KỲ ÁN DƯỚI TRĂNG

Chương 8: Phát Minh Vĩ Đại - Sổ Zalo Truyền Tay

Vài ngày sau cuộc đại cải tổ quy trình tuần tra, an ninh của huyện Bình Lục được siết chặt đáng kể. Đám nha dịch không còn dám lơ là, vắt chân ngủ gật nhờ hệ thống điểm danh bằng thẻ tre giấu trong các ngõ ngách. Tuy nhiên, một lỗ hổng chí mạng khác của bộ máy điều tra cổ đại bắt đầu lộ rõ trước con mắt khắt khe của Đội trưởng Cảnh sát Hình sự Hạ Lam: Sự yếu kém, chậm chạp trong thông tin liên lạc.

Sự việc bùng phát vào đêm thứ năm. Một vụ ẩu đả lớn bằng hung khí xảy ra tại tửu lâu phía tây thị trấn, cách nha môn hơn hai dặm đường. Đội tuần tra hai người của Trương Hùng phát hiện ra vụ việc ngay từ đầu, nhưng họ không đủ sức trấn áp hàng chục gã giang hồ say xỉn, tay lăm lăm dao rựa. Trương Hùng buộc phải để một người ở lại ẩn nấp theo dõi, còn bản thân thì vắt chân lên cổ chạy thục mạng về nha môn gọi tiếp viện.

Kết quả là gì? Mất gần ba mươi phút chạy bộ bứt tốc, cộng thêm mười lăm phút đánh thức lính tráng đang ngái ngủ, Tri huyện Lê Nhật Minh và Hạ Lam dẫn quân tới nơi thì tửu lâu đã bị đập nát bét. Đám giang hồ đã tẩu tán sạch sẽ không để lại dấu vết, chỉ để lại một đống thương binh rên rỉ, máu me be bét và lão chủ quán khóc lóc thảm thiết tiếc của.

Hạ Lam đứng giữa đống bàn ghế gãy vụn, tức tối đá văng một vò rượu vỡ lăn lóc dưới chân. Bàn tay cô vỗ nhẹ vào đai lưng bên hông phải theo thói quen - nơi từng đeo chiếc bộ đàm Motorola siêu nhạy chống nước.

"Chậm! Quá chậm chạp!" Cô gắt gỏng nói với Tri huyện Minh, người cũng đang chống tay lên gối thở dốc vì chạy bộ đường dài. "Nếu có bộ đàm, tôi chỉ cần ấn nút, đọc tọa độ, ba mươi giây sau toàn bộ lực lượng sẽ được huy động bao vây kín khu vực. Chứ không phải đợi cả một canh giờ trôi qua để đến dọn dẹp tàn cuộc, nhặt nhạnh vỏ chai thế này!"

"Bộ đàm... là thứ pháp bảo truyền âm ngàn dặm gì của quê hương cô sao?" Lê Nhật Minh vuốt mồ hôi trán, nhăn mặt hỏi han. "Nha môn chúng ta nghèo nàn, không có đủ kinh phí mua ngựa chiến cho từng nha dịch, việc truyền tin bằng đôi chân người quả thực rất mất thời gian. Bổn quan dù muốn cũng lực bất tòng tâm."

Đêm đó, khi trở về nha môn, Hạ Lam không ngủ. Cô chong đèn dầu ngồi trong thư phòng của mình, gõ nhịp những ngón tay xuống bàn gỗ liên tục, vắt óc suy nghĩ. Không có điện, không có sóng vô tuyến vô hình, không có điện thoại thông minh. Cô bắt buộc phải tạo ra một mạng lưới "Internet chạy bằng cơm" hiệu quả nhất, tốc độ cao nhất có thể trong giới hạn của thời đại này.

Gần canh ba, cánh cửa thư phòng khẽ mở. Lê Nhật Minh bước vào, trên tay bưng một khay gỗ nhỏ đựng ấm trà hoa cúc tỏa hương ngào ngạt và một đĩa bánh đậu xanh. Dù thân là quan phụ mẫu, anh không ngần ngại vứt bỏ thân phận, tự tay mang đồ ăn khuya bồi bổ cho vị "Sư gia đặc biệt" của mình.

"Vẫn còn cay cú vụ ẩu đả hụt lúc tối sao?" Minh đặt khay trà xuống bàn, kéo ghế ngồi đối diện cô, ánh mắt hiện lên vẻ quan tâm.

