Chương 4: Kê Đơn và Lợi Nhuận

Cơn mưa rào đầu mùa hạ trút xuống Bình Đông không làm dịu đi cái nóng oi ả của khu công nghiệp, mà còn kéo theo một đợt dịch cúm mùa lây lan nhanh chóng.

Mới tám giờ sáng, dãy ghế nhựa đúc ở sảnh ngoài của phòng khám Nam An đã chật kín người. Tiếng ho sù sụ, tiếng khóc nghèn nghẹt của trẻ nhỏ hòa lẫn với tiếng quạt trần kêu cót két.

Đặng Diệp Chi mặc chiếc áo blouse trắng tinh khôi, đứng sau quầy thuốc vách kính, thoăn thoắt phân loại từng đơn thuốc. Bảng báo cáo thu chi tối qua vẫn còn ám ảnh trong tâm trí cô. Áp lực dòng tiền để trả lương nhân viên tháng tới và tiền nợ gia đình đang đè nặng. Thực tâm, bán được những vỉ kháng sinh liều cao hay những chai dịch truyền đắt tiền chính là cách nhanh nhất để tối đa hóa lợi nhuận cho một phòng khám tư. Thế nhưng, ranh giới đạo đức của một Dược sĩ lâm sàng chưa bao giờ cho phép cô vượt qua lằn ranh đó.

"Cô bán cho tôi hai liều kháng sinh mạnh nhất, loại nào của Pháp hay Mỹ ấy. Cả một chai đạm truyền tĩnh mạch nữa!"

Người đàn ông trạc năm mươi tuổi, dáng vẻ khắc khổ, mặc chiếc áo công nhân màu xanh lam bám đầy bụi xi măng, đập mạnh tờ giấy khám bệnh xuống mặt kính. Chú tên Hoàng, một thợ xây lành nghề ở công trình chung cư cách đó ba dãy phố. Khuôn mặt chú đỏ gay vì sốt, hơi thở nặng nhọc, nhưng giọng nói vẫn cố át đi sự mệt mỏi.

Chi cầm tờ phiếu khám lên. Các chỉ số sinh tồn và kết quả xét nghiệm máu tại chỗ mà Hoàng Minh Triết vừa thực hiện cho thấy rõ ràng đây là một đợt nhiễm siêu vi trùng thông thường. Hoàn toàn không có dấu hiệu nhiễm khuẩn.

"Chú Hoàng, kết quả bạch cầu của chú hoàn toàn bình thường. Chú chỉ bị sốt siêu vi do thay đổi thời tiết." Chi nhẹ nhàng giải thích, tay nhặt mấy vỉ Paracetamol và vitamin C bỏ vào túi zip. "Cháu chỉ kê cho chú thuốc hạ sốt, giảm đau và bù điện giải. Chú về nghỉ ngơi, uống nhiều nước, tầm ba ngày là sẽ tự khỏi. Hoàn toàn không được truyền đạm hay uống kháng sinh lúc này, vừa tốn tiền vô ích vừa bắt gan thận phải làm việc quá tải."

Người thợ xây nhíu mày, vung tay đẩy ngược túi thuốc lại phía Chi: "Tôi nói cô không hiểu à? Ba ngày nghỉ làm là mất toi một triệu rưỡi tiền công. Vợ tôi đang ốm ở quê, con thì đến hạn đóng học phí. Tôi không có thời gian nghỉ! Bác sĩ trước kia ở quê tôi, cứ ốm là tiêm một mũi, cho một nắm thuốc xanh đỏ uống vào là hôm sau vác xi măng ầm ầm. Cô cứ bán cho tôi thuốc mạnh nhất, tôi có tiền trả đàng hoàng!"

---

"Chú Hoàng, kháng sinh không phải là thần dược cắt cơn sốt. Tiêm hay truyền dịch bừa bãi khi không có chỉ định có thể gây sốc phản vệ nguy hiểm đến tính mạng." Khí chất sắc lạnh của một Dược sĩ lâm sàng từng quản lý hàng ngàn danh mục thuốc ở viện trung ương bắt đầu bộc lộ. Cô kiên quyết không nhượng bộ.

