Chương 2: Y Quán Của Ông Nội

Chuyến xe giường nằm chạy xuyên đêm, lầm lũi bò qua những con đèo ngoằn ngoèo như dải lụa vắt ngang lưng chừng trời. Mỗi khúc cua gắt gỏng của người tài xế dạn dày sương gió lại làm cỗ xe xóc nảy, rít lên những tiếng kẽo kẹt nhọc nhằn. Châu cuộn mình trong chiếc chăn mỏng nồng mùi thuốc lá và nước xịt phòng rẻ tiền, nhưng cô không tài nào chợp mắt. Trong đầu cô, hình ảnh tờ quyết định đình chỉ công tác, ánh mắt đắc thắng của Bảo Ngọc, và dòng chữ "Độc thân" vô tình của Tuấn cứ đan xen, chồng chéo lên nhau như một thước phim kinh dị phát đi phát lại.

Mãi cho đến khi ánh sáng mờ ảo của buổi hừng đông bắt đầu hắt qua tấm rèm cửa ố màu, Châu mới lờ mờ cảm nhận được sự thay đổi của không gian. Không khí lạnh buốt rịn vào da thịt. Khung cảnh ngoài cửa sổ không còn là những khối bê tông xám xịt, những biển quảng cáo LED chói mắt của thành phố phồn hoa, mà là những tán rừng thông chìm trong sương mù đặc quánh. Thanh Mộc đón cô bằng một buổi sáng ẩm ướt và tĩnh lặng tuyệt đối. Tiếng còi xe tải ồn ã nhường chỗ cho tiếng chim hót lanh lảnh vọng ra từ vách đá. Mùi khói xăng xe cay nồng được thay thế bằng hương thơm ngai ngái của đất đỏ bazan sau mưa, hòa quyện với mùi nhựa thông the mát.

Xe dừng lại ở bến ngã ba rẽ vào huyện lỵ. Châu xách theo chiếc vali nhỏ và ôm khư khư chiếc thùng carton, lầm lụi bước xuống. Cô đứng giữa ngã ba vắng lặng, hít một hơi thật sâu. Không khí núi rừng tràn vào buồng phổi, lạnh buốt nhưng thanh khiết, như một liều thuốc tê tạm thời xoa dịu đi lồng ngực đang đặc quánh sự uất ức. Bốn năm ròng rã, Châu chưa một lần quay lại nơi này. Một phần vì lịch trực dày đặc ở bệnh viện tuyến đầu vắt kiệt sức lực của cô, một phần vì những vết thương lòng của quá khứ khiến cô luôn muốn trốn chạy. Nhưng vòng quay của số phận thật trớ trêu, cuối cùng, nơi cô từng dứt áo ra đi lại là điểm tựa duy nhất để cô trở về trong lúc rách nát nhất.

Từ ngã ba, Châu phải đi bộ thêm hơn hai cây số đường đất để vào đến thôn Hạ, nơi y quán của ông nội tọa lạc. Con đường mòn quen thuộc đất đỏ dính bết vào đế giày đắt tiền, nhưng cô chẳng buồn bận tâm. Những ký ức tuổi thơ ùa về. Cô nhớ về khoảng sân rợp bóng cây bàng, nơi ông nội thường ngồi thái thuốc mộc nhĩ, đương quy. Nhớ tiếng chày giã thuốc đều đặn mỗi buổi chiều tà.

Thế nhưng, khi Châu đặt chân đến trước cánh cổng gỗ quen thuộc, bước chân cô khựng lại. Đôi mắt tinh anh của một bác sĩ ngoại khoa lập tức quét qua khung cảnh trước mắt, và trái tim cô hẫng đi một nhịp.

Trước mắt cô không phải là Y Quán An Đường nhộn nhịp người ra kẻ vào như trong ký ức. Tấm biển hiệu bằng gỗ gụ từng được ông nội nâng niu lau chùi mỗi ngày giờ đây đã bong tróc lớp sơn vàng, chữ "An" bị mối mọt ăn mất một nửa, lỏng lẻo treo trên một chiếc đinh gỉ sét, đung đưa kẽo kẹt trong gió núi. Bức tường bao quanh y quán ngả màu vàng ố, đầy rêu phong và những vết nứt chân chim chạy dọc ngang như những nếp nhăn trên khuôn mặt người già.

