Chương 2: Thuật Toán Không Thể Nói Dối

Bảy giờ sáng, Nam Đô cựa mình thức giấc trong tiếng còi xe và khói bụi đặc trưng.

Hoàng An Chi lê bước theo sau lưng Trần Quốc Vũ qua một con hẻm nhỏ ngoằn ngoèo, gập ghềnh đá tảng và rêu phong. Cả đêm qua cô không chợp mắt nổi một giây nào. Hình ảnh bóng người mờ dần trên màn hình máy tính cứ ám ảnh tâm trí cô. Trực giác của một kỹ sư xử lý dữ liệu gào thét rằng điều đó là phi logic, phi khoa học, vi phạm mọi định luật vật lý về lưu trữ kỹ thuật số. Phải có một lời giải thích hợp lý, một thủ thuật phần cứng tinh vi nào đó được giấu trong chiếc máy ảnh của gã đàn ông kỳ quặc này.

"Đến nơi rồi," Vũ dừng lại trước một cánh cửa gỗ xộc xệch, sơn màu xanh lá cây đã bong tróc phân nửa.

Phía trên cửa là một tấm biển gỗ viết tay xiêu vẹo: Cà phê & Cơ khí Góc Máy.

Bước vào bên trong, Chi nhăn mũi vì mùi dầu nhớt máy khâu quện lẫn với mùi cà phê rang mộc hăng hắc. Quán cà phê cóc này giống một xưởng sửa chữa đồ cổ hơn là nơi để nhâm nhi thức uống. Khắp các bức tường gạch trần là hàng trăm thân máy ảnh cơ, ống kính đủ mọi kích cỡ, tiêu cự, những cuộn phim vứt chỏng chơ và cả những bộ phận bánh răng bằng đồng nhỏ xíu nằm rải rác trên mặt bàn gỗ ghép.

Một người đàn ông trạc tuổi Vũ, mặc tạp dề da dính đầy dầu mỡ, đang loay hoay dùng nhíp gắp một con ốc siêu nhỏ dưới ánh đèn lúp.

"Khang, có khách đến nhờ khám bệnh," Vũ lên tiếng, ném chiếc túi đựng máy ảnh Leica của mình lên cái bàn gỗ dài bám đầy bụi.

Minh Khang ngẩng đầu lên, đẩy chiếc kính lúp khỏi mắt. Anh ta có vẻ ngoài mọt sách nhưng đôi tay lại gân guốc, chai sần của một thợ cơ khí lành nghề. Khang nheo mắt nhìn Vũ, rồi chuyển ánh nhìn sang cô gái nhỏ thó, mặt mày phờ phạc đang ôm khư khư chiếc balo laptop đứng cạnh.

"Mới sáng bảnh mắt. Mày vừa đào đâu ra một cô nương trông như ba ngày chưa ngủ thế này?" Khang tặc lưỡi.

"Hoàng An Chi, chủ studio Ký Ức Số," Vũ giới thiệu ngắn gọn. "Cô ấy không tin chiếc Leica M3 của tao là đồ cơ học thuần túy. Cô ấy nghi ngờ bên trong có cấy chip vi mạch hoặc cảm biến điện tử để bóp méo dữ liệu quang học."

Khang phá lên cười sằng sặc, tiếng cười vang dội khắp căn phòng chật chội. "Cô bé, cô đang nghi ngờ tay nghề của thợ máy số một Nam Đô này đấy à? Chiếc máy đó là tao tự tay phục chế cho thằng Vũ, từng cái bánh răng, từng cái lá khẩu."

Chi không mỉm cười. Cô đặt phịch balo xuống ghế, mở laptop lên. "Nói suông không chứng minh được gì. Tôi muốn anh tháo tung nó ra ngay trước mắt tôi. Nếu không có mạch điện tử nào, vậy thì lỗi do đâu mà file RAW xuất ra lại bị đục khoét theo thời gian thực?"

Khang nhìn Vũ, nhướng mày vẻ ngạc nhiên trước thái độ gay gắt của cô gái. Vũ chỉ nhún vai, kéo một chiếc ghế đẩu bằng gỗ pallet ra hiệu cho Chi ngồi xuống.

"Tháo ra cho cô ấy xem đi. Khám toàn diện." Vũ nói.

Khang thở hắt ra, lau tay vào tạp dề. Anh với lấy bộ tua vít chuyên dụng của Thụy Sĩ. "Được rồi, để xem ai mới là người phải xin lỗi ai."

Trong mười lăm phút tiếp theo, Chi ngồi bất động, đôi mắt híp lại sau cặp kính cận dán chặt vào từng thao tác của Khang. Những ngón tay điêu luyện của người thợ cơ khí lần lượt gỡ nắp lưng, lăng kính, buồng tối và cụm màn trập. Từng bộ phận kim loại lạnh lẽo được bày ra trên tấm thảm nhung đen.

Không có bất kỳ sợi dây đồng, bảng mạch in xanh lá hay con chip silicon nào. Toàn bộ cấu tạo chỉ là sự kết hợp cơ học tuyệt mỹ của lò xo, bánh răng và đòn bẩy.