Người thợ xây tức giận, đập mạnh bàn tay thô ráp xuống mặt quầy kính đánh rầm một tiếng, khiến vài bệnh nhân đang ngồi chờ phải giật mình quay lại.

"Vớ vẩn! Bệnh viện lớn thì không nói, chứ cái phòng khám cỏ này của các người bày đặt chê tiền à?" Chú Hoàng giật lấy túi thuốc hạ sốt, ném phịch xuống sàn nhà. "Không bán thì thôi! Tôi sang phòng khám Vạn Tâm ở ngã tư ngoài kia. Ở bên đó người ta phục vụ tận răng, thuốc tây thuốc ta gì cũng có, uống vào là khỏe re. Đợi đấy, tôi sẽ bảo anh em công trường tẩy chay cái phòng khám rởm đời của các cô!"

Lời đe dọa mang theo sự giận dữ của một người lao động cùng cực bị bệnh tật dồn ép. Phòng chờ bỗng chốc im phăng phắc. Vài bệnh nhân bắt đầu xì xầm to nhỏ. Vạn Tâm là một phòng khám tư nhân lớn nhất nhì khu này, đã hoạt động được ba năm và rất sành sỏi trong việc chiều lòng tâm lý "muốn khỏi bệnh thần tốc" của công nhân nghèo. Nếu bị tẩy chay ngay lúc này, nguồn thu duy nhất của Nam An sẽ đứt đoạn.

---

Cánh cửa kính của phòng khám bệnh đột ngột mở ra.

Hoàng Minh Triết bước ra, áo blouse phẳng phiu không một nếp gấp, chiếc ống nghe Littmann đen nhám vắt hờ trên cổ. Sự ồn ào của sảnh chờ dường như bị đè bẹp bởi áp lực bức người tỏa ra từ vóc dáng cao lớn và khuôn mặt điềm tĩnh đến lạnh lẽo của anh.

Triết từ tốn cúi xuống nhặt túi thuốc trên sàn nhà lên, thổi sạch bụi, rồi bước tới đứng song song cạnh Đặng Diệp Chi. Sự hiện diện của anh như một bức tường thành kiên cố che chắn cho cô gái nhỏ bé bên cạnh.

"Chào chú Hoàng." Triết lên tiếng, chất giọng trầm ấm nhưng đanh thép vang lên. "Chú nói đúng, uống kháng sinh phổ rộng liều cao bây giờ có thể ức chế cơ thể, giúp chú tỉnh táo tạm thời để ra công trường ngày mai. Nhưng chú có biết men gan của chú hiện tại đang cao gấp đôi người bình thường do thói quen uống rượu đế mỗi tối không?"

Người thợ xây hơi khựng lại, đôi mắt vằn tia máu chớp chớp để lộ vẻ chột dạ.

Triết vẫn nhìn thẳng vào mắt bệnh nhân, không lớn tiếng, không mắng mỏ, chỉ dùng sự logic tàn khốc của y khoa để bóc trần sự thật: "Nếu bây giờ tôi bán cho chú liều kháng sinh mạnh theo yêu cầu, gan và thận của chú sẽ phải gồng mình đào thải độc tố đến mức kiệt quệ. Lần sau chú ốm thật, loại thuốc hôm nay sẽ bị kháng hoàn toàn. Chú muốn đi làm thêm hai ngày để kiếm một triệu rưỡi bù đắp học phí, hay muốn sang năm phải nằm viện chạy thận nhân tạo cả đời, biến mình thành gánh nặng vĩnh viễn cho con chú?"

---

Khí thế hừng hực của chú Hoàng nhanh chóng bị dập tắt trước những lời phân tích bệnh học sắc bén nhưng đầy tình người của Triết. Tuy nhiên, lòng tự ái của một người lớn tuổi vẫn khiến chú cố vớt vát thể diện. Chú thò tay vào túi quần, móc ra một vỏ hộp thuốc bằng giấy đã nhàu nát, in toàn ký tự nước ngoài rực rỡ.

