"Trời phật ơi, qua không nhờ cái tin nhắn tự động gì đó của tụi bây là cái vườn bưởi da xanh nhà bà Tám đi đứt hết rồi!" Bà Tám vỗ đùi đen đét, túm lấy tay Tú mà lắc lắc đầy biết ơn. Sáng nay ra đo lại, nước sông mặn chát như nước biển, bà hú vía khi thấy cống nhà mình đã kịp đóng kín nhờ tin nhắn lúc 4 giờ sáng.

Chú Năm thì cười tít mắt, vỗ vai Vũ cái độp muốn lún cả bả vai. "Tao nói đâu có sai! Mày làm cái hệ thống này quá xá hay. Cả xóm này nợ hai đứa bây một ân tình lớn đó."

Rồi chú quay sang đám đông, hắng giọng oang oang: "Bà con thấy chưa! Cái app thần kỳ của vợ chồng thằng Vũ cứu sống cả cái cù lao này rồi đó! Phen này mang đi thi cấp Tỉnh, tao cá là ôm cái giải Nhất về luôn chứ chẳng chơi!"

Cụm từ "vợ chồng thằng Vũ" thốt ra từ miệng chú Năm vô cùng trơn tru, tự nhiên, và ngay lập tức được cả đám đông nông dân gật gù phụ họa như một chân lý hiển nhiên. Trong mắt những người dân quê chân chất này, một trai một gái ở sát vách, lại cùng nhau làm ra một thứ "phép màu" to lớn như vậy, thì chỉ có thể là vợ chồng ăn ý với nhau mà thôi.

Vũ đang loay hoay phụ bưng mấy giỏ trái cây, nghe đến hai chữ "vợ chồng", động tác của anh lập tức khựng lại. Quả bưởi da xanh suýt nữa thì rớt trúng ngón chân. Trạng thái "treo máy" quen thuộc lại ập đến. Anh đưa tay gãi gãi gáy, vành tai dưới vành nón lá đã đỏ lựng lên đến tận mang tai. Lần này, anh không hề lên tiếng đính chính hay xua tay từ chối như mọi bận, chỉ cúi gầm mặt cười trừ một cách đầy cam chịu nhưng lại ngập tràn hạnh phúc.

Ngọc Tú đứng ngay bên cạnh, chứng kiến bộ dạng ngượng ngùng đáng yêu của gã "chồng kiêm thợ vườn bảo dưỡng" của mình, khóe môi khẽ nhếch lên một nụ cười cực kỳ tự mãn. Cô nhẹ nhàng khoác tay bà Tám, giọng điệu ngọt ngào pha chút lém lỉnh:

"Dạ có gì đâu bà Tám. Trách nhiệm bảo vệ môi trường chung mà. Nhưng bà nhớ nghen, có đi thi cấp Tỉnh, bà con phải bỏ phiếu bầu chọn cho 'vợ chồng con' đó nha!"

Câu nói hùa theo không chút ngượng ngùng của Tú khiến đám đông được dịp cười rần rần thích thú, còn Quốc Vũ thì ho sặc sụa vì ngụm trà vừa đưa lên miệng.

Buổi sáng rộn rã tiếng cười dần trôi qua. Khi xóm giềng đã ra về hết, chỉ còn lại hai người đứng trước trạm điều khiển trung tâm.

Tú nhìn vào màn hình máy tính bảng.

Sự cố nhiễm mặn đêm qua không chỉ cứu được hàng chục hecta hoa màu của người dân, mà về mặt kỹ thuật, nó chính là một bài kiểm tra sức chịu đựng (Stress-test) hoàn hảo nhất mà thiên nhiên đã ưu ái ban tặng cho hệ thống "Cù Lao Xanh". Bộ dữ liệu (Data Log) thu thập được từ sự cố đêm qua chính là bằng chứng thép không thể chối cãi về tính thực tiễn và sức mạnh bảo vệ môi trường của dự án.

Bộ hồ sơ dự thi cấp Tỉnh đã được đóng dấu "Hoàn hảo".

Vũ bước tới đứng cạnh cô. Anh không nhìn vào màn hình, mà cúi xuống nhìn khuôn mặt rạng rỡ của Tú. Ánh mắt anh sâu thẳm, chất chứa một sự tự hào vô bờ bến. Lần đầu tiên, anh đưa tay ra, chủ động nắm lấy bàn tay nhỏ nhắn của cô, đan mười ngón tay vào nhau thật chặt.

"Cảm ơn em." Anh thì thầm. "Sếp Tú."

Tú siết nhẹ lại tay anh, ngẩng đầu lên mỉm cười kiêu hãnh.

Dự án Cù Lao Xanh đã chính thức bước qua giai đoạn thử nghiệm (beta) thành công rực rỡ, sẵn sàng cho một đợt triển khai (deploy) quy mô lớn. Và cùng với nó, "danh phận" của cô cũng đã được cả cù lao này công nhận, đóng dấu bảo mật không thể nào hack được nữa.