Chương 30: Ngày Trở Lại Rực Rỡ Và Phẫu Thuật Whipple

Sáu giờ ba mươi phút sáng.

Nắng đầu thu dịu dàng, trong trẻo chiếu xuyên qua khung cửa sổ kính trong suốt của căn hộ chung cư cao cấp, rải những vệt vàng ươm lên bờ vai rộng vững chãi của Trần Hoàng Nam. Hôm nay là một ngày đặc biệt. Là ngày đầu tiên anh chính thức bước chân quay lại chiến trường mổ xẻ sau hơn nửa năm dài đằng đẵng vắng bóng.

Nam đứng trước tấm gương lớn trong phòng ngủ, thong thả cài lại từng chiếc cúc áo sơ mi trắng tinh tươm. Lê Hạ An bước tới từ phía sau, vòng hai tay ôm lấy vòng eo săn chắc của anh, kiễng chân tựa cằm lên bờ vai anh một cách nũng nịu.

"Cảm giác thế nào, vị vua của Khoa Ngoại?" An hỏi, mỉm cười dịu dàng nhìn hình ảnh phản chiếu của hai người trông vô cùng xứng đôi trong gương. "Có thấy hồi hộp hay căng thẳng tay không?"

Nam xoay người lại, đưa tay véo nhẹ má cô một cái rõ kêu. "Trần Hoàng Nam tôi từ khi sinh ra không có khái niệm hồi hộp trong từ điển. Hôm nay, tôi sẽ cho cái bệnh viện này thấy thế nào là phẫu thuật thực sự. Bọn nội trú dạo này nhàn hạ, lười biếng quá đâm ra tay nghề thui chột, mổ lóng ngóng hết cả rồi."

"Vâng, vâng, Sếp Hắc Ám là vĩ đại nhất, là cái rốn của vũ trụ." An phì cười trêu chọc, giơ tay giúp anh vuốt phẳng cổ áo và thắt lại chiếc cravat lụa màu xanh đen cho ngay ngắn, chuẩn mực. "Hôm qua sếp Trọng chốt lịch mổ rồi đấy. Ca đầu tiên đón anh quay lại là phẫu thuật Whipple. Sếp Trọng đúng là biết cách 'chơi lớn', đẩy học trò vào chỗ chết."

Nam nhếch mép, một tia sáng sắc lẹm, ngạo nghễ lóe lên trong đôi mắt sâu thẳm của anh.

Phẫu thuật Whipple (cắt khối tá tụy) để điều trị ung thư đầu tụy được giới y khoa mệnh danh là một trong những đại phẫu phức tạp, tàn khốc và tốn sức nhất của ngoại khoa ổ bụng. Thời gian mổ thường kéo dài liên tục từ năm đến tám tiếng đồng hồ, đòi hỏi bác sĩ phải cắt bỏ một phần dạ dày, tá tràng, đầu tụy, ống mật chủ, túi mật... sau đó khâu nối vi phẫu tạo hình lại toàn bộ hệ thống tiêu hóa. Chỉ cần một sai sót nhỏ bằng sợi tóc, rò rỉ miệng nối tụy, bệnh nhân sẽ chết trong đau đớn vì viêm phúc mạc cấp.

Giao ca Whipple tử thần này cho một bác sĩ vừa mới hồi phục thần kinh tay chi trên, sếp Trọng không phải đang làm khó Nam, mà ông đang muốn dùng con bài khó nhất để dập tắt vĩnh viễn, tàn nhẫn mọi lời đàm tiếu, nghi ngờ đố kỵ của các khoa phòng khác về năng lực "bàn tay vàng" của học trò mình.

"Whipple thì Whipple. Khó thế mới thú vị, mới xứng tầm để tôi khởi động lại cổ tay." Nam xắn tay áo cài chiếc khuy măng sét cuối cùng, vỗ nhẹ lên mu bàn tay An. "Đi làm thôi, Điều dưỡng trưởng. Hôm nay cô rửa tay vô khuẩn phụ dụng cụ cho tôi đấy nhé."

Bảy giờ rưỡi sáng, Khoa Ngoại Tổng hợp Bệnh viện Đa khoa Đông Bình.

Ngay khi Nam và An vừa bước ra khỏi thang máy, một bầu không khí nhộn nhịp, rần rần như có hội đã ập tới. Tuấn Kiệt đang hớt hải kẹp nách bệnh án chạy đi lấy kết quả xét nghiệm máu, nhìn thấy Nam liền lập tức phanh gấp, đứng nghiêm trang dập gót chân giơ tay chào như sĩ quan quân đội.