"Cô thấy chưa?" Khang chỉ vào buồng tối trống hoác. "Chỉ có ánh sáng, thấu kính và phim (hoặc cảm biến gắn ngoài, nhưng cái đó cô đã kiểm tra rồi). Không có bộ vi xử lý nào để ghép ảnh hay tạo hiệu ứng glitch gì đó mà cô nói. Ống kính này hoàn toàn trung thực với thực tại mà nó nhìn thấy."

Chi cắn chặt môi dưới. Trái tim cô đập nhanh hơn một nhịp. Thuật toán của cô đúng. Khang cũng đúng. Vậy thì sự vô lý kia rốt cuộc là từ đâu? Nếu cả phần cứng và phần mềm đều nguyên bản, điều đó đồng nghĩa với việc... hiện tượng dị thường kia là thật.

Thấy Chi im lặng, gương mặt nhăn nhúm lại vì căng thẳng, Vũ lẳng lặng rời đi một lát. Khi anh quay lại, trên tay là một ly thủy tinh đọng đầy những giọt nước lạnh bên ngoài, bên trong là chất lỏng phân tầng màu nâu nhạt và trắng sữa.

Anh đặt ly nước cái cộp xuống mặt bàn ngay trước mặt Chi.

"Uống đi. Hạ hỏa. Não cô thiếu đường thì không giải quyết được gì đâu," Vũ nói, giọng điệu có phần cộc lốc nhưng không giấu được sự quan tâm.

Chi liếc nhìn ly nước. "Tôi thường chỉ uống cà phê đen không đường."

"Với cái quầng thâm dưới mắt cô, uống thêm một giọt đen không đường nào nữa thì cô sẽ đột quỵ trước khi giải mã được bức ảnh," Vũ nhếch mép.

Nói rồi, anh vươn tay tới, cầm lấy chiếc thìa inox dài. Chậm rãi, Vũ dùng thìa khuấy đều ly cà phê. Tiếng thìa va vào thành ly lanh canh tạo ra một âm thanh vui tai. Lớp sữa đặc sánh quyện vào phần cà phê đắng, tạo thành một màu nâu óng ả, mát lạnh. Vũ đẩy ly nước về phía cô.

"Với lại," Vũ tì cùi chỏ lên bàn, ghé sát mặt lại gần Chi, ánh mắt nâu trầm ánh lên vẻ trêu chọc, "Mỗi lần bối rối hay căng thẳng, cô đều có thói quen cắn đuôi gọng kính đúng không? Nhìn gọng kính cô xước hết kìa. Uống cái này đi, để cho cái miệng có việc khác làm."

Gò má Chi bỗng dưng nóng ran. Cô luống cuống buông tay khỏi chiếc gọng kính đang ngậm dở, vội vàng chộp lấy ly cà phê như một chiếc phao cứu sinh, hút một ngụm lớn. Vị ngọt đậm đà của sữa đặc và hương cà phê đắng nhẹ trôi tuột xuống cổ họng, thực sự làm xoa dịu phần nào mớ bòng bong trong đầu cô.

"Được rồi," Chi hắng giọng, cố lấy lại vẻ chuyên nghiệp lạnh lùng thường ngày. "Bỏ qua chuyện phần cứng. Bây giờ chúng ta phải tìm hiểu xem người trong ảnh là ai."

Cô gập màn hình laptop để tránh chói sáng, xoay lại hướng về phía Vũ và Khang. Bức ảnh chụp đêm ở khu chợ lại hiện lên. Bóng người bị nhiễu hạt kia đã mờ hơn so với đêm qua, một phần bả vai đã hoàn toàn biến mất vào bóng tối.

"Chợ Đêm Nam Đô," Chi lẩm bẩm, phóng to vùng xung quanh nạn nhân. "Anh chụp bức này lúc mấy giờ tối qua?"

"Khoảng mười một giờ. Lúc đó tao đang đứng test thử dải nhạy sáng ở góc phố," Vũ đáp.

"Mười một giờ đêm, góc ngã tư khu ẩm thực. Khu vực này thường là các xe đẩy bán đồ ăn vặt," Chi lướt tay trên trackpad. Ánh mắt cô quét qua từng chi tiết mờ ảo xung quanh bóng người. "Đợi đã... nhìn cái bục gỗ dưới chân người này đi."

Cô phóng to tối đa vào phần góc dưới bên phải. Tuy bóng người đang mờ dần, nhưng những vật thể xung quanh nó vẫn sắc nét. Có một chiếc ghế nhựa lùn màu xanh, một cái bục gỗ nhỏ xíu, và cắm trên bục gỗ là những que tre dài. Trên đầu que tre là những cục màu rực rỡ bị mờ nét, nhưng hình thù quen thuộc vẫn nhận ra được: con rồng, đóa hoa, Tôn Ngộ Không.

