Chương 6: Cuốc Đất Ngày Đầu

Tiếng gà gáy râm ran từ phía đầu làng kéo Châu ra khỏi giấc ngủ sâu chưa từng có trong suốt một tuần qua. Không có tiếng bíp bíp chói tai của máy đo nhịp tim, không có tiếng điều dưỡng hốt hoảng gọi cấp cứu lúc nửa đêm. Chỉ có thứ ánh sáng dìu dịu của buổi bình minh vùng núi xuyên qua lớp liếp tre, hắt lên bức tường vôi ố vàng những vệt sáng lốm đốm.

Châu khẽ cựa mình. Cả cơ thể cô lập tức biểu tình bằng một cơn đau nhức ê ẩm chạy dọc từ đốt sống cổ xuống tận thắt lưng. Hai bắp tay như bị tảng đá đè nặng, nhấc lên cũng khó nhọc. Những vết phồng rộp trên tay từ hôm qua dù đã được bôi thuốc mỡ và băng lại, nhưng nay lại bắt đầu rỉ dịch trong suốt, rát buốt mỗi khi cô cử động ngón tay. Đó là cái giá phải trả cho việc một bác sĩ ngoại khoa quanh năm đứng trong phòng điều hòa nay lại đi vác cuốc phạt cỏ.

Thế nhưng, trái với sự rệu rã của thể xác, tinh thần Châu lại sảng khoái một cách kỳ lạ. Hôm nay là ngày đầu tiên của thỏa thuận sáu tháng. Y quán An Đường cần dược liệu. Muốn có dược liệu, mảnh vườn hoang bên hông nhà phải được cải tạo lại từ đầu để gieo hạt giống.

Cô hất tấm chăn mỏng sang một bên, bước xuống giường. Châu lôi từ đáy balo ra một bộ quần áo thể thao cũ kỹ nhất, búi tóc cao gọn gàng, mang đôi ủng cao su màu xanh rêu mượn của ông nội. Đứng trước gương, cô nhìn hình ảnh phản chiếu của chính mình: không còn bóng dáng của vị phó khoa tương lai luôn mặc áo blouse trắng toát, là ủi phẳng phiu, mà là một cô nông dân thực thụ chuẩn bị ra đồng. Châu nhếch mép cười, vớ lấy chiếc nón lá cũ treo trên vách, sải bước ra vườn.

Mảnh vườn bên hông y quán rộng chừng hai sào, từng là nơi ươm trồng những loại thảo dược quý báu nhất của dòng họ Lương. Nhưng sau cơn bão lũ năm ngoái và sự kiệt quệ sức khỏe của ông Tứ, nơi đây giờ chỉ là một bãi chiến trường của cỏ gấu, cỏ tranh và những bụi gai ma vương mọc đan xen chằng chịt lút nửa người. Đất đai khô cằn, nứt nẻ dưới cái nắng gắt gỏng đặc trưng của mùa hè Lâm Nguyên.

Châu hít một hơi thật sâu, nhổ bọt vào hai lòng bàn tay đã quấn băng gạc để tạo độ dính, rồi xoa xoa vào nhau trước khi nắm chặt lấy cán cuốc gỗ nhẵn bóng.

Phập.

Nhát cuốc đầu tiên bổ xuống. Đất đỏ bazan cứng quèo dội ngược một lực phản chấn mạnh mẽ chạy dọc từ cán cuốc lên tận bả vai khiến Châu lảo đảo suýt ngã. Lưỡi cuốc chỉ sứt được một mảng đất nhỏ xíu, trong khi rễ cỏ gấu vẫn bám chặt lấy lòng đất mẹ một cách bướng bỉnh.

Cô nghiến răng, thay đổi tư thế, dang rộng hai chân bằng vai để lấy thế, rồi vung cuốc cao hơn. Lần này, lưỡi cuốc cắm phập vào sâu hơn, hớt đi được một mảng cỏ dại. Châu dùng sức đè cán cuốc xuống để bẩy lớp đất lên. Những rễ cỏ trắng nhợt nhạt đứt phựt, nhô ra khỏi mặt đất tối tăm.