"Báo cáo sếp Nam, bệnh án ca mổ Whipple phòng 1 đã chuẩn bị xong xuôi hoàn tất, dự trù thừa ba đơn vị khối hồng cầu. Xin sếp chỉ thị tiếp theo!" Kiệt cười toe toét, mắt híp lại.

Nam lườm Kiệt một cái sắc như dao, buông một câu lạnh tanh, tàn nhẫn. "Đi cắt tóc đi. Bác sĩ ngoại khoa mổ xẻ mà để tóc tai dài luộm thuộm như ca sĩ K-pop thế kia, lát nữa lúc cúi xuống mổ, tóc rụng vào ổ bụng bệnh nhân nhiễm trùng thì tôi gọt đầu bôi vôi cậu cạo trọc luôn đấy."

"Dạ rõ thưa sếp! Đang giờ giao ca em chạy ra cổng viện đi tông đơ 3 phân luôn ạ!" Kiệt gãi đầu chạy đi, nhưng mặt vẫn hớn hở ra mặt. Bị sếp mắng mỏ, soi mói chứng tỏ sếp đã hoàn toàn khỏe mạnh, cái nết "mỏ hỗn" đã quay trở lại.

Chín giờ sáng. Khu phẫu thuật trung tâm.

Quy trình rửa tay vô khuẩn trước ca mổ diễn ra trong sự tĩnh lặng, trang nghiêm thiêng liêng. Nam đứng trước bồn rửa inox cảm ứng, lấy bàn chải xát xà phòng I-ốt từ bàn tay, kẽ móng tay lên đến tận khuỷu tay. Động tác của anh chậm rãi, cẩn trọng, tỉ mỉ như một nghi lễ tôn giáo.

Bàn tay phải của anh, nơi từng chịu sự tàn phá tàn bạo của thanh xà gồ gỗ lim, giờ đây trơn tru, mạnh mẽ. Những vết sẹo lồi lõm màu hồng nhạt vằn vện trên cẳng tay không làm anh xấu đi, mà ngược lại, nó trở thành những chiến tích huy hoàng của một người đàn ông đã bước qua ranh giới sống chết.

Rửa tay xong, Nam đi lùi vào phòng mổ số 1 bằng lưng để giữ vô khuẩn mặt trước. Lê Hạ An đã đứng đợi sẵn ở đó. Cô cẩn thận, thuần thục trải chiếc áo choàng phẫu thuật màu xanh vô khuẩn khoác lên người anh, buộc chặt dây sau lưng. Sau đó, cô xé vỏ mở gói găng tay phẫu thuật số 7.5.

Nam luồn hai tay vào găng. Cảm giác lớp cao su mỏng dính, ôm sát lấy từng ngón tay mát lạnh mang lại cho anh một sự hưng phấn mãnh liệt chạy rần rần dọc sống lưng. Đã nửa năm ròng rã rồi, anh khao khát cái cảm giác cầm dao này đến phát điên.

"Bắt đầu thôi." Nam bước tới vị trí mổ chính bên phải bệnh nhân, hai tay giữ nghiêm trước ngực. Sếp Trọng đứng đối diện phụ mổ 1, Tuấn Kiệt đứng chéo phụ mổ 2 cầm banh vén thành bụng.

"Dao mổ số 10." Nam xòe bàn tay phải ra, mắt không rời vùng phẫu thuật.

Một giây sau, không có sự chần chừ, cán dao inox lạnh ngắt nằm gọn gàng, chắc chắn trong tay anh. An không cần nhìn cũng biết lực đưa dao, góc độ chuôi dao thế nào là vừa vặn, thuận tay nhất với anh.

Bệnh nhân là một người đàn ông 60 tuổi bị ung thư đầu tụy xâm lấn. Sinh hiệu trên màn hình monitor đang đập đều đặn, tít tít nhịp nhàng.

Nam hít một hơi sâu, đôi mắt sắc lẹm, lạnh lùng khóa chặt vào vùng rạch đã được sát trùng vàng khè dung dịch Betadine. Anh hạ mũi dao nhọn xuống da.

Một đường rạch dài dọc giữa bụng từ mũi ức kéo thẳng tắp xuống qua rốn. Đường dao sắc ngọt, dứt khoát, không một lần nhấc dao, độ sâu hoàn hảo đi qua lớp mỡ vàng ươm dưới da mà không làm xước màng cân cơ cơ thẳng bụng.

"Dao điện. Gạc thấm máu." Giọng Nam vang lên đều đều, lạnh lùng, mang tính sát thương chuyên môn cực cao.

Anh dùng dao điện rạch lớp cân cơ, mở toang khoang ổ bụng. Khối u ác tính đầu tụy sần sùi hiện ra, màu sắc thâm xám nham nhở, đang chèn ép các mạch máu lớn xung quanh nó.