"Nhưng... nhưng tháng trước tôi cũng ốm thế này. Sang bên Vạn Tâm, ông bác sĩ bên đấy bán cho tôi hộp thuốc ngoại nhập khẩu này. Nửa triệu một hộp cơ đấy! Đắt xắt ra miếng, uống hai viên là tỉnh như sáo. Các người chỉ toàn kê dăm ba cái thuốc nội rẻ tiền nên mới lâu khỏi!" Chú Hoàng vỗ vỗ vào vỏ hộp thuốc như để chứng minh uy tín.

Diệp Chi liếc mắt nhìn vỏ hộp. Đôi lông mày thanh tú của cô khẽ nhếch lên, sự sắc sảo của một chuyên gia dược lâm sàng ánh lên trong đáy mắt. Cô cầm lấy vỏ hộp, ngón tay thoăn thoắt bấm mở cổng thông tin tra cứu của Cục Quản lý Dược trên điện thoại di động.

Chỉ ba giây sau, Chi xoay màn hình điện thoại về phía chú Hoàng, chỉ vào dãy số nhỏ xíu in chìm ở góc khuất của vỏ hộp.

"Chú Hoàng, chú cùng mọi người ở đây nhìn kỹ dãy số này nhé. Số đăng ký bắt đầu bằng chữ VD là thuốc sản xuất trong nước, VN là thuốc nhập khẩu. Còn số trên vỏ hộp này bắt đầu bằng số công bố tiêu chuẩn cơ sở, hoàn toàn không hề có ký hiệu thuốc."

Chi gõ nhẹ ngón tay lên màn hình, giọng nói vang vọng rành rọt khắp sảnh chờ để tất cả bệnh nhân cùng nghe thấy sự thật: "Đây hoàn toàn không phải là thuốc chữa bệnh. Nó chỉ là một loại thực phẩm chức năng bổ sung kẽm và vài loại vitamin nhóm B được thiết kế bao bì cho giống thuốc ngoại. Giá nhập buôn nguyên hộp của nó chưa tới ba mươi ngàn đồng. Họ bán cho chú nửa triệu và tiêm nhiễm vào đầu chú rằng nó là thần dược chữa bách bệnh ngoại nhập?"

Sự thật trần trụi khiến chú Hoàng đứng sững như bị sét đánh. Những bệnh nhân xung quanh bắt đầu ồ lên phẫn nộ, có người vội vã lôi những đơn thuốc cũ của Vạn Tâm ra kiểm tra.

"Chú thấy khỏe ngay lập tức không phải vì loại 'thuốc ngoại' này." Chi nói tiếp, tông giọng đã dịu đi phần nào khi thấy bờ vai người công nhân chùng xuống. "Mà vì trong đơn tiêm hôm đó của chú, họ đã lén dùng Corticoid liều cao – một loại hóc môn ức chế miễn dịch cực mạnh. Nó làm chú dứt sốt tức thời để lấy lòng tin, nhưng lại phá hủy hệ miễn dịch và gây mục xương nếu lạm dụng. Bác sĩ Triết và tôi làm nghề y, chúng tôi thà mất đi doanh thu từ bệnh nhân, chứ tuyệt đối không kê đơn đổi lấy tính mạng của chú."

Người thợ xây khắc khổ run run cầm lại túi Paracetamol và bù điện giải mười ngàn đồng từ tay Triết. Môi chú mấp máy không nói nên lời, hai vành mắt đỏ lên vì vừa tức giận kẻ lừa đảo, vừa ân hận vì sự hồ đồ nóng nảy của mình. Chú lí nhí nói lời xin lỗi, cẩn thận nhét túi thuốc rẻ tiền nhưng an toàn vào ngực áo, rồi xách đồ nghề lặng lẽ đi về.

---

Sự kiện "bóc phốt thuốc giả" và từ chối kê đơn bừa bãi ngay tại sảnh chờ như một mồi lửa ném vào đồng cỏ khô.

Chỉ trong vòng vài ngày, qua những lời truyền miệng râm ran trong các xưởng may và công trường, công nhân bắt đầu rỉ tai nhau về một phòng khám mới mở nơi "bác sĩ thà đuổi khách chứ không chịu bán thuốc đắt". Hàng dài bệnh nhân từ các phòng khám đối thủ ùn ùn kéo sang Nam An. Có những ngày, số thứ tự lấy số khám bệnh vượt qua con số một trăm năm mươi, một kỷ lục đối với phòng khám vùng ven mới mở.