"Được rồi. Cứ thế mà làm." Châu tự nhủ, mím chặt môi tiếp tục công việc.

Hai mươi phút trôi qua. Nắng bắt đầu vươn lên cao, xuyên qua những tán lá bàng, hắt những tia nắng chói chang xuống lưng áo Châu. Mồ hôi vã ra như tắm, chảy ròng ròng trên trán, cay xè khóe mắt. Hơi nóng từ mặt đất đỏ hầm hập bốc lên, quyện với mùi ngai ngái của rễ cỏ bị đứt gãy tạo nên một thứ không khí đặc quánh, ngột ngạt. Bàn tay vốn quen cầm dao mổ với độ chính xác đến từng milimet nay phải gồng lên dùng sức mạnh cơ bắp thô sơ nhất. Những vết phồng rộp cũ dưới lớp gạc rách tươm, trộn lẫn với đất cát tạo thành một cơn rát buốt thấu xương.

Sự vụng về của người mới cầm cuốc thể hiện rõ ở chỗ, thay vì dùng lực eo và hông để nương theo đà rơi của lưỡi cuốc, Châu lại dùng hoàn toàn sức mạnh của đôi tay và phần lưng dưới. Hậu quả là chỉ sau chưa đầy một tiếng đồng hồ, cột sống của cô đau thắt lại như có hàng ngàn mũi kim châm vào, buộc cô phải dừng lại, đứng thẳng người dùng tay đấm đấm vào thắt lưng để giãn cơ.

"Ấy dà! Cuốc đất mà cong lưng như con tôm luộc thế kia thì đến chiều là gãy cột sống đấy con gái ơi!"

Một giọng nói oang oang, rổn rảng quen thuộc vang lên từ phía bờ rào dâm bụt. Châu ngừng tay, thở hổn hển quay lại. Bà Năm Hoa đang đứng bên kia bờ rào, đội nón lá xụp xuống tận trán, tay bưng một rổ tre bốc khói nghi ngút.

Bà Năm vạch mấy cành dâm bụt, chui tọt sang vườn nhà Châu. Bà nhét chiếc rổ tre vào tay cô, mỉm cười xởi lởi: "Nghỉ tay đi bác sĩ. Bà mang cho rổ khoai lang ruột vàng mới luộc xong đây. Ăn cho có sức rồi cuốc tiếp, làm nông không phải cứ cậy sức trâu mà húc bừa đâu."

Châu nhìn rổ khoai lang còn vương làn khói mỏng manh, mùi thơm bùi bùi, ngọt ngào đặc trưng của củ quả vùng đất đỏ sực vào mũi khiến dạ dày cô réo lên một tiếng phản chủ. Từ sáng sớm cô chỉ mới kịp uống vội một ngụm nước lọc. Cô mỉm cười gượng gạo, buông cuốc, đón lấy rổ khoai: "Cháu cảm ơn bà. Bà ngồi nghỉ mát dưới gốc bàng đi ạ."

Hai người phụ nữ, một già một trẻ, ngồi bệt xuống thềm gạch rêu phong dưới gốc bàng già. Châu dùng đôi tay lấm lem đất đỏ bóc vỏ củ khoai lang đang nóng hổi. Ruột khoai màu vàng ươm, bở tơi, tỏa ra thứ hương vị mộc mạc mà quyến rũ. Châu cắn một miếng nhỏ. Vị ngọt bùi, đậm đà tan ra trên đầu lưỡi, xoa dịu đi cơn rát cổ họng do khát nước. Cô chưa bao giờ thấy củ khoai lang nào ngon đến thế. Ở thành phố, những bữa ăn của cô thường là những suất cơm hộp khô khốc ăn vội trong phòng trực, hay những phần bít tết đắt tiền nhưng nhạt nhẽo ở các nhà hàng sang trọng. Đây là lần đầu tiên cô nếm được vị ngọt nguyên sơ của đất đai, của mồ hôi và của tình người xóm núi.