Châu bước qua cánh cổng gỗ xộc xệch. Cảnh tượng bên trong càng khiến cô thắt lòng. Khoảng sân gạch đỏ từng được quét tước sạch sẽ giờ đây phủ đầy lá rụng và rêu trơn trượt. Vườn thuốc nam nằm bên hông nhà – niềm tự hào một thời của ông nội với đủ loại tía tô, đinh lăng, kim ngân hoa – giờ hoang tàn, cỏ dại mọc um tùm lấn át cả lối đi. Mùi hương mộc mạc của thảo dược từng quẩn quanh trong không khí nay bị lấp đầy bởi mùi ẩm mốc của gỗ mục và sự tĩnh mịch đến hoang tàn.

Cô khẽ đẩy cánh cửa chính bước vào gian nhà trong. Gian phòng khám bệnh vắng tanh. Dãy tủ gỗ đựng thuốc đông y với hàng trăm ngăn kéo nhỏ vốn luôn đầy ắp các vị thuốc thơm lừng nay bám một lớp bụi mờ. Châu đưa tay kéo thử một ngăn kéo có dán nhãn "Cam Thảo". Tiếng gỗ nghiến vào nhau ken két khô khốc. Ngăn tủ trống không, chỉ còn sót lại vài mẩu vụn và mạng nhện giăng mắc.

Bụi gỗ xộc lên mũi khiến cô khẽ hắt hơi. Trong khoảnh khắc ấy, một thước phim ký ức mờ ảo bỗng ùa về choáng ngợp tâm trí cô. Hai mươi năm trước, cũng chính tại góc tủ này, một cô bé Châu bảy tuổi tết tóc bím, gầy gò đen nhẻm, phải kiễng chân trên một chiếc ghế đẩu bằng gỗ mít mới với tới mặt bàn bốc thuốc. Hồi đó, ông nội còn khỏe. Đôi bàn tay to bản, ấm áp của ông nắm lấy bàn tay bé xíu của cô, tỉ mỉ chỉ dạy từng chút một.

"Châu ngửi thử xem, đây là quế chi, vị cay ngọt, tính ấm, dùng để giải biểu tán hàn," giọng ông trầm ấm vang lên bên tai cô. Rồi ông lại kéo một ngăn tủ khác, bốc ra một nắm lá khô xám xịt: "Còn đây là hoắc hương. Cháu phải nhớ kỹ, chữa bệnh cứu người không chỉ dùng sách vở, mà phải dùng cả tâm, cả ngũ quan để thấu hiểu từng ngọn cây nhành cỏ."

Ký ức về mùi quế chi cay nồng, mùi hoắc hương ngai ngái từng là cả một tuổi thơ yên bình của cô giờ đây đã bay biến sạch sẽ. Một cảm giác chua xót trào dâng trong lồng ngực Châu. Thế giới của cô trên thành phố vừa sụp đổ chỉ sau một đêm, nhưng ở đây, thế giới của ông nội dường như đã lụi tàn từ rất lâu rồi, chầm chậm và đau đớn, mà cô - đứa cháu gái tự hào là bác sĩ danh giá - lại hoàn toàn mù tịt.

"Ai đấy? Đến bốc thuốc hả, chờ tôi một lát..."

Một giọng nói khàn khàn, mộc mạc vang lên từ phía hiên sau. Châu giật mình quay lại. Xuyên qua khung cửa sổ bằng gỗ, cô nhìn thấy ông nội. Ông Tứ đang ngồi trên chiếc ghế mây bạc màu, lom khom đan lại một mảnh lưới đánh cá cũ kỹ. Mái tóc ông đã bạc trắng như cước, thưa thớt phô ra mảng da đầu lốm đốm đồi mồi. Chiếc áo bà ba màu nâu sờn rách ở cùi chỏ ôm lấy thân hình gầy gò, còm cõi.