Giai đoạn bóc tách khối u bắt đầu. Đây là lúc nguy hiểm và căng thẳng nhất của Whipple. Đầu tụy nằm ôm sát tĩnh mạch cửa và động mạch mạc treo tràng trên – hai hệ thống mạch máu khổng lồ nuôi dưỡng ruột và gan của ổ bụng. Lớp màng phân cách chỉ mỏng như tờ giấy lộn. Chỉ cần mũi kìm bóc tách của Nam run nhẹ 1 milimet, gây xước xát rách mạch máu, máu sẽ phun trào ra như vòi rồng, bệnh nhân lập tức sốc mất máu tử vong.

"Kẹp Kelly cong. Kéo vi phẫu mũi lồi." Nam ra lệnh lẫm liệt.

Bàn tay phải của anh cầm kéo, tay trái cầm kẹp phẫu tích có răng, nhẹ nhàng lách vào lớp màng mỏng dính giữa khối u cứng ngắc và thành tĩnh mạch cửa đang đập nhịp nhàng. Anh bấm kéo. Xoẹt. Từng milimet mô liên kết lỏng lẻo được giải phóng. Bàn tay anh vững chãi như một khối đá tảng đúc bằng thép, tuyệt đối không có lấy một rung động thừa thãi nào dù là nhỏ nhất do di chứng.

Tốc độ bóc tách nhanh, gọn, dứt khoát, ra đòn nào chuẩn đòn đó khiến Tuấn Kiệt đứng phụ cầm banh cũng phải toát mồ hôi hột ướt sũng lưng vì hoa mắt chóng mặt không theo kịp nhịp độ.

"Đỉnh quá... Tốc độ bàn thờ..." Kiệt thì thầm kinh ngạc.

"Tập trung hút máu dọn quang phẫu trường đi, há mồm ra ngắm làm gì!" Nam gắt khẽ qua lớp khẩu trang, mắt vẫn dán chặt không rời vùng mổ.

Hơn hai tiếng đồng hồ trôi qua đầy nghẹt thở, khối tá tụy phức tạp bao gồm đầu tụy, tá tràng, ống mật chủ, túi mật và một phần ba dạ dày chứa khối u đã được cắt bỏ trọn vẹn, nhấc bổng ra ngoài đặt vào khay bệnh phẩm.

"Giai đoạn hai: Tái tạo tạo hình đường tiêu hóa. Bắt đầu khâu nối miệng tụy - ruột." Sếp Trọng lên tiếng, trán ông đẫm mồ hôi hột dù ông chỉ đứng phụ mổ. "Thằng Nam, khâu nhu mô tụy hết sức cẩn thận, mô tụy lão này mủn nát như bã đậu ấy, kéo chỉ hơi mạnh tay một chút là rách toạc chảy máu ngay."

Khâu nối tụy - ruột (pancreaticojejunostomy) là gót Achilles tử thần của phẫu thuật Whipple. Nhu mô tụy tiết ra men tiêu hóa, rất bở và mủn, giống hệt như khâu một miếng đậu phụ non. Kỹ thuật vi phẫu này đòi hỏi đôi bàn tay bác sĩ phải có lực cảm nhận phản hồi (tactile feedback) cực kỳ tinh tế, xiết chỉ vừa đủ kín để không rò rỉ dịch, mà không làm cắt đứt mô tụy mong manh.

Với một người từng đứt dây thần kinh cảm giác ngoại biên như Trần Hoàng Nam, đây là bài kiểm tra thực chiến cuối cùng, khẳng định sự phục hồi 100% của hệ thần kinh xúc giác.

"Chỉ Prolene 4.0. Nhíp vi phẫu không răng." Nam giơ tay phải lên.

An lập tức đặt dụng cụ vào lòng bàn tay anh. Cô đứng lặng im, đôi mắt đen tập trung cao độ, quan sát từng cử động nhỏ nhất của các khớp ngón tay anh.

Nam cắm mũi kim cong siêu nhỏ xuyên qua nhu mô tụy bở bục và thành ruột non. Bàn tay phải của anh uyển chuyển xoay cổ tay theo hình vòng cung, mũi kim đi mượt mà lướt qua mô.

Đến đoạn thắt nút, Nam bỏ kìm mang kim, dùng hai tay trực tiếp cuộn chỉ. Lực kéo của ngón trỏ và ngón cái bàn tay phải truyền đến sợi chỉ tơ mỏng. Trong não bộ anh, một luồng điện xẹt qua. Anh cảm nhận cực kỳ rõ rệt độ căng, độ đàn hồi của sợi chỉ, sức cản của nhu mô tụy truyền qua dây thần kinh ngoại biên phản hồi chi tiết về vỏ não.