Vừa nhai khoai, bà Năm Hoa vừa liếc nhìn mảnh đất nham nhở những nhát cuốc của Châu, bật cười khanh khách: "Con cuốc sai bét nhè rồi Châu ơi. Đất nhà ông Tứ tốt lắm, nhưng bị bỏ hoang lâu ngày nên nó nén lại cứng ngắc. Con không thể dùng sức mạnh mà phập thẳng xuống được. Phải hớt từ từ, hớt từng lớp mỏng, lấy đà từ cái hông, để trọng lượng của lưỡi cuốc nó tự làm việc."

Nói rồi, bà Năm chùi tay vào quần, bước ra vườn, khom người nhặt lên một nắm đất đỏ lổn nhổn. Bà ngồi xổm xuống trước mặt Châu, chìa nắm đất ra: "Con làm bác sĩ, con giỏi chữa bệnh người. Nhưng ở đây, muốn trồng được thuốc, con phải biết 'bắt mạch' cho đất. Nào, bốc thử một nắm đi."

Châu tò mò, đặt củ khoai xuống, dùng bàn tay đầy thương tích bốc lấy một nắm đất theo hướng dẫn của bà Năm. Đất hơi âm ấm vì đã phơi nắng từ sáng.

"Con bóp chặt nắm đất lại, rồi buông ra." Bà Năm hướng dẫn, giọng điệu say sưa của một người cả đời gắn bó với đồng ruộng. "Thấy chưa? Đất tơi xốp, vừa bóp đã vỡ vụn nhưng không thành bụi mịn, tức là đất có mùn. Giờ con đưa lên mũi ngửi thử xem."

Châu ngoan ngoãn đưa nắm đất lên gần mũi. Mùi ngai ngái, nồng nồng, ẩm ướt pha lẫn một chút mùi mục ải của rễ cây thốc thẳng vào khứu giác.

"Mùi ngái, ẩm nhưng không hôi thối, đúng không?" Bà Năm nheo mắt cười đắc ý. "Đó là mùi của sự sống đấy con ạ. Đất này gieo hạt gì cũng nảy mầm, giâm cành gì cũng bén rễ. Ông Tứ nhà con ngày xưa chăm đất này kỹ lắm. Con chịu khó lật hết lớp cỏ này lên, phơi ải vài nắng cho chết hết vi khuẩn, rắc thêm ít vôi bột, rồi sang xin ít phân chuồng nhà bà về ủ, là tháng sau lại xanh mướt dược liệu ngay."

Bà Năm ngừng lại một chút, phủi phủi vụn đất trên tay rồi chép miệng: "Cứ chịu khó đổ mồ hôi, đất không phụ công mình đâu. Cháu biết cái cậu Khải làm chủ cái tổng kho nông sản to đùng ngoài thị trấn không? Ngày xưa lúc mới phi bạt giang hồ về, hai bàn tay trắng, cũng phải đi bốc vác, cuốc đất thuê cho nhà người ta y như cháu bây giờ. Tay cậu ấy lúc đó rộp lên, rớm máu tứa lưa, lưng phơi nắng khét lẹt. Ai nhìn cũng bĩu môi bảo dân đầu gấu đầu mèo thì làm nông nỗi gì. Thế mà cậu ấy cắn răng làm lụng, tích cóp từng đồng mua đất, lập bến bãi, giờ thành ông trùm giàu nhất cái huyện này rồi đấy. Thế nên, tay rộp một tí không chết được đâu con ạ."

Câu nói vô tình của bà Năm khiến Châu khẽ giật mình. Trong đầu cô vụt qua hình ảnh bàn tay thô ráp, chai sần và đầy sẹo của Khải ban sáng. Hóa ra, gã trùm giang hồ hống hách ấy cũng từng có những ngày tháng cúi đầu quỳ rạp trên mặt đất đỏ này, đổ máu và mồ hôi để giành giật lấy sự sống y hệt như cô lúc này. Sự đồng điệu kỳ lạ ấy tạo thành một sợi dây liên kết ngầm, khiến những ác cảm ban đầu của Châu về Khải có chút rạn nứt.