"Ngài Minh này, để truyền một thông điệp từ điểm A đến điểm B trong thời đại của ngài, người ta thường dùng cách nào?" Hạ Lam không vội uống trà, đi thẳng vào vấn đề trọng tâm.

"Thì dùng người chạy bộ mang thư bằng giấy sáp. Hỏa tốc hơn thì dùng khoái mã (ngựa chạy nhanh) thay ca tại các trạm dịch. Xa nữa thì dùng chim bồ câu đưa thư, hoặc đốt lửa tín hiệu trên tháp canh báo động," Minh trả lời rành rọt, như đọc thuộc lòng sách binh pháp.

"Quá cồng kềnh, chậm chạp và đắt đỏ cho công tác tuần tra trị an cấp bách hằng ngày của một huyện nhỏ," Hạ Lam lắc đầu, bác bỏ tất cả. "Chim bồ câu không thể bay vào ban đêm và cũng không thể thả ở mọi con ngõ hẹp. Tháp canh bằng lửa thì chỉ báo động được có biến, chứ không truyền đạt được chi tiết sự việc cụ thể. Ngựa thì chúng ta nghèo, không có tiền mua. Thứ chúng ta đang thiếu là một hệ thống nhắn tin tức thời - Instant Messaging."

Thấy vẻ mặt ngơ ngác, cau mày của Tri huyện, Hạ Lam mỉm cười. Cô kéo lấy tập giấy dó trên bàn, mài thỏi mực tàu, cầm một cây bút lông nhỏ xíu lên. Tuy không quen dùng bút lông mềm oặt, nhưng với nét chữ cứng cáp, dứt khoát, cô nhanh chóng phác thảo ra một thứ hình vẽ kỳ lạ.

"Ngài hãy xem," Hạ Lam đẩy tờ giấy về phía Minh. "Khuyết điểm lớn nhất của đám nha dịch khi đi báo tin hỏa tốc là gì? Là họ vừa chạy vừa thở hồng hộc, lúc về đến nha môn thì nói năng lủng củng, trình bày sự việc bằng thói quen dài dòng văn tự, thưa bẩm rườm rà. 'Bẩm đại nhân, đêm nay trăng thanh gió mát, bỗng nhiên có bọn giang hồ to con...' - Nghe xong cái câu rào trước đón sau ề à đó thì kẻ trộm đã chạy bộ tẩu thoát sang tận huyện bên cạnh rồi."

Lê Nhật Minh bật cười khanh khách vì sự ví von quá chân thực và hài hước. "Đúng là như vậy. Bệnh của kẻ dưới là sợ nói thiếu lễ nghĩa, ngắn gọn quá sẽ bị trách phạt là vô lễ với bề trên."

"Vậy nên, tôi sẽ tiêu diệt thói quen cổ hủ đó bằng cái này," Hạ Lam gõ ngón tay cồm cộp vào tờ giấy.

Trên giấy không phải là một bức thư với những câu chữ uyển chuyển, mà là một biểu mẫu (form) được kẻ thành các ô vuông vức, rõ ràng bằng những đường thẳng tắp.

Hạ Lam chỉ tay vào từng phần trên hình vẽ: "Đây là nguyên mẫu của một cuốn sổ tay loại nhỏ, cỡ bằng lòng bàn tay, có thể nhét vừa vặn trong túi áo trong của nha dịch. Bên trong cuốn sổ, thay vì để giấy trắng trơn, tôi sẽ yêu cầu thợ mộc khắc một bản in bằng gỗ để in hàng loạt cái biểu mẫu này lên mọi trang giấy. Cấu trúc của nó vô cùng tối giản."

Cô giải thích cặn kẽ: "Dòng đầu tiên, in sẵn chữ: [Giờ] và [Địa điểm]. Người báo tin chỉ việc điền nhanh canh mấy, hẻm nào, tốn đúng hai chữ. Dòng thứ hai: [Tình huống]. Thay vì bắt họ viết dài dòng miêu tả, tôi tạo ra các ô vuông nhỏ xíu để họ chỉ việc dùng cọ quẹt một dấu 'X' (dấu thập) vào. Có in sẵn các ô: [Trộm cướp], [Đánh nhau/Hung khí], [Cháy nhà], [Án mạng], [Bất thường khác]. Dòng thứ ba: [Yêu cầu chi viện]. Cũng là các ô vuông đánh dấu: [Cần X người], [Cần mang theo nước chữa cháy], [Cần Ngỗ tác pháp y]. Và một ô trống nhỏ ở phần nửa dưới để nha dịch vẽ phác thảo mũi tên hướng đi trốn của hung thủ nếu cần thiết."