"Là tò he," Khang kêu lên, búng tay cái tách. "Tao biết chỗ này! Là quầy tò he của ông cụ Tám. Lần nào đi nhậu khuya về tao cũng thấy ông cụ ngồi đó nặn tò he bán cho đám trẻ con đi chơi đêm."

"Cụ Tám?" Vũ chau mày. "Tao thường xuyên qua khu này, hình như ông cụ bán ở đây cũng phải gần mười năm rồi."

"Đúng vậy," Chi xác nhận. "Tôi cũng từng thấy cụ. Nếu bóng người bị nhiễu hạt này chính là cụ Tám, vậy tại sao máy ảnh của anh lại bắt được hình ảnh cụ đang phân rã? Điều này..."

Chi ngừng bặt, một ý nghĩ lóe lên trong đầu. Mọi thay đổi bất thường trong file số đều để lại dấu vết trong mã nhị phân. Nếu bóng người đang tan biến theo thời gian thực, có nghĩa là trong bản thân bức ảnh phải có chứa một "biến thời gian" (time variable) đang hoạt động.

"Im lặng một chút," Chi ra lệnh, âm lượng nhỏ nhưng đầy uy quyền.

Cô cúi gập người sát vào màn hình. Bàn tay nhỏ bé lướt trên trackpad với tốc độ chóng mặt. Cô không nhìn vào bóng người nữa, mà chuyển hướng tập trung xuống mặt đất trong ảnh.

Trời hôm qua mưa. Dưới chân bục gỗ tò he có một vũng nước nhỏ phản chiếu ánh đèn neon.

"Cô tìm gì ở đó?" Vũ hỏi, cảm thấy bầu không khí đột nhiên căng thẳng.

"Ma trận điểm ảnh ở vùng phản chiếu bao giờ cũng chứa lượng dữ liệu phức tạp nhất," Chi giải thích nhanh, mắt không rời màn hình. "Ánh sáng dội lại, bị khúc xạ, kết hợp với độ đục của nước. Nếu có một đoạn code ẩn nào đang điều khiển sự tan biến này, nó sẽ để lại nhiễu loạn ở vùng phản chiếu quang học sâu nhất."

Cô dùng phần mềm chạy bộ lọc tách dải màu (Color Banding Separation). Khung hình trước mắt bị lột bỏ đi màu đỏ, màu xanh lục, rồi chỉ còn lại dải sáng trắng đen thô ráp. Vũng nước dưới chân cụ già hiện ra như một tấm bản đồ địa hình lồi lõm.

"Khử nhiễu cục bộ," Chi lẩm bẩm, gõ lệnh.

Những hạt sạn li ti xung quanh vùng nước mờ dần, nhường chỗ cho một kết cấu trơn tru hơn. Và rồi, ẩn sâu dưới lớp ánh sáng phản chiếu nhạt nhòa của ngọn đèn đường, trong cái khoảnh khắc mà dữ liệu bị bóp méo do hiện tượng "glitch", những điểm ảnh không xếp lộn xộn ngẫu nhiên.

Chúng đang sắp xếp thành một hình khối có quy luật.

"Phóng to vùng H-4, độ tương phản cực đại," Chi nín thở nhấn Enter.

Màn hình nháy sáng một cái. Vũ và Khang đồng loạt chồm người tới.

Ở ngay rìa vũng nước, hiện lên bằng sự tương phản của những điểm ảnh chết (dead pixels) màu đen tuyền trên nền xám, là một dãy số kỹ thuật số nhỏ xíu. Nó không phải do ai đó viết lên mặt đường, mà nó được tạo ra ngay bên trong kết cấu của bức ảnh, như một mã watermark ma quái.

47:58:12 47:58:11 47:58:10

Những con số đếm ngược đang lùi dần theo từng giây.

Khang tái mặt, lùi lại đụng mạnh vào cạnh bàn, làm rơi một chiếc tua vít rớt xuống đất kêu loảng xoảng. "Cái quái... bức ảnh tĩnh mà lại có đồng hồ đếm ngược?"

Vũ chống hai tay lên mặt bàn, mắt khóa chặt vào dãy số đang không ngừng nhảy múa. Khuôn mặt phong trần của anh đanh lại. "Đây là cái gì? Thời gian để file ảnh này tự hủy hoàn toàn?"

Chi chậm rãi tháo mắt kính ra, xoa xoa sống mũi đang túa mồ hôi lạnh. Đôi mắt thâm quầng của cô ngước lên nhìn Vũ, ánh nhìn chứa đựng sự sợ hãi xen lẫn một sự thấu suốt sắc lạnh.

"Không, Vũ," Chi thì thầm, giọng cô mỏng tang nhưng rành rọt. "Tốc độ mờ dần của bóng người trong ảnh tỷ lệ thuận với đồng hồ này. Đây không phải là thời gian file ảnh bị xóa."

Cô ngừng lại một giây, hít một hơi thật sâu.

"Đây là đếm ngược thời gian... trước khi cụ Tám biến mất hoàn toàn khỏi thực tại này. Chúng ta còn đúng 48 giờ."