Châu nhìn những kẽ ngón tay dính đầy đất đỏ của mình, rồi lại nhìn ra mảnh vườn mênh mông phía trước. Một cảm giác thanh thản kỳ lạ chảy tràn trong lồng ngực. Ở thành phố, cô phải đấu đá để tranh giành từng chút danh vọng hư ảo, phải nơm nớp lo sợ những phán xét của người đời. Nhưng ở đây, quy luật sinh tồn lại vô cùng đơn giản: mồ hôi rơi xuống, đất đai sẽ trả lại trái ngọt. Đất không biết nói dối, đất không biết vu khống. Chỉ cần cô đối xử tử tế với nó, nó sẽ trao cho cô sự sống. Cứ nhìn cách Đỗ Minh Khải vươn lên từ mảnh đất này thì rõ.

"Cháu hiểu rồi. Cảm ơn bà Năm." Châu mỉm cười, một nụ cười rạng rỡ hiếm hoi làm bừng sáng cả khuôn mặt nhợt nhạt vì mất sức.

Buổi chiều, sau khi ăn vội bát cơm nguội chan nước rau luộc với ông nội, Châu lại vác cuốc ra vườn. Lần này, áp dụng tư thế và cách lấy đà của bà Năm Hoa chỉ dạy, cô thấy mọi thứ dễ thở hơn hẳn. Dù cơn đau cơ bắp vẫn hành hạ, nhưng những nhát cuốc đã trở nên nhịp nhàng, đều đặn. Mặt đất được lật lên từng mảng lớn, phơi ra phần thịt đất nâu đỏ màu mỡ dưới ánh nắng chiều tà.

Bốn giờ chiều, Châu tựa lưng vào gốc bàng, tu ực một hơi cạn nửa chai nước chè xanh ướp lạnh. Áo cô vắt ra được cả bát nước, mặt mũi lấm lem bùn đất, nhưng mảnh vườn đã được xới lật gần một nửa.

Ting.

Tiếng chuông điện thoại phá vỡ không gian yên ả. Châu lấy chiếc điện thoại từ trong túi quần, nhíu mày nhìn màn hình. Một thông báo tin nhắn từ ứng dụng Zalo. Số điện thoại lạ hoắc, không có tên trong danh bạ, ảnh đại diện chỉ là một bức hình chụp đen trắng một bến bãi đỗ đầy xe tải.

Châu bấm mở tin nhắn. Dòng chữ ngắn gọn, cộc lốc nhưng ngập tràn mùi vị mỉa mai đặc trưng đập thẳng vào mắt cô:

"Cuốc đất có đúng tư thế chưa, hay mai bác sĩ đau lưng lại lết đến kho tôi xin thuốc trật đả?"

Châu chớp mắt. Bộ não phân tích logic của cô chỉ mất chưa tới một giây để nhận ra chủ nhân của dòng tin nhắn này là ai. Đỗ Minh Khải. Tên trùm giang hồ kiêm chủ nợ, kẻ sáng nay vừa bắt tay giao kèo với cô.

Sự bất ngờ lướt qua trong tâm trí Châu. Gã này lấy số điện thoại của cô từ đâu? Chắc hẳn là từ ông nội, hoặc từ bản hợp đồng tín dụng cũ. Nhưng điều thú vị hơn là việc một gã đàn ông bặm trợn, bận rộn cả ngày với hàng đống xe tải và nhân công, lại có dư dả thời gian để chủ động lưu số và nhắn tin trêu chọc một con nợ đang phải chật vật cải tạo vườn tược. Một sự quan tâm ngầm giấu dưới lớp vỏ bọc châm biếm, cợt nhả. Khải muốn thăm dò xem cô tiểu thư thành phố này liệu có chịu nổi nhiệt của lao động tay chân, hay đã sớm bỏ cuộc mà nằm bẹp trên giường.