Tri huyện Minh trợn tròn hai mắt, cầm tờ giấy lềnh bềnh lên xem xét cẩn thận như đang chiêm ngưỡng một bức thư pháp tuyệt đỉnh của vương gia. Khái niệm "biểu mẫu trắc nghiệm đánh dấu" này là một tư duy quản trị khoa học đi trước thời đại hàng ngàn năm. Nó tước bỏ một cách tàn nhẫn mọi sự rườm rà, phù phiếm của văn tự cổ điển, tập trung hoàn toàn vào lượng thông tin cốt lõi nhất, chính xác nhất và đặc biệt là tốn ít thời gian ghi chép nhất.

"Chỉ cần đánh dấu chữ thập bằng mực vào các ô in sẵn tương ứng? Kể cả một tên nha dịch dốt nát, chữ tác đánh chữ tộ không biết viết văn dài dòng, cũng có thể lập tức hoàn thành tờ giấy báo cáo hỏa tốc này trong vòng đếm từ một đến năm?" Giọng Lê Nhật Minh hơi run lên vì phấn khích tột độ. Anh với bộ óc thông minh đã lập tức nhận ra giá trị thực tiễn khổng lồ của tấm biểu mẫu đơn giản này.

"Chính xác. Viết một tờ báo cáo bằng cách tích dấu chéo chỉ mất vỏn vẹn năm giây đồng hồ," Hạ Lam mỉm cười tự hào, nhấp một ngụm trà hoa cúc cho nhuận họng. "Và phần thứ hai quan trọng không kém của hệ thống này là 'Sóng truyền tín hiệu'."

"Sóng... truyền tín hiệu?" Minh lặp lại cái từ ngữ hiện đại kỳ lạ.

"Chúng ta không có ngựa chiến, nhưng chúng ta có một nguồn tài nguyên nhân lực dồi dào, chạy cực nhanh, thông thuộc mọi đường đi lối lại khắp huyện Bình Lục hơn bất kỳ ai, và giá nhân công lại cực kỳ rẻ mạt," Hạ Lam nhếch mép, ánh mắt lóe lên sự tinh ranh. "Đó là đám trẻ con ăn xin, những đứa bé mồ côi đánh giày chạy vặt lang thang trên đường phố."

Mắt Lê Nhật Minh sáng rực lên như đuốc. Anh đập tay mạnh xuống mặt bàn đánh chát một tiếng tán thưởng. "Tuyệt diệu! Kế hoạch quá tuyệt diệu! Bọn trẻ đó lanh lợi, thân hình nhỏ thó, luồn lách qua các ngõ hẻm chuột nhanh hơn đám nha dịch to xác gấp ba lần. Hơn nữa, tuyệt đối không một tên gian tặc nào để ý, đề phòng một đứa trẻ con đang chạy chơi trên đường vắng cả!"

"Đúng vậy," Hạ Lam gật đầu khẳng định. "Bắt đầu từ ngày mai, mỗi đội tuần tra hai người sẽ được phân công kèm theo một đứa trẻ làm liên lạc viên (giao liên). Đứa trẻ sẽ nhận lương ba đồng xu một đêm, chỉ việc nấp ở một góc tối an toàn gần đội tuần tra. Khi có biến cố, nha dịch lập tức rút cuốn sổ tay ra, quẹt nhanh vài đường mực đánh dấu vào ô, xé toạc tờ giấy đó ra đưa cho đứa trẻ. Đứa trẻ cất tờ giấy mỏng tang đó vào túi, vắt chân lên cổ chạy bộ theo đường chim bay ngắn nhất để đưa về nha môn."

Cô phác họa tiếp trên bàn bằng ngón tay thấm nước chè: "Tại nha môn, chúng ta sẽ thiết lập một 'Phòng Tổng Đài Chỉ Huy'. Trương Hùng hoặc một thủ lĩnh có trách nhiệm sẽ trực chiến ở đó. Nhận được tờ giấy báo cáo tình hình rõ ràng như ban ngày, anh ta lập tức điều động chính xác số lượng lính và trang bị vũ khí cần thiết đến đúng điểm nóng. Nếu cần ra lệnh ngược lại cho đội tuần tra đang phục kích, anh ta viết lệnh vào mặt sau tờ giấy, đứa trẻ lại chạy về đưa cho nha dịch. Một vòng tuần hoàn thông tin khép kín, nhanh gọn, tiết kiệm thời gian tuyệt đối."