Cảm giác xúc giác đã phục hồi hoàn hảo. Anh đã làm chủ được đôi tay mình.

Anh nhẹ nhàng xiết nút chỉ đầu tiên. Vừa khít, chắc chắn, mô tụy ép sát vào ruột mà không hề bị nứt rách rỉ máu.

"Tốt lắm." Nam lẩm bẩm trong miệng, một nụ cười cực kỳ ngạo nghễ, kiêu hãnh nhếch lên dưới lớp khẩu trang.

Mũi thứ hai, mũi thứ ba... tốc độ khâu vi phẫu của anh tăng dần. Mười lăm mũi khâu liên tiếp được thực hiện với sự chính xác tuyệt đối, khoảng cách đều đặn đẹp như một bức tranh nghệ thuật của ngoại khoa thực thụ.

Trong suốt sáu tiếng đồng hồ của ca đại phẫu căng thẳng, Nam và An gần như không cần dùng đến bất kỳ lời nói nào để giao tiếp. Mỗi khi Nam vừa đưa tay ra, chưa kịp cất lời gọi tên dụng cụ, An đã nhạy bén đặt chính xác chiếc kẹp máu, cuộn chỉ hay miếng gạc khô vào tay anh. Sự đồng điệu, ăn ý nhịp nhàng giữa họ vượt qua ranh giới của công việc y tế, đó là sự thấu hiểu sâu sắc, tuyệt đối đến từ hai tâm hồn đồng điệu.

"Khâu nối mật - ruột xong. Khâu nối dạ dày - ruột xong. Hoàn tất tạo hình. Rửa ổ bụng, kiểm tra cầm máu toàn diện." Nam vứt chiếc nhíp xuống mâm, lùi lại nửa bước để sếp Trọng dễ dàng kiểm tra toàn bộ ổ bụng.

"Tuyệt vời. Miệng nối hồng hào, tưới máu tốt, không rò rỉ dịch, không chảy máu." Sếp Trọng ngẩng mặt lên, hai mắt già nua rưng rưng vì quá đỗi tự hào và xúc động. "Ca mổ thành công mỹ mãn. Thằng Kiệt, đặt dẫn lưu rồi khâu đóng bụng đi."

Tuấn Kiệt vâng dạ ríu rít, vui như mở cờ trong bụng, cầm lấy kìm mang kim để khâu đóng lớp cân cơ thành bụng, kết thúc ca phẫu thuật.

Trần Hoàng Nam lùi hẳn ra khỏi khu vực bàn mổ vô khuẩn. Anh cởi bỏ bộ áo choàng phẫu thuật đẫm mồ hôi vứt vào giỏ, tháo đôi găng tay cao su dính máu ném vào thùng rác y tế màu vàng.

Lồng ngực anh phập phồng, hơi thở có chút dốc, rã rời vì mệt mỏi thể xác sau sáu tiếng đứng mổ liên tục. Nhưng trong huyết quản anh lúc này là một dòng dung nham nóng hổi của sự kiêu hãnh, vinh quang và chiến thắng. Anh đã đánh bại tử thần, không chỉ để cứu bệnh nhân, mà để vớt vát lại chính phần đời tưởng như đã chết của mình.

Anh quay đầu lại.

Bên cạnh mâm dụng cụ inox, Lê Hạ An đang thu dọn đồ đạc, đếm lại gạc phẫu thuật. Cô từ từ ngước lên nhìn anh.

Giữa căn phòng mổ lạnh lẽo, sáng rực đèn vô ảnh, nồng nặc mùi máu và thuốc sát trùng, ánh mắt họ giao nhau. Không có một từ ngữ ngọt ngào nào được thốt ra, nhưng ánh mắt trong veo, rực sáng sự tự hào, kính trọng và ngưỡng mộ tột cùng của An đã nói lên tất cả. Cô mỉm cười, đôi mắt cong lên thành hình vầng trăng khuyết tuyệt đẹp, rạng rỡ quen thuộc qua lớp khẩu trang y tế.

Nam cũng đút hai tay vào túi quần, nhìn cô, ánh mắt sắc lẹm, ngạo nghễ thường ngày tan chảy hoàn toàn thành một sự dịu dàng, sủng nịnh vô bờ bến dành riêng cho cô.

Giông bão tăm tối nhất của cuộc đời đã bị bỏ lại vĩnh viễn phía sau lưng. Ngai vàng của Khoa Ngoại đã chính thức đón vị vua đích thực của nó quay trở lại cai trị.

Và vị vua oai phong ấy, giờ đây đã tìm được nữ hoàng duy nhất của đời mình.