Châu bỏ mặc chiếc thùng carton xuống nền nhà, bước nhanh ra hiên sau. "Ông nội."

Ông Tứ ngẩng phắt đầu lên. Đôi tay đang cầm chiếc kim đan lưới khựng lại giữa không trung. Tròng mắt đục ngầu của ông chớp chớp liên tục, như không dám tin vào mắt mình. Rồi, khóe miệng nhăn nheo của ông giãn ra thành một nụ cười móm mém hiền từ, lộ ra hàm răng đã rụng mất vài chiếc.

"Châu! Châu đấy hả con? Trời đất ơi, sao về mà không báo trước cho ông một tiếng để ông ra bến xe đón!" Ông cập rập đứng dậy, vội vàng đến mức làm rơi cả cuộn cước xuống đất.

Nhưng trước khi ông kịp bước tới, đôi mắt sắc sảo của một bác sĩ ngoại khoa đã kịp ghi nhận mọi thứ. Châu nhận ra cách ông tì tay lên thành ghế, dồn trọng lượng sang chân trái để giấu đi cơn đau nhức ở khớp gối phải đang sưng tấy. Cô nhận ra sự run rẩy nhè nhẹ ở đôi bàn tay nổi đầy gân xanh của ông - dấu hiệu của tuổi già và sự suy nhược thần kinh. Cô cũng nhận ra lớp sương mù đục ngầu bao phủ lấy rìa giác mạc của ông, chứng đục thủy tinh thể đã trở nặng. Và đằng sau nụ cười mừng rỡ ấy, một tia lo âu, bối rối thoáng lướt qua đôi mắt già nua.

Ông đang giấu cô điều gì đó. Cả cái y quán hoang tàn này, cả sức khỏe đang cạn kiệt của ông, tất cả đều bị bưng bít bằng sự im lặng nhẫn nhịn.

"Con được nghỉ phép, nhớ ông nên mua vé về luôn." Châu bước tới, đỡ lấy cánh tay gầy guộc của ông, cố ép giọng mình thật tự nhiên. Bản lĩnh đối mặt với sinh tử trong phòng mổ giúp cô giấu nhẹm đi sự sụp đổ trong ánh mắt mình. Cô không thể khóc lúc này. Ở thành phố, cô là kẻ thất bại bị xua đuổi. Nhưng ở đây, cô là điểm tựa duy nhất của ông già này.

"Nghỉ phép à? Tốt quá, tốt quá! Làm bác sĩ trên phố lớn mệt mỏi lắm, về đây nghỉ ngơi vài bữa với ông. Mày ốm đi nhiều quá Châu ạ, gò má hóp cả lại rồi." Ông Tứ vỗ vỗ lên mu bàn tay cô, ánh mắt tràn ngập xót xa. Ông chẳng hề hay biết về cơn bão mạng đang diễn ra ngoài kia. Ở cái xóm núi heo hút này, nơi sóng điện thoại còn chập chờn, mạng xã hội là một khái niệm quá đỗi xa xỉ.

Châu đỡ ông ngồi xuống chiếc chõng tre, tự tay rót một chén nước chè xanh đã nguội lạnh trên bàn mời ông. Không gian chìm vào một sự tĩnh lặng hoài niệm và bình yên hiếm hoi. Tiếng dế kêu rỉ rả dưới những hốc gạch cũ, tiếng lá khô xào xạc ngoài hiên. Đối lập hoàn toàn với tiếng máy thở bíp bíp lạnh lẽo và những tiếng chửi bới văng vẳng trong đầu Châu suốt 24 giờ qua.

Chưa kịp để hai ông cháu hàn huyên thêm, từ ngoài ngõ bỗng vang lên tiếng bước chân lịch bịch và giọng oang oang quen thuộc.

"Ông Tứ ơi! Ông Tứ! Tôi mang cho ông chục trứng gà tơ với mớ rau lang mới hái đây!"