Dòng tiền dương bắt đầu tăng vọt giúp Chi giải tỏa được áp lực tài chính, nhưng đổi lại, cả cô và Triết đều kiệt sức hoàn toàn. Sự quá tải khiến họ bắt buộc phải đối mặt với bài toán mở rộng nhân sự gấp rút.

Bản tin tuyển dụng vừa dán trước cửa chưa đầy hai ngày, Nam An đã đón chào hai mảnh ghép vô cùng quan trọng.

Người đầu tiên là chị Mai, ba mươi tám tuổi, một điều dưỡng trưởng kỳ cựu từng làm việc ở phòng cấp cứu tuyến tỉnh. Vừa bước vào phòng phỏng vấn, thay vì trình bày hồ sơ lý lịch, chị Mai đã xắn tay áo, lấy ven tĩnh mạch cho một ca bệnh nhi đang giãy giụa khóc lóc chỉ trong đúng một lần chọc kim êm ru.

Diệp Chi ngay lập tức ký hợp đồng. Chị Mai không chỉ vững tay nghề mà còn mang một đôi mắt quan sát vô cùng sắc sảo. Với biệt danh "camera chạy bằng cơm", không có biến động nào trong phòng khám lọt qua khỏi tầm mắt của chị. Ngay từ tuần đầu tiên làm việc, chị đã tinh ý nhận ra thói quen kỳ lạ của bác sĩ Triết: Dù mệt mỏi đến đâu, anh luôn cố tình xếp ca trực đêm của mình trùng với lịch chốt sổ sách của cô Giám đốc Vận hành trẻ tuổi, chỉ để lặng lẽ pha cho cô một ly nước ấm. Nhưng chị chỉ tủm tỉm cười, tuyệt nhiên không nói ra.

Người thứ hai là bác sĩ Tuấn, hai mươi lăm tuổi, vừa cầm tấm bằng tốt nghiệp loại giỏi Đại học Y Yersin. Trái ngược với vẻ trầm tĩnh, già dặn của Triết, Tuấn là một bầu nhiệt huyết thanh xuân rực rỡ, nói nhiều, hay cười và thỉnh thoảng hơi vụng về lóng ngóng trong giao tiếp với bệnh nhân.

Tuy nhiên, lý do Tuấn từ chối các phòng khám lớn ở trung tâm để lặn lội về vùng ven Bình Đông lại rất đơn giản.

"Anh Triết là thần tượng thời đại học của em!" Tuấn dõng dạc tuyên bố trong buổi phỏng vấn, đôi mắt sáng rực sùng bái nhìn vị bác sĩ trưởng chuyên môn. "Bài báo cáo về phẫu thuật nội soi ổ bụng của anh ở hội nghị Ngoại khoa năm ngoái em đã thuộc nằm lòng từng chữ. Em muốn được học hỏi trực tiếp từ bàn tay vàng của khoa Ngoại!"

Triết khẽ gật đầu, khuôn mặt không chút biến sắc, nhưng ánh mắt ánh lên sự công nhận trước ngọn lửa đam mê của chàng trai trẻ. Anh đánh dấu tích vào hồ sơ của Tuấn: "Ngày mai bắt đầu làm việc. Đọc thuộc danh mục thuốc cấp cứu của cô Chi trước khi nhận ca."

Sự xuất hiện của chị Mai và bác sĩ Tuấn đã thổi một luồng sinh khí mới mẻ, ồn ào và đầy sức sống vào Nam An. Lần đầu tiên kể từ khi rời bỏ tháp ngà bệnh viện công, Diệp Chi cảm nhận được rõ ràng hình hài của một "đội ngũ". Khi nhìn Triết đang kiên nhẫn hướng dẫn Tuấn cách đọc phim X-quang lồng ngực, còn chị Mai thì thoăn thoắt phụ giúp cô kiểm đếm kho thuốc, khóe môi Chi khẽ cong lên một nụ cười rạng rỡ và an tâm.

Sóng gió của những ngày đầu khởi nghiệp trên thương trường y tế vẫn còn chờ phía trước, nhưng ít nhất lúc này, họ không còn đơn độc trên chiến tuyến bảo vệ sự sống và y đức của chính mình.