Lê Nhật Minh không thể kiềm chế được sự ngưỡng mộ đang trào dâng mãnh liệt trong lồng ngực. Anh đứng bật dậy, chắp hai tay cúi người thi lễ sâu với Hạ Lam - một vị quan ngũ phẩm mặc áo gấm lại đi hành lễ kính trọng với một dân thường phụ nữ mặc áo đũi.

"Hạ Lam, tài trí quản trị của cô thực sự là bảo vật do trời ban cho Bình Lục. Hệ thống báo cáo nhanh này chắc chắn sẽ làm thay đổi hoàn toàn cục diện an ninh của huyện chúng ta. Bổn quan thực sự vô cùng tò mò, cái thứ biểu mẫu điền nhanh kết hợp với mạng lưới trẻ con chạy vặt này, ở quê hương cô người ta gọi nó là gì?"

Hạ Lam bật cười khúc khích, hàm răng trắng lóa lộ ra. Cô nhìn tờ biểu mẫu vuông vức trên bàn, nhớ lại cái ứng dụng nhắn tin màu xanh lam quen thuộc trên màn hình điện thoại cảm ứng mà cô dùng hàng ngày ở Cục Cảnh sát Hình sự để báo cáo tiến độ phá án với cấp trên.

"Ở quê hương tôi, để truyền tin nhắn nhanh cho nhau từ xa, người ta dùng một thứ công cụ gọi là Zalo," Hạ Lam mỉm cười đầy hoài niệm.

"Zalo? Một cái tên phát âm thật kỳ lạ và trúc trắc. Nó có nghĩa là gì?" Tri huyện tò mò nhíu mày.

"Nó... à," Hạ Lam bí từ, vội vàng đảo mắt bịa ra một lời giải thích sao cho hợp lý nhất với văn cảnh cổ đại. "Chữ 'Za' trong ngôn ngữ phương Tây quê tôi có nghĩa là 'Giao', chữ 'Lo' là viết tắt của 'Lưu'. Giao Lưu Nhanh. Tốc độ ánh sáng. Vậy nên, chúng ta sẽ gọi cuốn sổ in biểu mẫu này là 'Sổ tay tác chiến nhanh truyền tay', hay gọi tắt cho thân mật và dễ nhớ là 'Sổ Zalo'."

"Giao Lưu Nhanh... Sổ Zalo. Cái tên rất kêu, rất có khí thế tác chiến quân sự!" Lê Nhật Minh gật gù tâm đắc, hoàn toàn tin sái cổ vào lời giải thích đầy học thuật giả tạo của cô. "Được! Ngay sáng mai, bổn quan sẽ trích quỹ khẩn cấp của nha môn, cử người đến xưởng mộc thuê người thợ giỏi nhất khắc bản in hàng loạt cái 'Sổ Zalo' này. Đồng thời, giao cho Trương Hùng ra chợ thu nạp ngay hai chục đứa trẻ lanh lợi, cấp cho chúng một bộ quần áo đồng phục vải thô để làm 'Sóng tín hiệu truyền tin'."

Đêm đó, trong gian thư phòng ngập tràn mùi hương trầm ấm áp, vị quan trẻ tuổi đầy hoài bão và nữ điều tra viên thế kỷ 21 đã cùng nhau thức trắng đêm để cắm cúi hoàn thiện bản thiết kế đồ họa của cuốn "Sổ Zalo" đầu tiên trong lịch sử cổ đại.

Họ không hề hay biết rằng, chỉ vài ngày sau đó, thứ "Sổ Zalo" bằng giấy bản thô ráp và mực tàu đen nhánh này sẽ tạo ra một mạng lưới thông tin liên lạc mạnh mẽ, trơn tru đến mức khiến cho mọi băng đảng trộm cướp khét tiếng ở huyện Bình Lục phải khiếp vía bỏ xứ mà đi. Một phát minh vĩ đại ra đời từ sự thiếu thốn công nghệ, đánh dấu một bước tiến kỷ nguyên chói lọi trong việc áp dụng hệ thống chỉ huy tác chiến hình sự hiện đại vào ngay trong lòng bộ máy trị an phong kiến mục nát.