Bà Năm Hoa - người hàng xóm ở cách đó ba căn nhà - xăm xăm bước vào. Bà là kiểu phụ nữ nông thôn điển hình: tính tình xởi lởi, nhiệt tình thái quá, bụng dạ không xấu nhưng lại mang một cái miệng không biết giữ bí mật. Vừa bước qua bậc cửa, bà sững người khi nhìn thấy Châu đang ngồi cạnh ông nội.

"Ô kìa! Cái Châu! Cháu gái bác sĩ của ông Tứ về chơi đấy à?" Bà Năm Hoa đặt tọt rổ trứng xuống bàn, hai mắt sáng rực lên như bắt được vàng, nhào tới nắm lấy tay Châu. "Trời đất, bốn năm không gặp, trông mày ra dáng bác sĩ thành phố quá cơ! Trắng trẻo, xinh xắn. Về chơi mấy ngày hả cháu? Viện lớn trên tỉnh chắc bận lắm nhỉ, nãy nghe cái đài phát thanh nói dạo này đang dịch dọt gì ấy..."

"Dạ, cháu về chơi vài hôm, thăm ông nội." Châu mỉm cười lịch sự, khẽ rút tay ra khỏi cái nắm chặt của bà Năm.

"Đúng rồi, đúng rồi! Mày về thăm ông là phải lẽ!" Bà Năm vỗ đùi đánh đét một cái, không mảy may nhận ra sắc mặt của ông Tứ bỗng chốc cứng đờ lại. Bà hắng giọng, thao thao bất tuyệt: "Gớm, mày không biết chứ dạo này ông Tứ ốm o lắm. Cái y quán này vắng khách cả nửa năm nay rồi, thuốc thang đắt đỏ, dân làng toàn ra trạm xá xin thuốc tây cho nhanh chứ mấy ai kiên nhẫn sắc thuốc nam. Khổ thân ông nội mày, già rồi mà vẫn cố cày cuốc. Hôm nọ tao còn thấy ông ấy khập khiễng bắt xe bò lên tận thị trấn, nghe nói là khất nợ tiền vật tư với lại tiền giống thuốc của ông Khải nào đó. Ôi dào, cái ông Khải ấy nổi tiếng đòi nợ rát mặt, mày là bác sĩ kiếm được nhiều tiền, giúp ông nội trả dứt điểm đi cho nhẹ nợ con ạ..."

Không khí trong hiên nhà bỗng chốc đông đặc lại. Nụ cười trên môi Châu tắt lịm. Cô chậm rãi quay sang nhìn ông nội.

"Bà Năm!" Ông Tứ đột ngột gắt lên, giọng khàn đặc, ho khan mấy tiếng lấp liếm. Ông luống cuống với tay lấy chén nước chè uống một ngụm, lảng tránh cái nhìn xoáy sâu của Châu. "Bà nói xằng nói bậy cái gì thế? Chuyện làm ăn của tôi, liên quan gì mà bà bêu rếu trước mặt con bé? Châu nó đi làm xa xôi mệt nhọc, bà đừng có đem mấy chuyện cỏn con ấy ra làm phiền nó!"

Bà Năm Hoa chưng hửng, biết mình lỡ lời nên mặt mày đỏ gay. Bà cười trừ, xua tay rối rít: "Ấy chết, cái mụ này vô duyên quá. Thôi thôi, hai ông cháu tâm sự nhé, tôi để rổ trứng đây cho cái Châu bồi bổ. Tôi về thổi cơm cho lão nhà tôi đây!"

Bà lật đật quay lưng tẩu thoát ra ngõ, để lại một khoảng lặng chìm nghỉm giữa hai ông cháu.

Châu nhìn theo dáng bà Năm khuất hẳn sau hàng rào dâm bụt, rồi dời ánh mắt quay lại khuôn mặt khắc khổ của ông nội. Sự bình tĩnh đến gai người của cô lúc ở bệnh viện giờ đây đang dần nứt toác. Trái tim cô như bị ai bóp nghẹt.