Châu không vội trả lời ngay. Cô gõ nhịp ngón tay lấm đất lên mặt ốp lưng điện thoại, sau đó tò mò bấm vào trang cá nhân của Khải. Trái với suy nghĩ của cô về một trang Zalo đầy rẫy những lời khoe khoang tiền bạc hay đàn đúm giang hồ, trang của Khải cực kỳ trống trải. Ảnh đại diện là một bức chụp góc rộng bến bãi đỗ đầy xe tải phủ bụi mờ mịt dưới ánh nắng chiều, không có mặt anh ta. Dòng trạng thái duy nhất được cập nhật cách đây hai năm chỉ vỏn vẹn một câu cụt lủn: "Sống chết có số, nhưng bát cơm là do mình tự cày."

Câu nói sặc mùi giang hồ nhưng lại thấm đẫm triết lý thực dụng khiến Châu bất giác nhớ lại lời kể của bà Năm Hoa lúc trưa. Hóa ra tên trùm này quả thực đi lên từ bùn đất. Ở một góc độ nào đó, hắn ta sống gai góc, trần trụi và chân thật hơn khối kẻ đạo mạo mặc áo blouse trắng ở bệnh viện của cô.

Châu khẽ hừ lạnh một tiếng, khóe môi vẽ lên một đường cong kiêu ngạo. Đau lưng thì có đau thật, rộp tay thì cũng rộp thật, nhưng để Lương Minh Châu này phải nhận thua trước mặt hắn thì nằm mơ giữa ban ngày. Cô thoát khỏi trang cá nhân, không thèm soạn một câu xưng hô chào hỏi lịch sự nào. Bản tính thẳng thắn và sắc lẹm của cô lập tức được bật lên như một cơ chế tự vệ quen thuộc.

Cô đưa điện thoại lên, hướng thẳng ống kính về phía lòng bàn tay phải đang quấn băng gạc tơi tả, bám đầy đất đỏ, nắm chặt lấy một cục đất vỡ vụn - thành quả của buổi chiều lao động miệt mài. Khung nền phía sau là mảnh vườn đã được xới lật phẳng phiu.

Tách. Bức ảnh được chụp sắc nét.

Châu bấm gửi hình ảnh đi, ngón tay thoăn thoắt gõ thêm một dòng chú thích đính kèm, lạnh lùng, dứt khoát không kém phần đanh đá:

"Đất tôi, tôi cuốc. Đau lưng tôi tự bốc thuốc chữa. Quan tâm hơi bao đồng rồi đấy ông chủ nợ ạ, liên quan gì đến ông?"

Tin nhắn báo "Đã nhận". Chỉ ba mươi giây sau, biểu tượng "Đang gõ..." hiện lên dưới màn hình, rồi lại biến mất. Không có tin nhắn trả lời nào gửi tới. Châu tưởng tượng ra khuôn mặt đen sạm của Khải lúc này chắc hẳn đang nhếch mép cười khẩy, lắc đầu trước sự cứng đầu của cô. Một tương tác nhỏ nhặt, mang tính chất "oan gia ngõ hẹp", nhưng lại thổi vào buổi chiều lao động mệt nhọc của Châu một luồng sinh khí mới lạ.

Cô ném điện thoại trở lại vào túi quần, vươn vai nghe các khớp xương kêu răng rắc. Không hiểu sao, sự nhức mỏi cơ bắp dường như đã vơi đi một nửa. Cảm giác thú vị ngầm khi bẻ lại được sự cao ngạo của kẻ khác khiến khóe môi Châu vẽ lên một đường cong hoàn mỹ. Cô lại cúi xuống, nhấc chiếc cuốc lên. Cuộc chiến với mảnh đất đỏ và những rễ cỏ dại bướng bỉnh vẫn còn dài, nhưng giờ đây, cô biết mình sẽ không đơn độc chiến đấu với sự tĩnh lặng của miền núi này. Một ván cờ mới, có chủ nợ, có con nợ, và có cả những màn đấu khẩu sắc bén ngầm qua màn hình điện thoại, vừa mới chính thức bắt đầu.