Cô đã mù quáng đến mức nào? Suốt bốn năm qua, mỗi lần gọi điện về, ông đều cười sang sảng bảo y quán vẫn đông khách, tiền ông kiếm đủ sống thoải mái, bảo cô cứ tập trung phấn đấu trên thành phố, không phải lo gửi tiền về. Cô tin điều đó. Cô cắm đầu vào các ca mổ, đua tranh từng chút một để ngoi lên vị trí phó khoa, để chứng minh cho cả thế giới thấy Lương Minh Châu không phải là một đứa trẻ mồ côi thấp kém. Cô kiếm được tiền, nhưng phần lớn đổ vào những khóa học nâng cao tay nghề, những bộ vest hàng hiệu để che đi xuất thân, và những bữa tiệc ngoại giao với ban giám đốc. Cô thỉnh thoảng gửi về cho ông vài hộp thực phẩm chức năng đắt tiền, cứ ngỡ thế là đủ tròn chữ hiếu.

Nhưng cô đã lầm. Đằng sau những cuộc điện thoại bình yên ấy là một cơ ngơi đang mục nát từng ngày, là cái đầu gối sưng tấy không có tiền mua thuốc, là những khoản nợ vật tư mua chịu để duy trì cái y quán này không bị đóng cửa, và là sự chịu đựng cô độc của một người già không muốn làm gánh nặng cho cháu gái.

"Ông..." Châu khẽ gọi, giọng cô nghẹn lại ở cổ họng, lần đầu tiên kể từ khi biến cố xảy ra, sống mũi cô cay xè chân thực.

"Chẳng có nợ nần gì đâu con ạ. Mụ Năm Hoa mụ ấy hay nói khoác, thêm thắt cho xôm chuyện thôi." Ông Tứ hắng giọng, cố gượng cười nhưng ánh mắt vẫn né tránh nhìn thẳng vào cô. Đôi bàn tay run rẩy của ông lóng ngóng nhặt cuộn cước dưới đất lên, vờ như đang bận rộn với tấm lưới cũ. "Ông già rồi, y quán vắng khách thì ông nghỉ, thảnh thơi nhàn hạ. Chút tiền thuốc men vật tư lặt vặt ăn thua gì..."

Một câu nói dối vụng về và vụn vỡ. Châu im lặng. Cô không vạch trần ông. Người già cũng có lòng kiêu hãnh của họ, cũng giống như cô đã không vạch trần bản thân mình trước mặt ban giám đốc viện vậy.

Ông Khải nào đó ở thị trấn. Món nợ mua giống thuốc và vật tư. Một y quán đang thoi thóp chờ ngày rút ống thở.

Châu từ từ đứng dậy, đôi mắt sắc lạnh quét qua không gian ẩm mốc của gian phòng khám, nhìn những ngăn tủ rỗng tuếch bám đầy bụi. Lớp vỏ bọc yếu đuối thoáng qua lập tức bị cô đè bẹp, thay vào đó là sự lạnh lùng và dứt khoát đặc trưng của một người luôn nắm đằng chuôi những con dao mổ. Cô ở thành phố bị đẩy xuống bùn, bị tước đi quyền làm bác sĩ. Nhưng ở đây, cô vẫn là Lương Minh Châu, cháu gái của thần y Lương Tứ.

"Ông nội," Châu lên tiếng, âm sắc trầm tĩnh, kiên định lạ thường. "Con xin nghỉ phép dài hạn. Lần này con về, không phải vài ngày. Con sẽ ở lại đây, dọn dẹp y quán, và... phụ ông bốc thuốc."

Chiếc kim đan lưới trên tay ông Tứ rớt thẳng xuống đất. Ông ngước lên, sững sờ nhìn đứa cháu gái mà ông cứ ngỡ đã vĩnh viễn thuộc về chốn phồn hoa đô hội. Gió núi rít qua khe cửa, cuốn theo một chiếc lá bàng khô rơi xoay tròn trên mặt sân đầy rêu. Khởi đầu mới không phải là một thứ gì đó lộng lẫy xa hoa, mà là bắt đầu từ việc dọn dẹp đống đổ nát do chính mình và số phận tạo ra.